Былайгъа сала баргъан назмуланы (кирил харифле бла) кесингде да сакъланырча бир эт. Тас болуб къалмасынла.
Артда, бир китаблыкъ джыйылгъандан сора, биз аланы джарашдырыб, "Тыш къраллада джашагъан ахлуларыбызны чыгъармалары/поэзиялары" аты бла бир китаб этиб чыгъарыртыргъа кюрешербиз. Аллах айтса.
Саламыбыз бирге.
ШАТ
03.11.2011 00:50:31
Sabr^
Tinibek Ай аперим, Тинибек!
Былайгъа сала баргъан назмуланы (кирил харифле бла) кесингде да сакъланырча бир эт. Тас болуб къалмасынла.
Артда, бир китаблыкъ джыйылгъандан сора, биз аланы джарашдырыб, "Тыш къраллада джашагъан ахлуларыбызны чыгъармалары/поэзиялары" аты бла бир китаб этиб чыгъарыртыргъа кюрешербиз. Аллах айтса.
Саламыбыз бирге.
Ол кюн да келир !
Tinibek
03.11.2011 19:01:10
Sabr!
Былайгъа сала баргъан назмуланы (кирил харифле бла) кесингде да сакъланырча бир эт. Тас болуб къалмасынла.
Тамам, айтканынгча ете барырма.
ШАТ! Ол кюн да келир !
Сапар Ёзден'ни китабы чыкмайын башка китап чыкмасын!
Ол кёз сора кирпик къакъды. Сора терк да ични ачды. Акъ кийиб бир кёб эди адам. Джашил кёкде сабыр уча, Эс алырча, бир бек уста Мёлекле окъуй элле къуран.
Бир тюште юстлеринде калын кийимлери, джагъасы кюрклю де бар, кёлче сууга киреле. Сууга кирселеде не кеслери не де кийимлери хич джибимейди. Калай болады деп мен де сейир етеме. Айны назмунгдакыча сабырлык, салкынлык, таушсузлук, серинлик.
***
2 КАСЫМ 1943 Кара кюнют Карачай'ны Артыклылла союлуб Джуклаган кюнют дюняны Башы тюбюне бурулуб
Крал краллыгын тюбетиб Бизге аскер ийгенди Аскер адамлыгын тасетиб Бёрю кийим кийгенди
Малыбызны койдуруб Юйюбюзден алалла Аман кюнлю болдуруб Вагонлага тыгалла
Ана табмайт балабыз Бала табмайт анабыз Кайдам кайры барабыз? Кайда калгант вахтыбыз
Болурланы Мехмет Коркмазогълу'дан: Бир джомак бир джыр...
Хазин Шиирлер ДЫГАЛАС
ЕРТДЕДЕН, БЕК ЕРТДЕДЕН, КАРАЧАЙ ЕЛЛЕНИ БИРИНДЕ БИР ЧАШ БИР КЫЗНЫ БЕК СЮЙГЕНДИ, АЛАЙ БИР БЕК СЮЙГЕНДИ КИ, КАЧАН КЫЗНЫ КЁРСЕ ТИЛИ ТУТУЛУП КАЛГАНДЫ, ТОЙДА ТОПЛАНТЫДА НЕТИП КЫЗГА ДжУК АЙТАЛМАГАНДЫ, КЫЗНЫ МУНДАН ХАПАРЫ БОЛМАГАНДЫ.
КЕЧЕ-КЮН КЫЗНЫ БИРЧИК КЁРАЛЫРМАМЫ ДЕП ДЫГАЛАС ЕТИП, КЫЗНЫ ТЁГЕРЕГИНДЕ АЙЛАНУВЧУ БОЛГАНЕСЕ ДЕ НЕТИП КЫЗГА КЕСИНИ ЕСГЕРТАЛМАГАНДЫ.
