http://www.elbrusoid.org Новое в теме Къарачай джырла! форума на сайте Портал Эльбрусоида [www.elbrusoid.org] ru http://backend.userland.com/rss2 Wed, 13 May 2026 19:14:57 +0000 Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
песня про СОФИКОШКУ ))))
бизни къызыбыз алай ариуду...
къарасанг аузунг ачылыр
къап-къара чачы субай санлары
Кимни эшиклери джабылыр )))

03.10.2011 04:39:48, гоккачыкъ.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125639/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125639/ Mon, 03 Oct 2011 01:39:48 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
У меня возник к автору темы один деликатный вопрос: Почему тема называется Къарачай джырла? Здесь я прочитал не мало и балкарских песен.
30.09.2011 15:52:12, tahtala.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125638/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125638/ Fri, 30 Sep 2011 12:52:12 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
В Балкарии есть Гезоховы? Или Гезох - это имя?
Интересная песня. Судя по контексту, получается, что сам Бийнегер из Малкъара (т.к. фигурируют Кубадиевы), преследовал оленя до Баксана, а песню об этом поют в Карачае.
13.09.2011 00:35:32, Tayлy.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125637/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125637/ Mon, 12 Sep 2011 21:35:32 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Гезохну уланы былай джигит туугьан Бийнёгер!
Джигитлик болмаса, хомухлукъну бир да сюймеген.
Ойра, о сюймеген.
Сууда батмагъан а, не уа джаннган отда кюймеген,
Ётюрюк айтмагъан, кишиге аманлыкъ билмеген.
Ойра, о билмеген.
Тамада къарнашынг, Умар, ит ауруудан(1) ауруйду.
Амалын тауусуб, ол джууукъну-тенгни соруйду.
Ойра, о соруйду.
Ол ёледи, дейдиле, санлары къызыб, кюеди,
Елюрюнден алгъа тенглерин кёрюрге сюеди.
Ойра, о сюеди.
Да ауруй эсе, джаным, анга дарманнга не джарар?
Ит аурууну хорлар къаллай болсун, Табу(2), бир мадар.

6



Джууукъ-тенг келдиле, къыйын ауругъанны кёрдюле.
Атларына миниб, былай таугъа, тюзге сюрдюле.
Ойра, о сюрдю;
Биз мадар излеб, алан, не кече, не кюн джатмайбыз,
Анга джарар дарманны не тауда, тюзде табмайбыз.
Ойра, о табмайбыз.
Айланабыз, аланла, биз анга дарман излейбиз,
Дарман а табабыз, анга не джарарын билмейбиз.
Ойра, о билмейбиз.
Бийнёгер, сорайым деб, обур къатыннга(3) баргъанды,
Бек джалбаргъанында, обур къатын ташын салгъанды.
Ойра, о салгъанды.
Обурну ташы, бурулуб, юч тизгиннге сыйынды:
? Дарманны келири тынч тюйюлдю, ? деди, ? къыйынды.
Ойра, о къыйынды.

7

? Анга джарарыкъ барды ? бир акъ маралны сютюдю,
Аны тутарыкъ ана къарнашынгы эгериди.
Ойра, эгериди.
? Бармай тохтасанг, батыр, сени джанынг сау къаллыкъды,
Къалмазлыкъ а болсанг, къарнашынг ызынгдан барлыкъды.
Ойра, о барлыкъды.
Бийнёгер кетгенди ана къарнашына ит тилей,
Умар а къалгъан эди, ма кийик-марал сют кюсей.
Ойра, о сют кюсей.
Мен баргъан эдим а ана къарнашыма къонакъгъа,
Башым къалды сора бу тау эллеге джомакъгъа.
Ойра, о джомакъгъа.
Бийнёгер тюшюнде, эй, уллу бычагъын биледи,
Эртденбла туруб, ана къарнашындан ит тиледи,
Ойра, о тиледи.
Ана къарнашы аны къонакъ кибик а кёрмеди.
Эгечден туугъаннга эгерни хаухлугъун бермеди.
Ойра, о бермеди.
Санга ит бермеген да, сен излегенча, ит болсун,
Дуниядан, сора, Бийнёгер джигитлей, тюб болсун.
Ойрад, о тюб болсун.
? Бош ышаннган эдим мен аллай джууукъгъа да джакъгъа,
Бу юйню санамазма кесиме джууукъ оджакъгъа.
Ойра, о оджакъгъа.
? Ёпкелеб кетдим андан, гурушха болуб, джау болуб,
Акъ маралны саумай, Тейри(4), къайытмазма сау болуб.
Ойра, о сау болуб.
8
Мыдах болуб бара, Къубадий улуна тюбеди,
Ол, хапарын билиб, Бийнёгерге ма былай деди:
Ойра, о былай деди:
? Бизде барды, джаным, Джемегейден(5) келген гаджиле,
Ала табханла болалла ызчы къаспар парийле.
Ойра, о парийле.
Къубадийлары уа Бийнёгерге джууукъ болмайла,
Арбазларында, джаным, бир къаспар(6) итле ойнайла.
Ойра, о ойнайла.
Ол баргъан эди сора Къубадийлагъа ит тилей,
Ала тура эдиле талкъыда тууар тери ийлей.
Ойра, о тери ийлей.
Къубайлары уа муну къонакъ кибик кёрдюле,
Итлеринден сайлатыб, эки къаспарны бердиле.
Ойра, о бердиле.
Аланы алыб, Бийнёгер къайытхан эд юйюне,
Юретген эди да эски арбазына, сёзюне.
Ойра, о сёзюне.
Мен, бу уугъа тебрей, салам айтхан эдим къартлагъа,
Ёрлеб чыгъарыкъма маралла отлаучу чатлагъа.
Ойра, о чатлагъа.
Къартла салам алыб, бир кёб тилек тиледиле,
Муратыма джетиб къайытырымы нзледиле.
Ойра, изледиле.
9

Анда, бара-бара, салам бердим онга, аулакъгъа,
Ёрге къарадым а кийикле келиучю къулакъгъа.
Ойра, о къулакъгъа.
Эгерлени ийиб, мен уугъа ийлене тебредим,
Ой, Уллу Басханны мийик тауларына ёрледим.
Ойра, о ёрледим.
Эй, тауну башында айлана-айлана сорукъдум,
Туура къарыусуз болуб, излегениме джолукъдум.
Ойра, о джолукъдум.
Кетиб баргъанлайыма, Гуждар(7) чыкъгъан эди аллыма,
Ол тюбеге эди былай мени джети къанлыма.
Ойра, о къанлыма.
Олсагъатдан тёгерек, ой, тубан болду, чарс болду,
Гуждар кийигим сора мени аллымдан тас болду.
Ойра, о тас болду.
Ол тюбетген эди бир къанга джаякълы кийикге,
Сюрюб аны чыгъардым садакъ атсанг джетмез мийикге.
Ойра, о мийикге.
Ойра, чаба-джорта, мен аны ызындан чыкъгъан эм,
Чынгыл къаяда бойнундан уруб а джыкъгъан эм.
Ойра, о джыкъгъан эм.
Ой, тау тёппеледе айлана-айлана, безген эм,
Юч аякълы маралны узакъдан къараб кёрген эм.
Ойра, о кёрген эм.
Юч аякълы Гуждар джангыдан чыгъады аллыма,
Быллай кюнле келсинле сюймегениме, къанлыма.
Ойра, о къанлыма.
10

Гуждар кийикни ма былайды, тенгле, хапары:
Ол, бираз барыб а, ызына айланыб къарады:
Ойра, о къарады.
Тёппеси джылтырай эд, ма Минги Тауда буз кибик,
Аны айбатлыгъы, ? бу тойда ойнагъан къыз кибик.
Ойра, о къыз кибик.
Дагъыда ариулугъу, ? чуба ичинде къыз кибик,
Айтхан къаргъышлары уа ? джарагъа себген туз кибик.
Ойра, о туз кибик.
Кекели джылтырай эд, да бир мияла кёз кибик,
Туякълары джити, ? былай джырмы тикген миз кибик.
Ойра, о миз кибик.
Мюйюзлери аны ? сора этге чанчхан тиш кибик,
Таугъа ёрлегени ? бу кёкде баргъан къуш кибик.
Ойра, о къуш кибик.
Ойра, мюйюзлери тюз этге чанчыучу тиш кибик,
Мени ол кюнюм да кече кёрюучю тюш кибик.
Ойра, о тюш кибик.
12.09.2011 21:41:12, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125636/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125636/ Mon, 12 Sep 2011 18:41:12 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Домалайны жыры

Эрттеден бери мен Къарачайгъа кирмеучем,
Байгъа болмаса, жарлы адамгъа тимеучем.
Къапхынладан а мен жюзден азын сюрмеучем, ой тай-та,
Къапхынланы да бир белюп-белюп сюрюучем.

Вагоннга къуюп да не Армавирге ийиучем,
Армавирде да бир гиняз кибик жюрюучем,
Мен тура эдим да ол къонакъ юйде олтуруп,
Столуму да сыйлй ичгиледен толтуруп.

Гапполаны не Ойдур келди юсюме,
Кюндюз жолукъгъанма мен, кече керген тюшюме.
- Турсанг а, Домалай, турур кезиуюнг болгъанды,
Элкъушну башы да бир къапхын атдан толгъанды.

Ол кезиуде да бир атланыргъа сюймеучем,
Чыгъара барып а елтюрлюклерин билмеучем.
Ёрлеб а биз Элкъуш башына баргъанбыз.

Гаппо улу да не керохуна узалды,
Чолакъ Бияслан а, тартып, къамасын чыгъарды.
Элкъушну башы да ол къызыл къандан къызарды.
Сени жауунг а аман ниет тутсун тенгине.

Сени жауунг аман ниет тутсун тенгине,
Баш токъмагъымы да кесип сукъдула женгиме.
Ана къарындашым ма Голаланы Наныды,
Оруслу къатыным теппе кекелимден таныды.

Елген елюгюмю да элтип жаордан атдыла,
Мени ол кек атымы, Теркден ётдюрюп, сатдыла,
Алтын къамамы да, залогга салып, тартдыла,
Олтургъан жерде да мени жырымы айтдыла.

Шиткъаладады эки ийнарал жууугъум,
Дунияны да ма къол аязлай жюрютген.
Къанымы да алалмай, кетип барама,
Ой, Гапполаны да ма Ойдур деген бир итден.

Сюйген тенгинг Гапполаны Ойдурду,
Чыгъара барып, чолакъ Биясланнга сойдурду,
Халал къанымдан харам итлени тойдурду
Ойдур да кетгенди бу дуниядан, тюп болуп.

Домалай жатады, ма къая ыранда, къурт болуп,
Ёлген а ёлюгюмю, элтип, жардан аталла,
А, къая ыранда да бир жау чыракъла жаналла
21.06.2011 23:11:01, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125635/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125635/ Tue, 21 Jun 2011 20:11:01 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Къанаматны жыры

Сау жети жылны да мен Морх башында тургъанем,
Он, ийнаныгъыз, кийикле бла къош болуп,
Ит бийле бла уа ачы къазауат этерем,
Акъбаш къамама ол эки къолум бош болуп.