ГИНА БИР КЮН, НЕ БОЛЛУГЕСЕ ДЕ ДЕП КЫЗНЫ ЮЙЮНЕ ДжУВУГУРАК БАРЫП КАРАСА, БИР ДЕ НЕ КЁРСЮН, ДжАШНЫ ДжЁНГЕРЛЕРИНДЕН БИРИ КЫЗГА КЕЛЕЧИ ИЙИП ТУРА. КЕСИ БОЛУМСУЗЛУГУНА АЧУВЛАНГАН ДжАШ, ЫЗЫНА КАЙТЫП ЮЙГЕ БАРГАНДЫ. АТАСЫНЫ ГЁРОХУ БЫЛА КЕСИНИ УРУГА ДЕП ТЮШЮНЕ ТУРГАЛЛАЙ, ЮСЮНЕ АНАСЫ КИРГЕНДИ. АНАСЫ ДжАШЫНЫ ТЫЙГАНДАН СОРА, ДЕРТИНИ ЮРЕНГЕНДИ, СОРА ДА ХЕМ АЧУВЛАНГАНДЫ ХЕМ ДЕ АЙЫПЛАГАНДЫ ДжАШЫНЫ; - АЛЛАХ'ДАН ДА МЫ КОРКМАЙСА, АЛЛАХ БЕРГЕН ДжАНЫНГА СЕНИЧА БИР КУЛ ЮЧЮН КАЛАЙ КЫЯСА, АЛАЙ БЕК ЁЛЮРГЕ ИЗЛЕЕСЕНГ АСГЕРГЕ БАР, ЕДжЕЛИНГ КЕЛГЕНЕСЕ АЛАЙДА ШЕХИТ БОЛУРСА, ДЕГЕНДИ.
ДжАШ АСГЕРГЕ КЕТГЕНДИ, УЗУН ДжЫЛЛА АСГЕРДЕ КАЛГАНДЫ, ЮЙЛЕНГЕНДИ ДЕ. ДжЫЛЛА СОРА ХОЮНА КЕЛГЕНДИ, АНАСЫ БЫЛА ХАЛ ХАТЫР СОРГАНДАН СОРА, СЮЙГЕН КЫЗЫНЫ СОРГАНДЫ, АНАСЫ ДА; - СЮЙГЕН КЫЗЫНГ БАШГА ЕЛДЕН БИРИ БИЛЕ ЮЙЛЕНДИ. "ДжЁНГЕРИНГ ОНГА КЕЛЕЧИ ИЙДИ" ДЕП КЕСИНГИ КЕРЕКСИЗ КЫЙНАГАНСА. АЧУВЛАНМАЙЫН, КЕСИНГИ ЁЛТЮРЮГЕ ЧАПМАЙЫН САКЛАГАЕДИНГ, БЕЛКИ САНГА НАСЫП БОЛЛУГЕДИ ДЕГЕНДИ.
ДжАШ КЫЗНЫ КЁРЮРГЕ ДЕП ОЛ ТУРГАН ХОЙГА БАРГАНДЫ, СУВ БАШЫНДА СУВ АЛАТУРУВ КЫЗНЫ КЁРГЕНДИ, КЕСИНИ НЕТИП ТЫЯЛМАЙ КЫЗГА ДжЮРЕГИНДЕГИЛЕНИ АЙТГАНДАН СОРА; - МЕН СЕНИ БЕК СЮЙГЕНЕМ, АММА НАСЫП ТЮЛЮМЮШ, СЕН БОЛМАЙ ДЮНЯНЫ ТАТУВУ ДжОКДУ, СЮЙГЕНЧЕ БОЛМАСА ДА НЁГЕРЧЕ СЮЙ МЕНИ, КАРНАШЧА СЮЙ МЕНИ, ДЕГЕНДИ.
КЫЗ ДжАШНЫ АЙТГАНЛАРЫНА БЕК АЧУВЛАНГАНДЫ; - МЕНДЕН ХАПАРСЫЗ МЕНИ БЕК СЮЙГЕНСЕ, ЕНДИ КЕЛИП МЕНИ НЕК ТЫНЧЛЫКСЫЗ ЕТЕСЕ? МЕН ЕРИМИ БЕК СЮЕМЕ, ДжАШАВУМ ДА БЕК ИГИДИ, САБИЙЛЕРИМ ДЕ БАРДЫ. БУ ЕТГЕНИНГ НЕ МЮСЛЮМАНЛЫКГА, НЕ КАРАЧАЙ НАМЫСГА СЫЙЫНМАЗ. КЕСИНГИ ДА МЕНИ ДА ГЮНАХГА СУКМА, ТАС БОЛ КЕТ, БИР ДАХА ДА КЁЗЮМЕ КЁРЮНМЕ, НЕ КАРНАШЧА НЕ ДА БАШГА ТЮРЛЮ СЕНИ СЮЯЛЛЫК ТЮЛМЕ, АЛЛАХ СЕНИ БИЛГЕНИЧА ЕТСИН, ДЕП ХЫНЫ ХУНУ ЕТГЕНДЕН СОРА СУВ ЧЕЛЕКЛЕРИНИ ДЕ АЛЫП КЕТГЕНДИ.
ДжАШ, СУВНУ БАШЫНА ОЛТУРУП, КЫЗНЫ АРТЫНДАН КАРАП ХЕМ ДжЫЛАГАНДЫ ХЕМ ДЕ МА БУ ДжЫРНЫ ДжЫРЛАГАНДЫ:
АЙТАЛМАСАМ ДА САНГА, ДЫГАЛАС ВА ЕТЕЕМ МЕКТАПНЫ ТУВРАСЫНДА, ТЕРЕК БОЛУП САКЛАЕМ КЕНГДЕН КАРАП ЮЙЮНГЕ, МЕН ЫЗЫМА КАЙТЕЕМ ДжЕТДИРСИНЛЕ ДЕП САНГА, НЁГЕРЛЕГЕ АЙТАЕМ *** ЕСЛЕМЕСЕНГ ДЕ МЕНИ, МЕН ВА АЧЫ СЮЙГЕНЕМ ДЮНЯ БЫЛА АХРАТДА, ЮЙБИЙЧЕМЧА КЁРГЕНЕМ ХАЙ МАРДжА ДЕГЕН КЮНЮНГ, ХЫЗЫР КИБИК ДжЕТЕРЕМ ТЁЗАЛМАГАН КЮНЮНГДЕ, ТАС БОЛУП ДА КЕТЕРЕМ *** НЕК СЮЙМЕДИНГ СЕН МЕНИ, БАШГАСЫН МЫ СЮЙГЕНЕНГ КЮН ДжАРЫГЫМ МЕН САНГА, СЕН ОНГА МЫ КЮЙГЕНЕНГ КАРАП ЫШАРСАНГ МАНГА, БОЛУЕДИ ДЮНЯМ КЕНГ ХАМАЙЫЛЧА БОЙНУМДАТ, ТАС БОЛГАН ГЮМЮШ КОЛЕНГ *** ДжЮРЕК СЁЗЮНГ БУ МУДУ, СЮЙМЕКЛИКНИ КОЙ ДЕЙСЕ МЕН ДЕ АЛЛАХ КУЛУМА, СЫЙЫМЫ НЕК ТЕПЛЕЙСЕ СЮЙМЕДИЕСЕНГ МЕНИ, МЕН ДЕ СЮЙМЕМ ЕЛЕЙСЕ СЕН ДЕ МЕНИ СЮЙДЮНГ ДЕ, КЕЧ МИ КАЛДЫМ ОГЕСЕ ? *** СЮЙМЕКЛИКНИ КОЯРЕМ, АРЗ АЙЛАНСА ТЕРСИНЕ САБИЙЧИКЧЕ ДжЫЛАЕМ, СЕН КЕЛГЕЛЛЕЙ ЕСИМЕ ЁЛЮРГЕ ИЗЛЕГЕНЕМ, СЕНСИЗ ДжАШАВДАН ЕСЕ АЛЛАХ'ДАН КОРКТУМ ТЕЙРИ, КЫЯЛМАДЫМ КЕСИМЕ. *** БУ ДжЮРЕК АВРУВУМ ДА, МЕНЛЕ КЕЛСИН КАБЫРГА ДЮНЯДА ДжАНГГАНЫМА, ШАГАТ БОЛСУН АХЫРДА СЕНИ КЫЙНАДЫЕСЕМ, АЛЛАХ АЧЫСЫН МАНГА МУНДАН АРЫ КЫЙНАСАМ, ЧЫКМАЙ КАЛАЙЫМ ТАНГА. *** САГЫШ ЕТМЕ МЕНИ СЕН, УНУТ БОЛАЛЫЕСЕ ТАНГАЛАСЫ УЯНЫП, "ТЮШ МЮ КЁРДЮМ" ДЕГЕНЧЕ ОЛ АРУВ САНЛАРЫНЛА, ОЛ НУРЛУ ТЮРСЮНЮНГЛЕ АЛЛАХ СЕНИ ОНГДУРСУН, ЮЙЮНГ ЮЙДЕГИНГ БИЛЕ. ********************************************* Мехмет КОРКМАЗОГЛУ, 2011
АЛАНЛА;БЫЛА НАКЫРДА ЕТЕ ТУРА БОЛУРЛАМЫ? Акга Бычаксыз 03/11/2011