Ол жети жылны да мен къара агьачда жюрюдюм,
Кече бёрю болуп, кюндюз ит болуп,
Къолайсыздан юсюм сирке, бит болул,
Асыры ачдан бу къара суула сют болуп.

Ой, мен жазыкъны да киши алмайды, жюк болуп,
Ой, да мен бюгюнлюкде кетип барама,
Сау Къарачайда бу кесим биле, тюп болуп,
Къанамат хариб'а бир алай айтып сёлешди:

Къобугъуз, уланла, бу туруу - туруу тюйюлдю,
Ол дуния баргъан бу Россейге ётейик,
Бу жарлы халкъгъа да бир тюзлюк излей кетейик,
Оноуубузну да Хубий улуна айтайыкъ.

Хубий улу айтды: "Ой, къонакъларым, жанларым,
Мени хатымы да оноучула уста таныйла,
Гюллюланы Хажи-Бекирге барыгъыз".
Гюллюланы Хажи-Бекирге бардыла.

Ит Хажи-Бекир а тюлкю кибик сюйюндю,
Аны къатыны да бир жаулу-бишли хант этди,
Ол итден туугъан Къуран алып, ант этди,
Сауутларыбызны бу къолубуздан тас этди.

Къасбот эрттен бла, ой, алай айтып сёлешди:
- Мени къарындашым, жигит туугъан Къанамат!
Тур, Къанамат, бизге болур болгъанды,
Тёгерегибиз да ма часовойдан толгъанды.

Эбзеланы Алийни жашы Къанамат,
Тулпар болсанг да, ёлген кюнюнге жарамад.
Тёнгереп тюшдюнг сен, бердан окъну кётюрмей,
Ант этген эдинг жауну къоймазгъа ёлтюрмей.

Ол дуниялада жилягъан тёре бар эсе,
Да жиляй болур Къанаматны анасы.
Къазауатда аны къолуна жетмей къалгъанды
Дюгерли Азнор берген а акъбаш къамасы.
21.06.2011 23:09:04, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125634/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125634/ Tue, 21 Jun 2011 20:09:04 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Батырланы жырлары

Эй, эй, Тау Артында эки батыр бар элле,
Эй, тау аллында эки батыр бар элле.

Эй, эй, Тау Артында эки батыр Мызымеди, Зотмеди, ой?
Эй, аякълары жалынмеди, отмеди, ой, ой?

Эй, эй, тау аллында эки батыр къайсы элле, ой?
Эй, тау аллында эки батыр Къарабий бла Сарабий, ой.

Эй, эй, ол эки къауум бир бирлери бла къанлы жау элле,
Ой, орталары адам чыкъмаз къыйын экен таумеди?

Эй, эй, Мызы Зотха алай айтып сёлешди, ой:
-Эй, биз а энди жортууулгъа барайыкъ, ой.

Эй, эй, была жортууулгъа къууум энди этелле,
Эй, быланы эслерине тоноу тюшгенди.

-Эй, эй, энди Малкъар башы жайлыкълагъа барайыкъ, ой,
Эй, Айдаболну къойчу къошун алайыкъ, ой, ой.

Эй, эй, Айдаболгъа кетмез ачыу салайыкъ, ой
-Эй, биз а Малкъар башы жайлыкълагъа бармайыкъ, ой.

Эй, эй, тау шунгуртууну къундушлары итча юредиле, ой,
Эй, жау кёрселе, къара Малкъар аны, ит жанлылай, сюредиле.

-Эй, эй, алай эсе, Чегем башы жайлыкълагъа барайыкъ, ой, ой.
Эй, киши ахшысы биченнге кетген болурла, ой.

Эй, эй, Чегем башыны сызгъасы саны къош болур, ой,
Эй, атабызны малы кибик, бош болур, ой, ой.

-Эй, эй, Чегем башы жайлыкълагъа бармайыкъ, ой, ой,
Эй, чегемлиле къузгъун тилин биледиле, ой.

Эй, эй, чегемлиле къара жерде къаргъа ызны ызлайла, ой,
Эй, жауну этин къой этинлей тузлайдыла, ой.

Эй, эй, алай эсе, биягъы Малкъар жайлыкълагъа барайыкъ.
Эй, была Малкъар башы жайлыкълагъа тебредиле.

Эй, эй, Мызы кёзюлдюреуюкню тартып, тау тюбюне къарайды,
Эй, Мызы тау тюбюнде чола молла санайды.

Эй, эй, была Малкъар башы жайлыкълагъа чыкъдыла,
Эй, была Сукан башы жайлыкълагъа тигеледиле.

Эй, эй, эки сюрюучю быланы къойла кюте кёрдюле,
Бир сюрюучю бирине сыбызгъы бла алай айтып сёлешди:

-Эй, мени кюнюм, мени къошума жау къонакъла келелле,
Ала тёгереклерин сауут бла къуршалайла, ой.

Эй, ала Мызы бла Зотха ушайла, ой.
Эй, энди биз а къачайыкъмы, нетейик, ой?

-Эй, эй, энди сен а къачып къайры барлыкъса, ой?
Эй, къонакъланы къошха жууукъ этерсе.

Эй, къонакълагъа къонакълыкъ токълу соярсан, ой,
Терисин Сарыбаш итини бойнуна кийдирип, Уллу Малкъаргъа къуугъуннга иерсен.

Эй, Мызы бла Зот къойчулагъа: "Кёп болсун, къойчула,
Эй, кёп болсун, къойчула". - "Сау болугъуз, къонакъла", - делле.

- Эй, эй, была кимни малларыдыла? - деп ала аны соралла.
- Эй, была Къарабийни малларыдыла, - дейдиле.

- Эй, эй, Къарабий къайдады? - деп ала аны соралла, ой.
- Эй, Къарабий да тели ауруудан ауруп жатады.

- Эй, эй, аланы кёкбуурул атлары къайдады? - деп соралла.
- Эй, ол да быйыл Сукан башында ат талаудан ёлгенди.

- Эй, эй, аланы адам тилни билген Сарыбаш итлери къайдады?
- Эй, ол да быйыл жайлыкъда ит ауруудан ёлгенди, ой.

- Эй, эй, была тышларындан бушуу-бушман болдула.
- Эй, ичлеринден къууанч къууум этдиле.

- Эй, эй, къонакълагъа жылы жетмеген къозу тутдула.
- Эй, бизге къозу керек тюйюлдю, ахшы эркек керекди.

- Эй, эй, къонакълагъа къойланы аллында айланнган къарабаш эркечни сойдула.
Терисин, жашырын, Сарыбашны бойнуна кийдирип,
Уллу Малкъаргъа къуугъуннга ийдиле.

Сарыбаш да Уллу Малкъаргъа къуугъуннга баргъанды,
Улуй эди, сынсый эди, аны уа киши билмей эди.

- Къойчула Сарыбашны ачмы этгендиле? - деп, аш къуйдула, - ашамады.
Сарыбаш, улуп, къош таба къарап, чабып къайта эди.


Сарыбаш къонакъ юйде сауутлагъа чапханды,
Гылжаладан сауутланы сермеп, юй тюбюне атханды.

Сора ыстауатда къуугъун болгъанын билдиле.
Къарабийге бла Сарабийге адам ийдиле.

Ала уа алты аякъ алашагъа эки ат жер салдыла.
Бирин алгъа айландырдыла, бирин а артха айландырдыла.

Сауутланы терс айландырып такъдыла,
Уллу бийче, чыгъып, алагъа урушады:

- Ашыкъгъандан терс нек этесиз?
- Биз а ашыкъгъандан этмейбиз,

Эбизеле жаууруннга уста болалла,
"Къуугъун терс кетди", - деп, уллу кёллю болурла.

Ала атландыла, тейри, кетдиле, терк окъуна узайып кетдиле.
Чегет элни ныгъышына чапдыла, ныгъышда бир къарт киши тапдыла.

- Уллу Малкъаргъа бир хапар къоя кетейик,
Тамбла бу заманда мында болмасакъ, Уллу да Малкъаргъа хапар этерсе.

Кюн ортагъа къойчу къошха жетдиле:
Сюрюучюле таханлагъа байланып, ыстауатда токълу къалмай айдалып.

Сюрюучюлени таханладан ийдиле, андан хайыр-хапар сордула:
-Бусагъатда къайда бара болурла?

- Гитче-тауну этегинде болурла.
Сора была Гитче-тауну тюбюне алтыаякъ бла чабалла.
Алтыаякъны тау тюбюнде къоялла,
Гитче-тауну башына чыгъып къарайла.

Уллу-тауну этегинде жаула чыгъып бара элле.
Жортда сюрюуню алларында барады, Жора уа артларында сюреди.

Жорт Жорагъа алай айтып къычырады:
- Гитче-тауну башындан бирле ауалла, ала Къарабий бла Сарыбий болурла:

Санга къоркъгъандан алай кёрюнед,
Тау шауданла алай жылтыраучудула.

-Эй, аман тукъум, бокъурбоюн гяуурла, биз а сизни къуууп жетгенбиз.
Сюйсегиз, тутушхан да этербиз.

-Угьай, тутушуп, биз къатынламы болгъанбыз?
Тейри, биз атышхан этербиз.

Алгъа атаргъа малкъарлылагъа берилди.
Уллу да Малкъарны сыйы уллуду.

Къарабий, атып. Жораны къаплады,
Сарабий, атып, Жортну къаплады.

Артха айландырып, къойланы къошчулагъа бердиле.
Кеслери уа Уллу Малкъаргъа атланып кетдиле.
21.06.2011 23:07:55, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125633/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125633/ Tue, 21 Jun 2011 20:07:55 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Дюгер Бадинаты, Малкъар Басияты

Ой, тай-тай! Дюгер Бадинаты, Малкъар Басияты,
Ой, алай да Басияты, дейди,
Къалмайын была да бу жортууулгъа чыкъдыла.

Ой, тай-тай! Артларын да къоду бла жыялла,
Ой, алай да жыялла.
Къычырсала, бир аман борбай къыялла.

Ой, тай-тай! Оноу этелле была тоноу керекге,
Ой, алай да керекге.
Илишан аталла чегетде чынар терекге.

Ой, тай-тай! Аталла да, илишанны киши урмайды,
Ой, алай да урмайды.
Быллай жерледе башсыз жыйын къолай болмайды.

Ой, тай-тай! Алайчыкъда киши ахшысын тергейле,
Ой, алай да тергейле.
Къаражау улу Мисирбийни была бу жанында кёрмейле.

Ой, тай-тай! Мисирбийсиз барыр жерлерин билмейле,
Ой, алай да билмейле.
Мисирбийсиз оноу этерге да сюймейле.