Дж-Хай хай хай.Каллай арувса букече,таныялмай калийим.Ары бери карама санга айтама К-Кайдам сен быллай сёзле айта билеминг?Сейирсиниб карайма Дж-Гюнахымы алатураса.Джылладан бери кычырамада акыллыса,арувса сюеме деб К-Товба товба букече не болгант санга?Есирибми тураса,огейсе ес бергенлеринге кар джавуб мангамы калыб кетгенсе? Дж-Оллахий сангада найтыга билмей калдык.Арувса десем англамайса,сюеме десем унамайса.Качанда есим сендеди.Башгасыны кёралганыммы барт?Кар джавганиседе,не болганиседе санга болгант К-Кайдам тилинги учу бла айтувчанинг незатныда.Джюрегинг кёлюнг башга джерде айлана Дж-Да сен тилнги учу кыйырылада болсун бир айт.Сени сюеме деб.Ёлюбмю каллыкса,мен джарлыны бир кувандырсанг? К-Мен сени тилингле айтганланы джюрегимле айтыб турганма.Есинг башга джерде болуб еслемегенсе ансы Дж-Хо кой джюрегингде аллай зат болса,тилингеде бир келирит.Менда бир ештирим.Букече байрым сени сюеме деда бир рахат джуклайым К-Незат джуку хапар айтаса.Бу алланганыгла.сени кандырыр аклым барт букече.Ананга келин боллукма Дж-Тохда тохда акырын бол.Джюрегиме джетерге тербегенсе.Акырын акырын джангыдан бир айт.Найтдын?
СЫЙЛЫКЮН by Bülent Tezcan on Thursday, November 10, 2011 at 11:32пм Ыйык сайын бир Джума Ыйлыкъда зыггыл джама Дженгил курал хай марджа Кюнню бошга харджама.
Киргинчине кюнорта Апенди Селах тарта Фарзга сени чакырта Турма артынга тарта.
Сагыш ет иги джора Енди бир джукъга джара Чачынгы арув тара Чода тюйюлсе сора.
Кюн тувганча тувду ол Карангыны джарытды Халкга алчы болду ол Тюркия'ны курады
Киши азга кёрмесин Бек кёб затла етгенит Аллах рахмет ейлесин Ёлюм букюн джетгенит Акга Б 10 Касым 2011
АНАЛА ЮЧЮН by Bülent Tezcan on Saturday, May 7, 2011 at 12:57am Кабул болсун Анала байрамыгыз Тешилмесин джашавдан байламыгыз Калмасын Балагызда байрамсыз Тилейме, кыйнамасын санларыгыз.
ДжЫГАРА-1 by Bülent Tezcan on Thursday, October 20, 2011 at 10:03pm Койдум сени джыгара Кесинге бир нёгер кара Джангыз бирчик джагарга Болмам чыртда унарга.