Ой, тай-тай! Мисирбийге "сен бар-мен бар" болдула,
Ой, алай да болдула, дейди.
Мисирбийге барыргъа уа киши базмады.

Ой, тай-тай! Къубадий улу жигит туугъан Бекмырза,
Ой, алай да Бекмырза, дейди,
Жыйындан чыгъып, артха айланып сёлешди:

Ой, тай-тай! Жашлыкъдан бери ат бойнунда ёсгенме,
Ой, алай да ёсгенме, - деди, -
Бу жол болмаса, иерсиз атха минмедим.

Ой, тай-тай! Бу жол болмаса, башсыз жыйыннга кирмедим,
Ой, алай да кирмедим.
Бу жол болмаса, оноу этерге да сюймедим.

Ой, тай-тай! Къубадийлары бла Къаражаулары жау элле,
Ой, алай да жау элле.
Орталары да адам ётмез къая бла тау элле.

Ой, тай-тай! Жангыз адам келечиге баргъан тёре болмайды,
Ой, алай да болмайды.
Беригиз жыйындан кесим сайлагъан бир нёгер.

Ой, тай-тай! Мен бир нёгерге сангырау Геуюзню алырма.
Ой, алай да алырма.
Геуюз бла мен келечиге барырма.

Ой, тай-тай! Геуюз, къул болса да, бийле бла баз киши,
Ой, алай да баз киши, дейди.
Геуюз кибик а - жыйында да аз киши.

Ой, тай-тай! Эки жигит ура-бере кетдиле,
Ой, алай да кетдиле, дейди,
Къаражау къабакьны бу туурасына жетдиле.

Ой, тай-тай! Мисирбий да быланы къарап кёргенде,
Ой, алай да кёргенде, дейди,
Ол, элни жыйып, бир алай айтып сёлешди:

Ой, тай-тай! Ол келген эки атлы Къанлы Урхха жетселе,
Ой, алай да жетселе, дейди,
Къанлы Урхдан кечиу излемей ётселе,

Ой, тай-тай! Была да игиликге сора келмейле,
Ой, алай да келмейле, дейди.
Былагъа да хош келдиге ким барса,

Ой, тай-тай! Бешкъарышдан сайлап, жесир алырма,
Ой, алай да алырма, дейди.
Бирер къунажин къысыр тёлеу салырма.

Ой, тай-тай! Ол эки атлы Къанлы Урхха жетдиле,
Ой, алай да жетдиле.
Къанлы Урхдан кечиу излемей ётдюле.

Ой, тай-тай! Барып, Мисирбийни къонакъ юйюне тюшдюле,
Ой, алай да тюшдюле, дейди.
Былагъа да хошкелдиге киши бармады.

Ой, тай-тай! Мисирбий сизге хошкелдиге келгинчи,
Ой, алай да келгинчи, - деди, -
Сангырау Геуюзню эки къулагъы бек болсун.

Ой, тай-тай! Эр Бекмырзаны къара сакъалы акъ болсун,
Ой, алай да акъ болсун, - деди, -
Бекмырза энди келечиге келмезге сакъ болсун.

Ой, тай-тай! Была, барып, Мисирбийни ёз юйюне кирдиле,
Ой, алай да кирдиле, дейди.
Олтургъан жыйыннга была салам бердиле.

Ой, тай-тай! Байла, бийле, туруп, саламларын алдыла,
Ой, алай да алдыла, дейди,
Къонакълагъа олтурур жер салдыла.

Ой, тай-тай! Мисирбий да ёрге къопмай турады,
Ой, алай да турады, дейди.
Мисирбий да былагъа бир алай айтып сёлешди:

- Ой, тай-тай! Къонакъла, олтуругьуз, ашагъыз,
Ой, алайда ашагъыз, - деди, -
Ичги керек эсе да, ма, олтуругъуз, ичигиз.

- Ой, тай-тай! Биз ач болуп келмегенбиз ашынга, - делле, -
Ой, алай да ашынга, - делле, -
Ашынгы, ичгинги да ургъун сен башынга.

Ой, тай-тай! Эки жашчыкъ ашыкъ ойнай келдиле,
Ой, алай да келдиле, дейди.
Ол эки жашчыкъны была да къарап кёрдюле.

Ой, тай-тай! Бекмырза Геуюзге былай айтып сёлешди,
Ой, алай да сёлешди:
- Алгъын къартларыбыз алай айтыучелле:

Ой, тай-тай! "Ыз ызласанг, жашдан ызла", - деучелле,
Ой, алай да деучелле.
"Акъыл излесенг, къартдан изле", - деучелле.

Ой, тай-тай! Сора мен да бу жашлагъа барайым,
Ой, алай да барайым.
Сора мен да аладан бир ыз алайым.

Ой, тай-тай! Ышара-кюле, ол жашчыкълагъа къошулду,
Ой, алай да къошулду.
Сора аланы ашыкъларын къытханды.

Ой, тай-тай! Ойнай кетип, жашчыкъланы ашыкъларын къытханды
Ой, алай да къытханды,
Даулашдыра кетип, бирчигини бууунундан а тутханды.

Ой, тай-тай! Мисирбий бизге нек келмегенин сен айтсанг,
Ой, алай да сен айтсанг, - деди, -
Ашыкъларынгы мен санга берирем, - деди.

Ой, тай-тай! Кесингден таматала, туруп, саламыбызны алгъанда,
Ой, алай да алгъанда, - делле, -
Налат болсун сени турмай къалгъан бетинге!

Ой, тай-тай! Келечиге сора, жаным, ёлюм жокъ,
Ой, алай да жокъ, - делле -
Бирден сора бизни санга сёзюбюз жокъ, - делле -

Ой, тай-тай! Санга биз ашаргъа, ичерге да келмедик,
Ой, алай да келмедик
Сенсиз барыр жерибизни билмедик.

Ой, тай-тай! Дюгер Бадинаты, Малкъар Басияты, Тагы бойнунда жыйылып,
Ой, алай да жыйылып,
Сенсиз, оноусуз туралла, жолларындан тыйылып.

Ой, тай-тай! Бизни санга келечиге ийдиле,
Ой, алай да ийдиле,
Сени бла да бу жортууулну сюйдюле.

Ой, тай-тай! Ол заманда айтды сора Мисирбий,
Ой, алайда Мисирбий:
- Ушкогума жангыз атым отум жокъ,

Ой, тай-тай! Ичине салыргъа уа бир да огъум жокъ,
Ой, алай да огъум жокъ.
Бу жол барыргъа уа бир да онгум жокъ.

Ой, тай-тай! Сен келмезсе бизге, ёхтем бий, - делле, -
Ой, ёхтем бий, - делле -
Сени - жангы къатын алгъан заманынг:

Ой, тай-тай! Алай айтып, была кетип тебрелле,
Ой, алай да тебрелле
Сора деди Мисирбий да алагъа:

- Ой, тай-тай! Барырма, - деди, - тамбла кюн къушлукъгъа,
Ой, алайда къушлукъгъа,
Бюгюн къарар кереклиме ушкокга.

Ой, тай-тай! Мисирбийни къатыны алай къаргъады,
Ой, алай да къаргъады:
Ары айлансанг, акъ атынг бла ал болгъун,
Бери айлансанг, акъ атынга сал болгъун.

Ой, тай-тай! Къара чепкенинги тюймеси сайын окъ тийсин,
Ой, алай да окъ тийсин.
Акъ къапталынгы илгиги сайын къан сийсин.

Ой, тай-тай! Айтханыча, кюн къушлукъгъа барды ол,
Ой, алай да барды ол.
- Энди къайры барлыкъсыз? - деп сорду ол.

- Ой, тай-тай! Барыр жерибизни уа биз билмейбиз,
Ой, алай да билмейбиз,
Аны ючюн нёгерлигинги сюйгенбиз, - дедиле.

- Ой, тай-тай! Мен билеме асыралгъан бир хазна,
Ой, алай да бир хазна.
Сора ала Тау Курнаятха бардыла.

Ой, тай-тай! Сора ала басдыла, элни чачдыла,
Ой, алай да чачдыла.
Аны чачып, ол Кюнлюм элге чапдыла.

Ой, тай-тай! Кюнлюм элде уа бир кетмез хата тапдыла,
Ой, алай да тапдыла,
Мисирбийни да бир къызгъан окъла къапдыла.

Ой, тай-тай! Мисирбийни алып, къыртишге чыкъдыла,
Ой, алай да чыкъдыла,
Ол заманда ол алагъа айтханды:

- Ой, тай-тай! Мен бир ёлмейме, - деди, - эки ёлеме,
Ой, алай да ёлеме,
Къаражауланы къара ушкок къалды алагъа.

Ой, тай-тай! Ушкокну алыргъа жигит Бекмырза келгенди,
Ой, алай да келгенди,
Бир бирден алып, къарай тургъанлай кёргенди

Ой, тай-тай! Сансыз адам болуп, барды алагъа,
Ой, алай да алагъа
- Не ахшы болду ушкокну бизге къалгъаны, - деди. -
Ой, тай-тай! Бу уа, - деди, - Къаражауланы къара ушкок.
Ой, алай а къара ушкок
Сокъур къартны къолунда эди къара ушкок.

Ой, тай-тай! Бекмырза деди- - Тутчу, мен да кёрейим,
Ой, алай да кёрейим. -
Алай айта, бир учусундан сермеди.

Ой, тай-тай! Сокъур къарт а къаты тутду, бермеди,
Ой, алай да бермеди.
Эки-юч кере да "жибер" деди Бекмырза.

Ой, тай-тай! Шекли болду да, ушкокну къарт бермеди,
Ой, алай да бермеди.
Ачыуланды, къартны къылыч бла сермеди.

Ой, тай-тай! Эки къолун да тюз жингирикден кетерди,
Ой, алай да кетерди.
Ушкокну элтиб'а Мисирбийге берди, дейди.

Ой, тай-тай! Мисирбий да Бекмырзагъа къарады,
Ой, алай да къарады,
Сора Бекмырзагъа аллай сёз айтды:

- Ой, тай-тай! Ау тюбюнде жаш къатыным тул къалды,
Ой, алай да тул къалды.
Аны кеси эгечингча кёрюрсе, - деди. -

Ой, тай-тай! Жаннга бермез барды ариу эгечим,
Ой, алай да эгечим,
Аны уа кесинге къатыннга сора алырса, - деди. -

Ой, тай-тай! Бийлигими энди санга къояма,
Ой, алай да къояма,
Бийлигими да мени кибик жюрют, - деди.
21.06.2011 23:06:48, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125632/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125632/ Tue, 21 Jun 2011 20:06:48 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Чёпеллеу

Не болгъанды, бийим, тынчлыкъ тапмайса,
Тёше-мёшеледе рахат жатмайса
Юсюнге жапханма лаудан жууургъан,
Нек къоркъаса, болур Аллах буюргъан.

Башынгада салгъанма сени жастыкъ,
Ашхамдан да ойнай-кюле, тынч жатдыкъ,
Тюбюнге жайгъанма дарий къанауат,
Жанынг болсун уллу Аллахха аманат.

Ой, бийчебиз, къалай тынчлыкъ табайым?
Мен санга хапарымы айтайым.
Атам Загъаштокну кёрдюм тюшюмде,
Алгъын кибик, бёрю тону юсюнде.

Манга айланып, хыны этди, урушду,
Андан къоркъуп, эки къолум къурушду.
"Ушамайса манга", - деди, - къызбайса,
Къатын кибик, юйге кирип тураса.

Жокъду сенде мен излеген кишилик,
Тукъумуму, тейри, этдинг бедишлик.
Къой къошуму эбзелеге сюрдюрдюнг,
Жауларымы элибизге кюлдюрйюнг.

Турма, - дегенди, - кёнчекликни жардырчы,
Арбазынгы тоноу малдан алдырчы.
Битеу элинг санга ышанып турады,
Барына да байлыкъланы жаудурчу". -

Турчу, бийче, жау чыракъла жандырчы,
Жол азыкъгъа баллы хантла жаздырчы,
Узакъ жолгъа атланайым, кетейим,
Атам айтхан муратлагъа жетейим.

Турду бийче, жау чыракъла жандырды,
Аш юйлерин баллы хантха алдырды,
Артмакълагъа сайлап салды азыгъын,
Тоба этди: эри ызына сау къайтса,

Къууандыргъа элни ёксюз жазыгъын.
- Ой, бийим, атланаса, кетесе, - деди, -
Аллах берсин, муратынга жетерсе,
Иги оноула тюшген эсе эсинге,

Керти нёгер алгъанмыса кесинге?
Ол затлагъа сен къайгъы этме, тынчлыкъ тап,
Кёп къыйнадым, кечеринги тилейме,
Тёше-мёшелеринге энди кир да жат.

Тоноулар а тюшгендиле эсиме,
Эки нёгер сайлагъанма кесиме:
Бир нёгерим - Уллубаш улу Гучжады,
Жолгъа чыкъса, къанатлылай учады.

Дагъыда бирим - Тамбийланы Жазады,
Жангыз кеси жетеуленнге базады.
Бизни Гучжа - женгил киши, жел киши,
Керек болса, тамам тулпар эр киши.

Жазаны сорсанг - ауур киши, тап киши,
Керти кюнде ишине уа сау киши. -
Загашток улу жигит Чёпеллеу,
Былай айтып, чыкъды эшикге, жолуна.

Аталадан кёпден бери сакъланнган,
Къара ушкогун алгъан эди къолуна.
Танг атмайын тау башына ёрлелле,
Уллу ауушда эки къарелди эслелле.

Гучжа жигит, къанатлылай, учханды,
Экисин да жибермейин тутханды.
Тутуп сорса, эбзеле-бёрюле,
Быланы да адам кибик кёрмелле,

Эллеринден керти хапар бермелле.
Тау башында артиш къуру кёп эди,
Жаза чакъды къуруладан шынкъартын.
Тилсизленнген эбзелени, келтирип,

Тешиндирди, отха тутду сыртларын.
Эбзеле тынгыладыла, къаралып,
Чыдаялмай, жилядыла, таралып:
- Къарачайлыла не жерледе жашайдыла?
Сизни элледе адам этлеми ашайдыла?

Инжилтмегиз, сиз айтханны этербиз.
Чёпеллеу да:"Нагужурла телиле, - деди, -
Биз таулубуз, тюз жерледе жашамайбыз,
Сиз айтханча, адам этин да ашамайбыз.

Жашырмайын, мен кертисин айтайым -
Айтханыбыз болмагъан жерде - аямайбыз". -
Алай болса сора, зорда марда жокъ,
Элибизни тасхасын сизге айтайыкъ, - дедиле,

Итле кибик, жаныбызгъа къоркъгъандан,
Журтубузну душманлагъа сатайыкъ.
Элибизде адам жокъду - ишделле,
Ушкокчула бири къалмай ишлейле.

Юйде къалгъан - къобалмагъан къартыбыз,
Чабыр бауун къысалмагъан жашыбыз.
Ой, сизден сау къутулсун башыбыз.
Мындан кетип, Ёзен элге чапдыла.

Адам башына бешишер жесир тапдыла,
Ызы бла Чегет элге чапдыла,
Хар бириси экишер жара тапдыла.
Бийчеге да ачы къуугьун келгенди:
Чёпеллеу жигит юйге жетип ёлгенди.
21.06.2011 23:05:15, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125631/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125631/ Tue, 21 Jun 2011 20:05:15 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Къайтукъ улу Сары-Асланбек

Лезгуар да тарында, дейди,
Бурчакъ-бурчакъ акъ туманла къайнайла,
Ой, алай да, ой, къайнайла.
Аланы ичинде чыгыр да башлы
Бу къара къушла ойнайла, ой-ой.
Ала чыгыр башлы, дейди,
Къара къушла алайда, ой, болмазла, -
Ала Къайтукъ улу Сары-Асланбекни жыйгъан а жыйыны, ой-ой.
Ала келе келип, дейди,
Лезгуар къулагъында уа тохталла.
Ала сауутларын шаптал тереклеге сора такъдыла, ой-ой.
Къанукълагъа барыргъа, дейди,
Эки чий ёзденни ала, о-ой, сайлалла.
Сора экинчи кюн ала тебиреп, Къанукъалагъа баралла, ой-ой.
Ала уа келелле, дейди,
Ёзен сабанлада алай, о-ой, жортаракъ,
Эй-хей, Къанукълары къарап, аланы дурус кёрмелле, ой-ой.
Ала ол хапарны, дейди,
Базыкъ Эсеннге уа женгил бердиле.
Батыр базыкъ Эсен кёзюлдюреуюклерин сермеп къарады, ой-ой.
- Алчыгъыз, эй жашла, - деди, -
Кёзюлдюреуюк бла сиз да къарагъыз,
Кимле болгъанларын, кимле болгъанларын сиз да таныгьыз, ой-ой.
Кёзюлдюреуюкню, дейди,
Жашла алып, кезиу-кезиу къаралла.
Жашла келгенлени кимле болгъанларын чыртда танымалла, ой-ой.
- Берчигиз, эй жашла, - деди, -
Энтта кесим жютюлеп бир къарайым. -
Ол къарт базыкъ Эсен кёзюлдюреуюпон алып къарады, ой-ой.
- Ой, аман жашла, - дейди, -
Къарт кёзле уа сизден иги кёрелле.
Ол эки атлы бизге келечиге алай келелле, ой-ой.
Онг жанында атлы, - дейди, -
Тауну да ичинде ол жашагъан,
Ол да Бий улу уа Сафар-Алий деген а ол болмазмы, ой-ой?
Сол жанында келген, - дейди, -
Урухну да бойнунда ол жашагъан,
Къара-Шауа улу Суртаз-Алий кеси уа болмазмы, ой-ой?
Ала баз келелле, - дейди, -
Чий кюмюшча, атларын жылтыратып,
Бизге келечиге, ала уа кеслерин алай ушатып, ой-ой.
Ючюнчюсюн айтсам, - дейди, -
Къаракъуйрукъ, къаражалкъа тор атлы.
Аланы ызындан, туман болуп келелле кёп атлы, ой-ой.
Ала Дюгер Маргушха, дейди,
Бир кесекден мычымайын чапдыла.
Чапдыла эсе уа, ала анда аман хата тапдыла, ой-ой.
Алайда онгмалла, дейди,
Сора ала Шары таугъа чапдыла.
Къысыр эчкилени, сайлап-сайлап, кесип, ала къапдыла, ой-ой.
Къысыр эчки этден тоюп, дейди,
Ала, жаным, жау кекире, жукълалла.
Чолпан жулдуз чыкъды, сора ала танг атды деп ойлалла, ой-ой.
Ызларындан жетдик, дейди,
Стауатда эчки башланы биз кёрдюк.
Ай жетгенлей, танг алагъа ала бла ачы сермешдик, ой-ой.
21.06.2011 23:04:44, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125630/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125630/ Tue, 21 Jun 2011 20:04:44 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Татаркъанны жыры

Жауунла жауалла тау жалпакълагъа, кёллеге,
Ой, алай да кёллеге.
Къуугьунла келдиледа уллу Къарачайда эллеге,
Ай-тай-та, рай-да-ра.

Ныхытла башындан бизге узатдыла юч къурукъ,
Жазлыкъдан, Дууутдан чыкъгьан эди ачы къуугъун, къычырыкъ.

Къарачайгъа, дейди, къызылбек аскер киргенди,
Къатын-къызны ол кюн жалан аякъ этип сюргенди.

Ол кюнледе жигит уланланы жокълайла,
Багъагтыр улу жигит Татаркъанны тапмайла.

- Ёхтем жигитибиз Татаркъан къайда къалгъанды?
-Татаркъан оракъчылагъа тишлик мал жыя кетгенди.

Быллай кюнде, дейди, Татаркъанны аллыбызгъа салыучу эдик,
Жаугъа жетсе, дейди, жаудан къаныбызны алыучу эди.

Быллай кюнде, дейле, Гилястанны миннген аты бекчабар,
Татаркъан а болгъан жыйын быллай кюнде бек батыр.

Жигит Татаркъан къайтып элге келгенди,
Къарагъанында, бирда элде адам кёрмегенди.

- Анам, анам, - деди, - бизни элибиз къайры кетгенди?
-Ишни кезиуюдю, балам, ала иш ишлерге кетгендиле.

Алгъын ийген къойларынгдан санга къурманлыкъ сойгъанем,
Ол къурманлыкъдан, балам, санга толу юлюшюнгю къойгъанем.

Юч ёзенден, балам, юч эгечинг келдиле,
Юч сюегин, балам, ала сени юлюшюнгден бёлдюле.

Ала жиляп, балам, санга тилекле этдиле,
Санга къалгъанды, балам, жауурун бла баш жарты.

Ол жауурунну бир сыдырды, сора юч къапды,
Элни къуугъуннга кетгенин ол жауурундан таныды.

- Анам, Къарачай къайры кетгенди? - деп сорады.
-Къарачай жериндеди, биченнге чыгъар заман болады.

-Анам, Къарачайда сенек, чалгъы къайгъы жокъду,
Къарачай а къайры эсе да къуугъуннга кетгенди.

-Да алай эсе, айтайым: къызылбек аскер Дууутха киргенди,
Андан малны, адамны, сени да эмчек анангы къызылбек аскер сюргенди.

-Анам, мен чабырларымы малчылагъа бергенме.
Энди манга чабырлыкъ бер, - дегенди.

Ушкогун бойнуна атып, чабырлыкъны къолуна алып,
Ууа-ууа, чаба-жорта, ол жауну ызындан кетгенди.

Жолда ууа-ууа, эки чабыр этип кийгенди.
Дууут суу бойнуна жыйылып тургъан Къарачайны жетгенди.