Харкюн тюкен джокларга Джулкуб меннен сен пара Джук коймадын санарга Тютюнюн курусун джыгара.
Куванса башынгда кутук тери Джумушасада ол шимир джери Омак болганны кой; кайт бери Тийсе кюйдюрюр Шыбыланы шери..
Шюкюр етсин барыбызны тили Джавмаса калырбызмы тири Бет джувалмай кирден чири Суву кытны дженгил битер пили.. (Бюлент ТЕЗДжАН)
МАРТ Отуздан артык кюню барт Кырдык джешерир келсе Март Ашыкма алкын джазга барт Кюрекни сабын сёк чыгарт. Исламда билирге тюйюлдю шарт Босагадан согар Джел мозарт Навруз байрам етгенди Нарт Джемреле тюшсе болат Чомарт. Кюндёнюмюне ва бурма арт Ебеле ючюн кар джавдурат Заманынгы бир сагат алга тарт Навруздан сора кийим джукарт Терек тигерча болур чингарт Ерикген тебсевге кобузну тарт Кишдиклени орамда тою барт. Чанаккале'де тюшманла болуб арт Казават етгент уллу гичче карт Джылкёзювюдю онсегиз Март Едждатны таныда, кесинги губарт. БЮЛЕНТ ТЕЗДжАН 2011
Sabr
18.11.2011 05:28:10
Tinibek
Аламат! Быланы былай джыя, сакълай бир бар, марджа. Аллах айтса, джарашдырыб бир китаб этербиз. Аллах кюч-къарыу берсин.
Видеогъа да бек сейирсиниб къарадым. Элни аты - Якапынар. Магъанасы неди?
Tinibek
18.11.2011 06:38:02
Sabr
Саубол Сабр, Аллах разы болсун.
яка: (кийимни - боюнгга джуук) джагъа, сырт, кыйыр.. пынар: суу чыкган джер, джерден кайнап чыкган суу.
Нек якапынар дегъендиле там билмейме, манасын да алай. бизникиле якапынар дегъендиле, османлы-тюрк крал да ертугърул ат бергендиле. Ертугърул, Османлы кралны курагъан Осман Бей'ни атасыны атыды.
Бизникиле Тюркия'да куралган юч Карачай-Малкар елни (бысагъатта есиме келгенле, башка бар еседе билмейме) атларын ...пынар деп бергенле, нек бергенле нени сагъыш етип бергенле билмейме. Ескишехир шахарны гитче шахары Сиврихисар джуугъунда Якапынар (Ертугърул) , гитче шахар Чифтелер джуугъунда Бел-пынар. Ара шахар Анкара джуугъунда Джаулу-пынар (ягълыпынар). Я да кайдам белки Кобанны суун тансыклап пынар атла берип Минги тауга ушагъан тауланы кёрюп турурча джерлегъе орналгъан да болурла, ким биледи
Видеода куру Якапынар болмаз, Афён шахар джуугъунда Килиса (Гёкчеяйла) ел де болур. Башта той етилген Килиса болур, Видеода конаклагъа хошгелдигъе сюелип турган картла Якапынар'ды. Аланы асламы рахматлы болгъанды.
Тюркияда Карачай-Малкарлыладан бурунгуладан джырчыла, джыр айтканла да болгъандыла. Айхай джырлатып турган болмаса, киши джаздырыргъа, кайыт еттирирге тюшюнмегъен/тюшюнелмегъенди. Текте тюкте бир еки кайыт чыгъады ортагъа. Аладан бири, Килиса (Гёкчеяйла) елден Болурланы Юсуф (Юсюп) рахматлы. Былайдакы джыр, 1978'де Килиса елде тейпге кайыт етилгенди. Юсуф рахматлыны джашы Мехмет Коркмазогълу'ну айтканына кёре, джангылмаесе, ежюв еткенле Текеланы Ерши, Байчораланы Ожай, Дугумланы Умар рахметлиледиле. Джыр айджаяк'ны бир башка версиёнуду.