Барса, къызылбек аскер кёпюрню атып, къутулуп,
Халкъ да бу жанында не этерге билмей, тыйылып.

Татаркъан жетип, белине мансаркъанла салдырды.
Тёппесинде уа ол жау чыракъла жандырды.

Сора айтды: "Мени башымда жаннган чыракъ ёчюлсе, аркъандан тартырсыз.
Ёчюлмесе уа, мен ол жанына ётерме, сизни да бир-биртартып ётдюрюрме".

Татаркъан суудан ётген уланларын жокълайды,
Къызылбек аскер а къутулгъанбыз деп, ыран дорбуннга кирип жукълайды.

Аны эмчек анасы уа жукъламай болгъанды.
Татаркъанны жумарукъча сызгъыргъан адети болгъанды.

Бара барып, эмчек анасын ыран дорбунда эследи,
Ол да Татаркъаннга аны кёргенин билдирди.

Анасы, чачын тутуп: "Келме, мени чачым кибик, кёп аскер барды", - деди.
Татаркъан да, сакъалын кёргюзтюп: "Ма мени сакъалымы тюклери чакълы аскерим мени да барды", - деди.

Схауат сууну бойнунда эркек къузгъун къычырды,
Къыркъылгъан къойгъа гажай бёрю ычхынды.

Татаркъан бек къаты уруш этгенди,
Къызылбек аскерни кёбюсюн салам кибик къырып кетгенди.

Халкъын, малын, ол анасын да къутхарды.
Татаркъаным батырлыкъгъа сайланды.

Насыбын къайтарды ол Къарачайны элине,
Унутулмаз ат къойгъанды ол кесини туугъан жерине
21.06.2011 23:04:01, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125629/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125629/ Tue, 21 Jun 2011 20:04:01 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Салимгерийни жыры

Сабанчыланы да ол Салимгерий деселе,
Мен тура эдим а уллу Мисхохда, къош болуп.
Оноучула бла, тейри, дос болуп,
Къарангы кече да сериуюн урмай, шош болуп.

Мен ат орнума эмен сехлени бегитдим,
Жукълай эдим а мен, жукъу арамда тюш кёрдюм,
Кеси башыма бир тапсыз иш кёрдюм.
Секирип туруб'а, мен ат оруннга къарадым.

Эмен сехлени, чирик чалылай, аудурдум,
Ол жарлы юйюме уа бир къара къанла жаудурдум.
Ат орнумда акъ байталымы кёрмедим,
Артха айланыб'а, темир сенекни сермедим.

Ол ит душманланы, ой, сюре, къууа кетгенем,
Тёберлакъда уа эки къарелди кёргенем.
Зыгъырлы къолда уа мен алларына ётгенем,
Жанлай барыб'а, мен къатларына жетгенем.

Къайры сюресиз а атадан къалгъан малымы?
Жанымы алдырмай, бермем халал малымы.
Этген эдим а ит душманла бла кьазауат,
Ай, этген ючюн а, ала менден онглу болдула.

Тартып алдылада, ой, мен жазыкъны арагъа,
Туурап атдыла Мисхох башында таулагъа.
Къан келеди да Зыгъырлы къолну суулары,
Ёкюредиле да бу Нарт уяны буулары.

Акъ чепкенимден жыртып, жамаула салалла
Къабыргъамдагъы ол къама кирген жарама,
Мени хапарымы барып ким айтыр
Тогъуз айны уа къарнында тутхан анама?
21.06.2011 23:03:25, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125628/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125628/ Tue, 21 Jun 2011 20:03:25 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Туудуланы жыр

Кюз къойчула да ма Жёде аузуна кирдиле,
Ит душманла тасхабызны къайдан билдиле?

Кюз къойчула да улакъ кесдиле ашаргъа,
Улакъ этле ма къазанда асылып.

Кечелени да ма бир заманы болгъанда,
Душманла жетдиле, къара туманлай, басылып.

Ол итлерибиз а, чырпыгъа къарап, юрдюле,
Туудуланы уа ма къойчу къошну сюрдюле.

Къойла къопдула да ол ыстауатдан мау-шаудан,
Къуугъун ийгенбиз Сарыбашланы тири Къаншаудан.

Къаншау барады, ол эки этеги жел эте,
Артха айлана да, кесине кёл эте.

Къаншау кетди ит душманладан ычхынып,
Шинжили тарында Къаншауну къууалла, къычырып.

Къаншау чабып, ташлы ыстауатха жетгенед,
Кешене тарындан секирип, тёбен Урдозгъа ётгенед.

Огъары Байгорундан къуугъун ушкок атылды,
Минарадан а къуугъун салах тартылды.

Малкъарукъланы уа ачылмаучу къабакълары ачылды,
Гара аузунда да ма толу къошла чачылды.

Ой, баш къусханды ма сабанлада мандалакъ,
Ногъай чыкъгъан эди бу къуугъуннга алгъаракъ.

Адам ашайды да шейит Ногъайны эгери,
Жигит Мусос эди батыр Ногъайны нёгери.

Ол эки батыр да ма чаба-жорта кетдиле,
Ала душманланы да Тауну Артында жетдиле.

Душманла бла да ачы къазауат этдиле,
Ой, баш къусханды ма сабанлада мандалакъ.

Жашла айталла, Ногъай кюз биченде тёбент деп,
Къартла да ийнанмайла, Ногъай Тау Артында ёлгенд деп.

Хахай, къуугъун дегенде, ушкогун алып кетгенед,
Жигит Ногъай Тау Артында ёлгенед.

Къан барады ма буз кёпюрде талада,
Жиляй къалдыла шейитлени тапхан анала.
21.06.2011 23:02:52, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125627/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125627/ Tue, 21 Jun 2011 20:02:52 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Башулукъ

Уллубашланы да жигит Башулукъ,
Къайры кетип бараса, баш уруп,
Мужуранг бла да къаты буз уруп,
Кёкюрегинг бла да терен къар жырып?

Ой, алан Кавказ тауларына да
Мен барама,
Анда жашау мекямымы салыргъа,
Тау бийледен да ачыууму алыргъа.

Ой, алан Къырым ёзенинде да
Букъу туман чыгьады,
Аны чыгъаргъан да - Мустафа ханны
Жерни жапхан жылкъысы.

Ой, аланы кютген да Башулукъ жигит болгъанды,
Жибек аркъан бла да эмиликлени тутуучу,
Иерсиз, жюгенсиз а
Сыртларына къонуп жюрюучю.

Ой, алай жерни жапхан а
Ханны хора жылкъысы.
Мустафа хан да уугъа айлана келгенди,
Хора байталны тай тапханын кёргенди.

Ой, акътуякъ тайчыкъны
Башулукъгъа саугъа этгенди,
Башулукъ аны къубултуп,
Къарап ёсдюрдю.

Ой, алай, ол тайчыкъдан а
Тауушлукъ ажир ёсгенди,
Аны жетген а ат жокъду битеу жылкъыда.
Башулукъ да аны юсюнден тюшмейди.

Ой, алай, хан улу Хусей да
Ол ажирни жаратды,
Кеси анга минер мурат ол этди,
Аны келтирирге ол жумушчусун жибереди.

Ой, алай, жылкъычы Башулукъ да
Хора ажирни бермеди.
Хан улу Хусей да кеси жылкъыгъа келгенди,
Къамичи бла Башулукъну сыртына бергенди.

Ой, алай Башулукъ жигит
Къара къаманы тартханды,
Тёнгереп тюшдю хан улу атны юсюнден,
Чегилери жергеда тёгюлдюле аны ичинден.

Ой, алай къан жаугъанды
Мустафа ханны башына.
Къуугъун атлы аман хапар бла келгенди:
-Сиз кёп жашагъыз, ханны жангыз жашы ёлгенди.

Ой, алай Башулукъ батырда
Жолоучу кёлде
Хора ажирге артмакъ да салып миннгенди,
Жемин, азыкъны да ол иги элпек алгъанды.

Ой, алай ол таула табада
Аямай къачып барады,
Хора ажирни да жолда ичи кюйюп ёледи.
Жаяужюрюй кетиб'а Уллу Малкъаргьа келеди.

Ой, алай Абайлары да аны къонакъ кибик кёрмелле,
Мекям салгъа да анга эркинлик бермелле.
Къая ыранда Башулукъ къала ишледи,
Ишгирти къырында ол кеси аллына кючледи.

Ой, алай Ишгиртиде кенгжайылып отлайла
Башулукъну ууакъ аякълы маллары,
Бий Абайлары не къаты кюрешселе да,
Ол а алагъа арталлыда боюн салмады.

Ой, алай отдан а къачып ёртеннге дегенлей,
Бир бийден къачып,
Бирсине мен къул болалмам,
Ишгирти къыргъа да биреуню малын къоялмам.

Ой, алай Башулукъну алты да жашы жетелле,
Къая ырандан а ала Шауурдатха кёчелле.
Ала анда будай сабанланы
Къыстау сюрелле.

Ой, алай Абайладан а эки жалан атлы жетдиле,
Сабан къошланы чомача бауларын кесдиле.
Башулукъ улуда тапанчаны тартханды,
Бир атлыны уруп атдан атханды.

Ой, алай Абай улуда
Юйюне къайтды сал болуп,
Миннген тор аты да къызыл къан болуп.
Уллу Малкъарда тёре оноугъа жыйылды.

Ой, алай оноу этдиле:
Абайлагъа къан тёлеу берирге,
Сора Башулукъну эл нёгерге алдыла,
Шауурдатда ала мекямларын салдыла.

Ой, ала таш хуруланы тазалап,
Сабан этелле,
Итбурун чыгъаналадан буруу салалла,
Раубазы терекге баш урургъа баралла.
21.06.2011 23:01:56, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125626/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125626/ Tue, 21 Jun 2011 20:01:56 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Таппасхан улу Акъболат

Ойт-ойт, жаным, кече ортада, жаным, Уллу Чегемге
Ачы къуугъун келгенди, дей, ойт-ойт, жаным, келгенди.
Ой, биягъы Туудуланы малларын жау сюргенди,
Аман жау а сюргенди, дей, ойт-ойт, жаным, сюргенди.

Абсалтыдан, ойт-ойт, жаным, ачы къуугъун къычырды:
- Ойт-ойт, маржа, эр жигитле, туругъуз, ой, туругъуз!
Атланалгъан - сауут алып, сауут алып чыгъыгъыз!
Гара Аузуна, Мёлюшхюге барыгъыз, ой, барыгъыз!

Атланнганда, алгъа болду Таппасхан улуАкъболат,
Секириб'а тор атына миннгенди, дей, миннгенди!
Ойт-ойт, жаным, таулу ушкогун къолуна алгъанды,
Жауну, къачмай, кёп турмазын билгенди, дей, билгенди!

Гара Аузунда Жетегейлени уа, дей, санайды,
Ол Мёлюшхю тауундан а къарайды, ой, къарайды.
Чыпчыкъчада жырлай-жырлай баргъанды, хей, баргъанды,
Таппасхан улуАкьболат, хей, Таппасхан улуАкъболат!