Мехмет Коркмазогълу'ну атасы Болурланы Юсуф рахматлыны юсюнден айтканлары:
"Атамы анасы атасы 1905 де алкын сабийкен Кафкасядан келгендиле, Тюркия'да юйленгендиле. Атам, 1920'де Гёкчеяйла'да тувганды. Дукумларыбызны коркмазлары, базарчылары, борунлары деп санаеди. Атасы Нух, Батыр была Джанджюк'ню джашыды. Батыр'дан сорасыны билалмаеди, Джанджюк'ню атасы Исса, Исса'ны атасы Бийболат болганды. Атамы анасы Хадиж (Хатидже) Такиймат'ны кызыды, Такиймат да Хаджы Мусса'ны кызыды.
"сёзлерин джазайым дедим, амма давурдан кёбю джерни давурдан анлаялмадым, бу сагатлык буллай бирчигин джазайым сакин бир заманда тынглап сёзлерини савлай етип иерме, Айджаякны бир дегъишик бир версиёнуду;"
"БАШЫНГДАГЫ ДжАП ДжАВЛУКГ КЕРТИДЕ БЫЛАЙ МАХДАВЛУГ САЛЫП ЮЙЮГЮЗГЕ МЕН БАРСАМ АРУВ СЕНИ ЮЧЮН КЕЛЕТ ДЕЙДИЛЕ КЁЗЮНГЕ КАРАП ЫШАРСАМ СЕНИ ЮЧЮН ЁЛЕД ДЕЙДИЛЕ ЮЙЮГЮЗДЕН КЕТИП ТЕБРЕСЕМ АРУВ СЕНИ АЛЫП БАРАД ДЕЙДИЛЕ МЕН МУНДАН А КАРАП ТАНЫЙМА ОГАРЫ ДжАНДАН КЕЛГЕННИ СЕН А СЮЙМЕГЕНИГИ БИЛДИРДИНГ ОВ ДжЕР КЁТЮРЮР ОЛ СЕНИ АМАЛТЫН ЁЛГЕННИ АХ МУНДАН ДА ТАНЫЙМА ОГАРЫ ДжАННЫ АТЛЫНЫ МЕН А ДЮНЯМДА КЁРМЕДИМ ГАВУР СЮЙМЕКЛИКДЕН ТАТЛЫНЫ"
Бу видео Карачай Малкарлыланы Османлыгъа (Тюркияга кёчлерини юсюнденди. Килиса елдекилени бир кауму Якапынар ел джуугъунда Ачы Яйласы деп бир елге джерлешкенеле, аны айтады.. Видеону джашы Мехмет Коркмазогълу, 1984'те Болурланы Юсуф'ну рахматллы болмазындан бир джыл алгъа джаздыргъанды.
Билмейисенг, бил аны Адам кибик адамды Джурту бла Куран'ны Баш юсюнде тутады
Таныймыса сен аны Карачайды,Малкарды Сыйы бла джашайды Аллах аны махдайды Акга Б 27.Касым.2011
Sabr
29.11.2011 04:52:45
Tinibek Ас-салам!
Игисе да, Аллах айтса. Бу бери тюшюргенлеринги, тас болмазча, бир джерге джыя бараса да? Ол Акка Бычакъсызны е-майлы, заты бармыды? Аны кеси бла бир байламлы боллукъ эдим. Фахмулу адамды да, назму джазыуну юсюнден бир кесек сёлеширик эдим...
Tinibek
29.11.2011 05:09:28
Саламынг узак болсун, Sabr.
Игиме, шюкюр букюнюбюзге. Сиз де игъи болурсуз деп ышанама..