Ой, Мёлюшхю тарына да танг жарыгъы къакъгъанды, -
Терлеген тор атын нарат терекге да такъгъанды,
Ыстауатда, киши кёрмей, ары-бери чапханды,
Чапханды, дей, киши кёрмей, ары-бери чапханды.

Чаба-ёрлей баргъанды да, жауланы да кёргенди,
Чаба-ёрлей баргъанды да, сюрюуню да тапханды,
Таулу ушкокга къулакъ отну салгъанды да - бергенди,
Илишаннга жауну марап атханды, ой, атханды!

Таулу ушкок чарламайын атылды, ой, атылды,
Жау къонакъны къаны, дей, буз чыраннга чачылды.
Мёлюшхюню туманы да танг бла тенг ачылды,
Мёлюшхюню жюреги да танг бла тенг ачыды.

Анасына жигит туугьан Таппасхан улу Акъболат
Жау жыйынны тёгерекге чачханды, ой, чачханды,
Сау къалгъаны Тау Артына къачханды, ой, къачханды
Жауну артха сюрген а, дей, - Таппасхан улу Акъболат.

Акъболат а уруш этди, бешеуленнге баз болуп,
Жау жыйыны къачханды, дей, Мёлюшхюде аз болуп,
Окъ тийгенди Акъболатны жыягъындан, тишинден.
Ай, машалла-баракалла муну этген ишине!

Эки жауну ёлюсю да буз чыранда жатады,
Акъболат да таулу ушкокну кирпик къакъмай атады.
Ойт-ойт, жаным, Акъболатха ыспас-махтау бердиле!
Анга атап, бу жырны да этдиле.
21.06.2011 23:00:52, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125625/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125625/ Tue, 21 Jun 2011 20:00:52 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Къубадийланы жыры

Ахгон ари алатон къаратоннга улан туумайд, къыз туумайд.
Болсада, алатон къаратоннга туугъанед Къубадий жангыз ул, ой.

Къубадийге уа бир да улан туумайд, къыз туумайды, ой,
Эте эдиле, къартлыкъ тонунг деп, ала тон.

Къубадий къалды тогьуз къатындан къаратон, ой-ой.
Ахшы жууукъла жыйыла, къуюла келе эдиле, ой-ой.

Ахшы жууукълары жыйыла, къуюла келе элле, ой-ой.
Анда, жаным, сыйлы ичгиле иче эдиле, ой-ой.

Къубадий да бир да, бир да ышармайды, кюлмейди, ой.
- Къубадий, сен а нек ышармайсан а, кюлмейсе? - делле.

- Ай, аланла, ким къызына, ким жашына кюледи, - деди, ой-ой.
- Да мен сора неме къарап кюлейим? - деди.

Анда делле Къубадийге: "Кимни алыргъа?" - дедиле, дейди, ой-ой.
Анда, къуртхаланы жыйып, былай сордула, дейди.

Къуртхаланы таматалары Ашдырхан алай айтып сёлешди, ой:
- Ай, уланла, муну сиз бизге сора эсегиз, - деди, -

Анда барды Бийкъанлада эки ариу эгеч, ой-ой.
Аладан бирин Къубадийге алыгъыз.

Таматаларыны аты болур Мёлеуше, - дейди. -
Кичилерини уа аты болур Жансарай.

Мёлеушени тили аман, къолу ахшы, ой-ой.
Жансарайны къолу аман да, тили ахшы, ой-ой.

Анда, жаным, тили аманны кюню аман, делле, ой-ой.
Тили ахшыны болур, жаным, кюню ахшы.

Ахшы кёрдюле Жансарайны, Къубадийге алдыла, ой-ой.
Жансарайдан туугъан эди Къубадийге тогъуз улан.

Тогъузусу тогъуз киши болдула быланы, ой-ой.
Тогъузусу бирер кёк шаулухха минелле.

Жаш келин отоулагъа была сормай кирелле, ой-ой.
Жайылдыла, къолларына Къуран алып, ант этдиле.

Тапхан ана бла эгечден сора, бир аманлыкъдан таймайын жюрюрге делле.
Бир аманлыкъдан да тыйылмайын, была бардыла.

Аналарыны эгечлерине - Мёлеушеге была жетдиле.
Мёлеуше уа быланы ма былай айтып къаргъады:

- Сиз аманла, тели ауруудан къутуруп, къара агъачха кетигиз, - дейди, ой, -
Сизни анда ёлсюн экигиз, къайтсын бери жетигиз.

- Жер жарылды, жексиз жерден жек чыкъды, ой-ой,
Биз хариплеге бу аман ауруу нек жукъду? - дейди. -

Этген аманлыкъларыбызны тоба бла къоярек, - делле, ой-ой. -
Биз бу ауруудан къырылмай, саулай къутулсакъ, - делле, -

Къурманлыкъгъа къуба ёпозле соярек, - делле, ой-ой, -
Жаш келин отоулагъа кириучюбюзню кьоярек, - делле.

Къубадийни къатыныны аты - Сарайды, дейди, ой-ой.
Бийкъанлада тогъуз саусузгъа къарайды, дейди,

Аны юсюне да тогъуз жамычылыкъ тарайды, дейди.
Орамны ёрге бир жаш келинле келдиле.

Келе келип, кенгешле, ушакъла этдиле, ой.
- Бу аманла къорасынла, - деп, жийиргенип, артха айланып кетдиле.

Къубадийге уа туугъан эди тогъуз ул,
Таматалары болур быланы Иналукъ.

Иналукъ жатады, ма тели ауруудан къыйналып,
Ауруу тийип, къызыу ауруп, сылыт болуп, ой-ой-ой.

Иналукъ да аланы терезеден къарап кёргенде, ой-ой:
- Кичи къарындашым эр Элкъач, - деди, -

Орамны ёрге бир жаш келинле келедиле, - деди, ой-ой. -
Келе келип, кенгеш ушакъла этдиле, бизден жийиргенип, артха айланып кетдиле.

Сен айланнган жерде адам кирмеген жер кёрдюнгмю?
- Мен айланнган жерде, - деди, - анда Акъ сууланы башында къыз дорбунла, - деди.

Тебрелле была, Акъ сууланы башы дорбунлагъа бардыла.
Кичилери Элкъач ёлтюргенед саулукъ марал, дейди.

Саулукъ маралны сютюн суулукъгъа саудула, ой-ой.
Суулукъ толу сютню, элтип, дорбуннга салдыла.

Жерден чыкъды бир къызыл жилян. Келип, ол суулукъда сютню ичгенди, ой-ой.
Къайтып, тешигине сыйынмай, биягъы суулукъгъа къусханды.

Таматалары Иналукъ, аны къарап кёргенде, дейди, ой-ой:
- Туругъуз, уланла, къысха ёлюр кибик от тапханма, - деди.

Бирден къопдула, суулукъда сютню, къашыкъ юлюш этип, ичдиле.
Мында ёлдю экиси, бурун кибик, сау болдула мындан жетиси.

Дюгер Бадинаты, Малкъар Басияты жыйылдыла Голлугъа, дейди.
Къубадийлагъа ала тюп оноула эте эдиле, ой, ой.

- Ол биченлик мени, бу сабан сени, - дей элле, дейди.
Жыйылдыла да, тюп оноула этдиле, дейди.

Аланы ичлеринден чыкъды ахшы киши Ийнакку, дейди, ой-ой.
Ийнакку да былагьа былай айтып сёлешди, ой-ой:

- Ай, аланла, бюгече жатдым, жукъладым, тюш кёрдюм, - дейди, ой-ой, -
Бу сиз этген ишлени болмазлыкъча иш кёрдюм, - деди. -

Къыбыладан тогъуз жулдуз учдула, - деди, ой-ой, -
Экиси мутхуз, жетиси жарыкъ жулдузла, - деди. -

Келе келип, кюн батханда, къара булутха кирдиле, - деди, ой-ой, -
Андан да бирер кёгюрчюн къапха кирип чыкъдыла, - деди. -

Экиси быланы Къубадийланы уллу арбазда ат илкичге къондула. - деди, -
Жетиси уа, кирип, Къубадийлада къонакъ болдула, - деди.

Огъары Оккумгъа бу тейри эшикле ачылды, ой-ой,
Тёбен Оккумну къала ташы чачылды.
21.06.2011 22:58:04, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125624/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125624/ Tue, 21 Jun 2011 19:58:04 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Абдулкеримни жыры

Балыкъ айланчындан тизилип чыгъад
Бу эркечлени аллары.
Ол окъ тийгенлей, къырылып тюшгенд
Абдулкеримни санлары.

Абдулкеримим, мени Хызирим,
Малланы таудан аудургъан.
Ой, Бекки улучукъ, алай а кёреме,
Бизге къара къанла жаудургъан.

Ол Беккяланы ол Рамазан,
Къуууп, ызларындан жетгенди.
Ол Беккя улуну алай жангыз огъу
Былай тёртеуленден ётгенди.

Ол Беккяланы ол Рамазан,
Жыйырма жылы жетмеген,
Быллай сейир, тамаша, айтхылыкъ ким кёрюр,
Атхан огъу тюзге кетмеген?

Энди бир ушкокла чыкъгъандыла, кюнюм,
Ой, инчге болуп тешиги,
Бахсанчылагъа барып, кесинги ёлтюртмесенг,
Атангы малы жокъмеди?

Ол аман кюнде сауут алгъанед
Бу Беккя улучукъ къолуна.
Алай кесим кёпме, дел айтыученг, жазыкъ,
Бахсанчыланы онуна.

Кимледен эсе да уста тыныучуем
Абдулкеримни жашлыгъын.
Ах кюнюм, кимле тешип алдыла
Къан жугъу болгъан башлыгъын?

Сюрген малларынгы сюрюп баралла
Ол Бургусантда базаргъа.
Мен орус писарь болуб'а къалгъыем
Протоколунгу жазаргъа.

Протоколунгу мен жазсам эди,
Женгил битеред ишлеринг.
Алай багъыр окъла санагъандыла, ах кюнюм,
Нанымы къозу тишлерин.

Ой, къолумдагъы къобузум, алан,
Ол калиндордан кетерик.
Ол Беккя улучукъ ёлтюргенди, дейле,
Кезиую анга жетерик.

Ол Балыкъ бла Бахсанны арасы,
Ой, адам ётмез тау болсун.
Уручуланы къырып къойгъан эсе,
Ол Беккя улучукъ сау болсун.

Абдулкеримге окъ тийгенд, дейле,
Ой, анга дарман жарамаз.
Ол окъ тийгеннге дарман жарамайды,
Сют баш гыбытха кьарамаз.
21.06.2011 22:57:04, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125623/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125623/ Tue, 21 Jun 2011 19:57:04 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
СОХТА
Капец)))А вы,собсна,кто?)))
21.06.2011 22:56:17, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125622/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125622/ Tue, 21 Jun 2011 19:56:17 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Рачыкъауланы жыры.

Эй, Рачыкъаулары
Чегем бойнунда жашайла,
Къулла-къарауашла этген ырысхыны
Ала ач бёрюле кибик ашайла

Эй, къулларыны къанын а
Ала не кёп ичселе да, тоймайла
Жангы келинлени да, ау тюбюнден чыгъарып,
Оракъ ордурмайын ала къоймайла.

Эй, жюрюген адетлени,
Халкъны намысын а ала бузалла, -
Асыры мардадан,
Чекден ала озалла

Эй, Ахтукъанланы да
Жигит туугъан Келиммет,
Тёзюм къалмагъанында, сёзге салгъанды,
Ныгъыш кенгешде быланы къолгъа алгъанды.

Тёреге тизилиб'а,
Таякъ тюбю бла ётелле,
Рачыкъауланы барын да
Къырыргъа ант этелле.

Эй, Келиммет аланы да
Юч къауумгъа бёледи,
Бир къауумгъа кеси башчы болуп,
Думалагъа келеди.

Эй, ала Думалада да
Эмчек уланны тапдыла,
Сермеп къолгъа алып,
Аны мыйысын къадау ташха жакъдыла.

Эй, эмчек анасы уа
Келимметге кесин атханды,
Жумдурукъ тийип,
Эси тайып, арбазда аугъанды.

Эй, экинчи къауум а
Ордасындакга чапдыла,
Рачыкъау улун а анда тапдыла,
Аны уа ёлюр жери болду будай сабанла.

Эй, ючюнчю къауум а
Гестентиге кетдиле,
Рачыкъауладан анда сау адам къалмады.
Барын да къырып, артларын этдиле.

Эй, кёзбаучу къартла да
Аланы къабырларына жыйылалла,
Жыйылыулада да
Ма былай айтып жырлайла:

Эй, ала баш кюн чыкъгъан эдиле
Ылышкыда оракъгъа,
Аланы не хаталары тийген эди
Мурдар чолакъгъа?

Эй, мурдар чолакъ да
Жангыз къолун сизге биз этди,
Чегем итлерин да
Къой кесерге юйретди.

Эй, Ылышкыда да будай сабанла, -
Энди аланы иелерин къырдыла.
Маллагъа малталаныб'а,
Орулмайын къалдыла сабанла.

Эй, Эндиреуюк улу жигит Жаммырза
Къара къаманы тартханды,
Рачыкъау улуну
Башын юздюрюп атханды.

Эй, Келимметге гыбышыла, сынгарла,
Рачыкъауланы къалдырмайын къыргъанла,
Ит къулладан туугъан
Ит мурдарла.

Бай мюлклерин да
Харам къулла талайла,
Къызыл къанларын да
Жер жилянла жалайла.

Эй, алада ашагъан а
Акъ ётмеклери,
Ичген а къара сыралары
Харам болсун алагъа.

Бизни не хатабыз жетген эди
Ит мурдарлагъа -
Элбайланы
Тайчы бла Балагъа?

Эй, атны тойдурсанг,
Ол ат иги чабар,
Итни тойдурсанг а -
Бутунгдан къабар.

Тойдургъан къулларыбыз
Бизни халек этдиле.
Бизни къырып,
Муратларына жетдиле.

Эй, къарын жауларыбыз жагъылып къалгъанды
Гестентиде сары къауданнга,
Къызыл къаныбыз къошулуп агъады
Гестентиде чыкъгъан къара шауданнга.

Эй, бизге келген кюнле келсинле
Бизни къыргъан къуллагъа
Къатын да къалмады
Биз жазыкълагъа жиляргъа.
21.06.2011 22:55:31, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125621/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125621/ Tue, 21 Jun 2011 19:55:31 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Treasure
папалась, ящерица!!! тока када я тя за хвост паймаю, ты как в прошлый раз не убегай, оставив только хвост!..лучше ты оставайся, а хвост пусть убегает
21.06.2011 22:52:08, СОХТА.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125620/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125620/ Tue, 21 Jun 2011 19:52:08 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
SOFIKOSHKA
21.06.2011 22:49:02, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125619/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125619/ Tue, 21 Jun 2011 19:49:02 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Бекболатны жыры

Алай бек битгенди Холам агъачны, он, кёгёти,
Бий Омар болгъанды жаш келинлени, ой, ёлети,
Алай къул жигити къаты болады, ой, бек болад,
Ой, аллай жигит а ол Махийланы, ой, Бекболат.

- Ой, Акъ къаяда да мен токълуланы, ой, кютеем,
Ой, Акъ къаяда да мен кёп жугъутур, ой, кёргенем,
Ой, санга сормай а атаргъа болмай, ой, келгенме.
Кел, Омар, бюгюн биз ол Акъ къаягъа, ой, барайыкъ.

Ала азыкъларын а, ой, къолларына, ой, алдыла,
Алайдан ёрлеб'а ол Акъ къаягъа, ой, бардыла,
Омар бийден Бекболат кийиклени, ой, жашырды,
Артындан тюртюб'а ол Акъ къаядан, ой, ашырды.

Ой, Акъ къаяда ол артиш чырпыла, ой, кёп болур,
Холам жарлысы да ол бий Омардан, ой, бир солур,
Ой, Бекболат эди ол кийиклеге, ой, къараучу.
Бий Омар да болгьанды жаш келинлени, ой, мараучу.

Уугъа чыкъгъаненг ол кийиклеге, ой, буулагъа,
Эркин этмей эди ол жерден чыкъгъан, ой, суулагъа,
Ой, энди Омар а ол кийиклеге, ой, къарамаз,
Жаш келинлени да ал кечелерин, ой, марамаз.

Ой, Акъ къаяды да жугъутурлу, ой, текели,
Къаяда къалгъанды ол Омар бийни, ой, кекели.
21.06.2011 23:08:30, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125618/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125618/ Tue, 21 Jun 2011 20:08:30 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Treasure


Спасибо от души!!!
10.01.2011 14:19:59, SOFIKOSHKA.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125617/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125617/ Mon, 10 Jan 2011 11:19:59 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Къарчаны джыры
Батыр Къарча Къарачайны башы эди,
Юйю аны кьара сослан ташдан эди,
Халкъы бла уллу Басханда жашай эди,
Будай, арпа, тары сюрюп ашай эди.

Къыйынлыкъда халкъын жаудан сакълай эди,
Юсюн тешип, бир кечени жатмай эди,
Ханла, бийле чабыуулда от салсала,
Сабанладан халкъы хайыр тапмай эди.

Илипинле ишлеген эди элледе,
Таш артып, сабан сюрдю жер-жерледе,
Къара къойну тау сыртлагъа жайгъан эди,
Кийик эчкини, кютю этип, саугъан эди.

Аскер жыйып, Къайтукълары келген элле,
Тау халкъ тауда жашагъанын билген элле.
Тебредиле суула, жерле бёлюнюп,
Къайтукъ аскер анда-мында кёрюнюп.

Бир кюн Къарча сабанлагъа атласа,
Илипинни сууу кёзюне аз кёрюнюп,
"Не болду?" - деп, сора алгъа къараса, -
Тура эди ортасында бёлюнюп.

Къайгъы этип къараса уа, не кёрсюн, -
Къайтукъланы Сары Асланбекни аскери
Тёбен тардан жетип келед, юрюлюп,
Къарчаны элин эки бёлюп, ийирип.

Ол заманда Къарча алай айтханды:
Мен ёллюкме сизни бла кюрешип,
Мен бералмам, жаным саулай,
Басханда Элими сизге, туура эки юлешип.

Къайтукъ улу Къарчаны айтхан сёзлерин
Не азчыкъ да ариу, къабыл кёрмеди.
Батыр Къарча, алай болса да, алагъа,
Не адамын, неда малын бермеди.

Къайтукъ улу алай айтды шапасына:
- Къарча унамад айтханымы этерге,
Бар, нёгерле ал да, майна Къарчагъа,
Ёпозлеринден берсин бизге кесерге.

Алай айтып, шапасын ол жибергенди.
Шапа, келип, Къарчагъа хапар бергенди.
Къарча аны сыртына къарт итни байлады,
Бийге тийишлиге итни сайлады.

Жюйюсхан сакълай эди ийген шапасын,
Ёпозле келтирликди, къоркъутуп не ёлтюрюп, деп.
Бир заманда келди жюйюсханны шапасы,
Бир уллу сер, къарт итни сыртына кётюрюп.

- Къарча санга алай айтханды, жюйюсхан:
"Алырса атангы жаны ючюн ёгюзле,
Жюйюсханланы ашаулары тауукъду,
Къарт итни ашасын, андан эсе зауукъду".

Халкъ жыйылды, батыр Къарча сёлешди:
Келигиз, биз къанлы журтланы атайыкъ,
Боташ тапхан Къарт журтубузгъа барайыкъ,
Мындан кетип, анда тынчлыкъ табайыкъ.

Боташ айтды: "Мен элтейим нарт жолну", -
Ол жол таба узатхан эд онг къолну.
Халкъ тебреди жолну алып, тизилип,
Туугъан элден айырылып, юзюлюп.

Къарча кетди, жашагъан элин кёчюрюп,
Ожакъла къалдыла, тютюн чыкъмай, ёчюлюп.
Сабийле бла бийик таулагъа ёрлейбиз,
Барыр жерибизни кёз туурада кёрмейбиз.

Артыкълыкъны аскерлерин сойгъанбыз,
Малларыбызны къан орнуна къойгъанбыз.
Кёпюрню, юйню тутуп ичине ойгъанбыз,
Жашау излей, жаныбыздан тойгъанбыз.

Къыйын болады бу тауладан ауаргъа,
Ийнек алмадыкъ жолубузда сауаргъа.
Батыр Боташ марал тутуп сауады,
Къанлы бийледен а къыйынлыкъла жауады.

Къарча бла Боташ таудан ауадыла,
Сагъышлыды ма быланы кюйлери
Кёремисиз, тютюн чыкъмай турадыла
Къарчаны алгъа жашагъан юйлери.

Энди Къарча Къарачайда жашайды,
Къайтукъ бий да эки жанын ашайды,
Къолай берсин Къарча тутхан къылычха,
Бий зорлукъгъа къажау тургъан таулугъа.
08.01.2011 19:12:25, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125616/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125616/ Sat, 08 Jan 2011 16:12:25 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Таукъан

Мени сюигеним Таукъан болгъанды,
Тау кийиклени мараучу.
Сени таныгъанлы, кесим болгъанма
Келлик жолунга къараучу.

Къараучу кесим болгъанма, Таукъан,
Ол сен жюрюучю жоллагъа.
Мен сени бла уа тюшюп къалгъыем
Таулада терен къоллагъа.

Ол аргъы ёзеннге кюн тиймейд, Таукъан,
Мен кюн тийгеннге барлыкъма.
Арсарлы бола уа сен турлукъ эсенг,
Болжалны кенгнге саллыкъма.

Болжалны кенгнге мен салсам, Таукъан,
Кимле жюрютюр жуубын?
Эки сюйгеннге уа себеп болгъанны
Айтып айтмайла сууабын.

Ой, къолумдагъы къобузум, алан,
Акъ кюмюшденди тюеги.
Таукъанны сюймейин, ой, мен не этейим,
Суратха ушайды сюеги.

Аргъы таулада туманла, алан,
Берги таулагъа къоналла.
Келип, къатыма уа олтурсанг, Таукъан,
Ол ушагъыусуз суналла.

Таукъан таулагъа кетгенди бюгюн,
Тау кийиклени мараргъа.
Келигиз, къызла уа, ма биз барайыкъ
Таукъанны аллына къараргъа.
08.01.2011 19:01:03, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125615/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125615/ Sat, 08 Jan 2011 16:01:03 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Аман къатын

Иги къартла жау сюртелле
Мансларына, ой, ой.
Ариу къызла чач бау салалла
Чачларына, ой, ой.

Чачы жете болур, тейри,
Табанына, ой, ой,
Ариу къызла, эр тапмайбыз
Аманыгъызгъа, ой, ой.

Аман къатынны мен айтайым
Сарынын, ой, ой!
Аман болсанг, бурулсун
Сени къарынынг, ой, ой!

Къатын болса, къатынладан
Къаты болсун, ой, ой.
Аман къатынны жашар кюню
Алты болсун, ой, ой!

Аман къатын от жагъада
Олтурур, ой, ой,
От жагъаны тюкюрюкден
Толтурур, ой, ой.

Эри урушса, ата юйюне
Кете болур, ой, ой,
Этеклери тухтуй таууш
Эте болур, ой, ой!

Айлана болур, арпа ун кибик,
Юйрегенлей, ой, ой,
Чарыкъларын табанындан
Сюйрегенлей, ой, ой.

Аман къатынны билген ашы
Как болур, ой, ой!
Ахшы къатын къыш къатыкъгъа
Сакъ болур, ой, ой!
08.01.2011 03:32:37, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125614/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125614/ Sat, 08 Jan 2011 00:32:37 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Орус-япон урушда

Тау эллеге уруш къагъытла келген кюн
Жарлы жашланы правленнге жыйдыла.
Аракъы ичирип, кёллерин жарыкъ этерге,
Атла жегелле, Россейге алып кетерге.

Аллы бурун Узун-Къалагъа баргъанек,
Инбашларыбызгъа кёк пагонла салгъанек,
Ызы бла уа Армавирге баргъанек,
Армавирде ай бла жыл тургъанек.

Къазауат къуллукъну кёлюбюзден билгенек,
Андан сора да машиналагъа миннгенек,
Машинала бла тамам къыркъ кюн баргъанек,
Сора бир шахарда атылып къалгъанек.

Эрттен, ингир Япон таулагъа къараек,
Японлуланы кийикленича мараек,
Марасакъ да, биз аланы уа кёрмеек,
Ол кюнледе биз кесибизни билмеек.

Кече арада, татлы жукълап тургъанлай,
Бир къуугъун чыкъды, шибиля ургъанлай:
"Кавказдан келген жигит тау къушла!
Бюгюн болгъанд къанлы согъуш урушда.

Бизни полкну японлу аскер алгъанды,
Мухаммадияны тилеги къабыл болгъанды".
Атларыбызгъа ашыгъышлы чабышдыкъ,
Гузаба сермеп, атларыбызны табышдыкъ.

Женгил, жуду биз да атланы жерледик,
Ашыгъышлыкъда чаба, жорта тебредик,
Танг атаргъа Япон таулагъа ёрледик,
Кюн аллына къызыл къан тёге тебредик.

Топ тютюнден бир бирибизни кёрмедик,
Жунчумадыкъ, бирден залпны сермедик,
Таматабыз а Тохчукъланы Наныды,
Япон топну ол кючлюгюн таныды.

Сора Наны ма алай айтып сёлешди:
"Бизден келген, жаным, жашла, жигитле!
Жан чыкъгъынчы, сауут-саба къоймайыкъ,
Чыкъгъан элибизни бетин жоймайыкъ.

Бизден келген, жаным, жашла, ай жигитле!
Барыбызда бир жерчикде турайыкъ,
Сермешиуде бираз тири ойнайыкъ,
Ёлгенибизге жаназы, намаз къурайыкъ.

Суу тапмайбыз, жаназы, намаз къылыргъа,
Япон топла къоймайдыла бирге турургъа.
Мажалларыбыз ауур жаралы болдула,
Юс кийимлерибиз къызыл къандан толдула.

Гогуйланы ол тулпар Харун, жаш Харун,
Бу дунияда сен бек кёп умут этгененг,
Бирине да жеталмай кетдинг, жартылай,
Жан беребиз, Япон таулада, къалтырай.

Биз ёлгенек тауларыбыздан узакъда,
Япон таулада жан бергенек, термилип.
Бизни миндирип ийген ючлю тайлагъа,
Бизни кюнюбюз келсин ол ит байлагъа.

Арисейден бир аман хапар алалла,
Ёлген болса, гетен бокълауучха салалла.
Аны уа къарап кёрген заманыбызда
Санла бла жанла башха болалла.
08.01.2011 03:31:41, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125613/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125613/ Sat, 08 Jan 2011 00:31:41 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Озай

Ой, озай, озай, озай,
Келгенбиз жаным, озай,
Бир малчы къошдан, озай,
Келмейбиз ачдан, озай.

Ой, озай, озай, озай,
Ой, озай, озай, озай

Къапчыгъымда азыгъым, озай,
Къолумда жерк къазыгъым, озай,
Чыгъыгъызда кёрюгюз, озай,
Бизге бир зат беригиз, озай!

Ой, озай, озай, озай,
Ой, озай, озай, озай.

Чырды толу этигиз, озай,
Андан юлюш этигиз, озай,
Къууанч кюннге жетигиз, озай,
Уялмасын бетигиз, озай.

Ой, озай, озай, озай,
Ой, озай, озай, озай.

От башында тузугъуз, озай,
Берекетли ашыгъыз, озай,
Къатын алсын жашыгъыз, озай.

Ой, озай, озай, озай,
Ой, озай, озай, озай.

Келинигиз жаш тапсын, озай,
Ол да халкъгъа жарасын, озай,
Берген - насыпха батсын, озай,
Бермегенни - ит къапсын, озай.

Ой, озай, озай, озай,
Ой, озай, озай, озай.

Жюнлю болсун къоюгъуз, озай,
Жарыкъ болсун тоюгъуз, озай,
Семиз тууар союгъуз, озай,
Бизге юлюш къоюгъуз, озай.

Ой, озай, озай, озай,
Ой, озай, озай, озай.

Уллу кессенг - манга кес, озай,
Гитче кессенг - бармакъны кес, озай,
Сау къалыгъыз, кетейик, озай,
Хоншу юйге ётейик, озай.

Ой, озай, озай, озай,
Ой, озай, озай, озай.

Ойнай, кюле, келгенбиз, озай,
Алгъыш эте кетебиз, озай,
Озай жырны жырлайбыз, озай,
Энтта къайтып келирбиз, озай!

Ой, озай, озай, озай,
Ой, озай, озай, озай.
08.01.2011 03:29:06, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125612/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125612/ Sat, 08 Jan 2011 00:29:06 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Боз алаша

Ой, алаша, боз алаша, ой, ой, ой,
Чаришге чапсанг, оз, алаша, ой, ой, ой,
Озалмасанг, артха келчи, ой, ой, ой?
Жаммызынгы тарта келчи, ой, ой, ой!

Алашамы чаришге салдым, ой!
Артларындан сюрюп келди, ой!
Аз къарыуун билип келди, ой!
Халкъ ызындан кюлюп келди, ой!

Мени алашам - боз хорады, ой,
Аны ким да нек сорады, ой!
Алашамы жангыз тюгю, ой!
Сыртындагъы кертме жюгю, ой!

Мени алашам - жоргъа алаша, ой!
Къаргъа кирсе - чана алаша, ой!
Тюзге чыкъса - арба алаша, ой!
Жарлылагъа жара, алаша, ой!

Алашамы къулакълары, ой!
Таш макъалайд туякълары, ой!
Темир юзед жыякълары, ой!
От чагъады аякълары, ой!

Мени алашам - къыргъый жоргъа, ой!
Секиреди аршын жаргъа, ой!
Аллай ёхтемд мени алашам, ой!
Ой, алаша, боз алаша, ой!

Мени алашам - кенг сауурлу, ой!
Къарыш болур сырт жаууру, ой!
Иер салсам, къулакъ жумар, ой!
Къамчи тийсе, къуйрукъ булгъар, ой!

Ары айлан да, салам аша, ой!
Бери айлан да, бичен аша, ой!
Ашамасанг - талау аша, ой!
Макъа терид тартыу жиби, ой!

Мени алашам - аллай бозду, ой!
Халкъ чаришде барын озду, ой!
Эй, машалла, боз алаша, ой!
Кёз тиймесин, кёп жыл жаша, ой!
08.01.2011 03:28:26, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125611/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125611/ Sat, 08 Jan 2011 00:28:26 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде Къарачай джырла! в форуме - ЗФ - Ана тилибизде.
Джёрме

Къарачайдан белек атлы
Тебредиле, ой, ой.
Ала, жорта, Загьызандан
Атландыла, ой, ой!

Ала алайда азыкъларын
Жаратмайла, ой, ой!
Ала алайда доммай уугъа
Жайылдыла, ой, ой!

Алайчыкъда ёлтюрдюле
Семиз доммай, ой, ой!
Ол доммайдан этген элле
Тогъуз жёрме, ой, ой!

Жёрмелени санадым да -
Бири жокъ, ой, ой!
Жёрме урларгъа Шимаухадан
Тири жокъ, ой. ой!

Былай ары жёрме озуп
Кёрюрмегиз, ой, ой?
Ол сагъатха аны ашаргъа
Бёрюмегиз, ой, ой?

Бирин къоюп бирин манга
Берирмегиз, ой, ой?

Мени жёрмем алты эшекге
Жюк болады, ой, ой!
Аны урлагъан юйю бла
Тюп болады, ой, ой!

Мени жёрмем багъанадан
Базыкъ эди, ой, ой!
Мени жёрмем бир къарыннга
Жазыкъ эди, ой, ой!

Жёрме барад, маржа, жашла,
Жаным бла, ой, ой!
Къан салгъанма жарлы юйюме
Къарным бла, ой, ой!

Жау жагъылып, урлагъанымы
Билдирдим, ой, ой,
Уллу къабып, мен аузуму
Кюйдюрдюм, ой, ой!
08.01.2011 03:27:47, Treasure.]]> http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125610/ http://www.elbrusoid.org/forum/archive/messages/forum133/topic15194/message1125610/ Sat, 08 Jan 2011 00:27:47 +0000 - ЗФ - Ана тилибизде