Юниверситегъе бара джартыда койгъанды деп билеме джангылмаесем. Нёгерле коймайын Акга сен ескиден назмула да джазыучаненг, билебиз джашырма деп коймагъанларында алай джазып тебрегъенеди, джууклада. Кёлюнден келгениче джазаболур дейме
ЧЕТЕМ БЛА МЕН (1) Мен айтайым хапарны Кулак бериб тынглагыз Иги тынглаб англагыз Бир даха айтмам ха
Кече болдук джыйылдык Алты киши болалдык Хапар айта башладык Хойлу хапарт тынглагыз
Сейир адам бла тюбешиу, баям, кимни да есинде кала болур. Аллай танышыула бла байыкландырадыла жашауунгу, ич дуниянгы да.
Кёп болмай Елбрусоидде Карачайда, Малкарда да аты айтылгъан, жырла жазгъан, назмучу Ёзденланы Сафар бла жолугъуу болгъанды. Ары келгенле ол кюн заманларын анда ашыргъанларына ачыу етмегендиле деригим келеди.
1980 жыллада хар таулу юйде ешитиле едиле ?Жанкозла?, ?Алгъыш?, ?Карайма да...?, ?Осуят? деген ем башха жырла. Ол заманда, баям, хазна сагъыш да ете болмаз едиле аланы автору уа кимди деп. Мен да кёз аллыма келтираллык тюйюл едим ол ариу макамлы, магъаналы сёзлери болгъан жырланы автору алаша, уялчак, ийменчек жашды деп.
Кертиди, аны жыр айтыуунда бир тюрлю керексиз омаклык, кошаклык болмагъаны сезиледи. Алай туура Ёзденланы жашларыны жашауу спорт бла байламлыды, кеси да тренерди деб а турмагъанма. Тюбешиуде Сафарны юсюнден аллай шартла ачылгъаны кёплеге жангылык еди.
Аны юсюнден толурак айтханда уа, ол Карачайда туугъанлыкгъа, 80-чи жылладан бери Тырныауузда жашап, сабийле бла ишлейди. Назмула, жырла жазгъанын коялмайды. ?Коялмайды? дегеними магъанасы, Сафар, колуна гитара алып, халк аллына чыгъып жырлагъанны ер кишиге тийишли ишге санамайды.
- Ол кызтекеликди. Аллах а, коймай, мени куру ары тюртюп турады. Кесим гитче адамчык болгъанлыкгъа, жазгъан а кёп етеме, - дейди Ёзден улу.
Сора ол хар сахнагъа чыгъып, жырларгъа кюрешгеннге ?жырчы? дегенлерин тюзге санамайды. Аны оюмуна кёре, керти жырчыла Мечиланы Кязим, Семенланы Исмайыл, Кулийланы Кайсындыла. Бабаланы Ибрахимни, Зумакулланны Танзиляны, Мокаланы Магометни чыгъармаларына да ол бийик багъа бичеди.
Ненча кере тюшюнюп барабыз ?Жыр Карачайда етилир да, Малкарда ешитилир? деген сёзню кертилигине. Еки республикада да бирча атлары айтылгъан Ёзденланы жашлары ? Сафар бла Алберт ? сахнагъа жолларын бизде башлагъандыла. Мында жырларын телевиденияда, радиода жаздырып, ала алгъыннгы кассеталада еллеге жайылып, хар юйде багъалы конак болуп тургъандыла.
Сафар жашауунда аллай болушлук етген адамланы - Кулийланы Кайсынны,Беппайланы Муталипни, композитор Жеттеланы Мустафирни, башхаланы да уллу хурмет бла сагъынады. Муталип Ёзден улуну Кайсын бла танышдырып, ол а, шуёху Лев Ошаниннге сёлешип, Москвадагъы Горкий атлы Литература институтха окургъа баргъанын да айтханды ол.
- Малкарда биринчи бард жырла Жанатайланы Исмайылдан башланнгандыла. Калай аламат айтыучу еди ол аланы. Нек есе да, аны атын да терк?терк сагъынмайсыз, -деп, Ёзден улу аны да кемчиликге санагъанды.
Спорт бла кюрешген жаш назмучулукгъа калай келгенди, дерге да боллукбуз. Ол кеси билдиргеннге кёре, ана тилине сюймеклиги уллудан. Сабийи бла бирде орусча сёлешсе, кеси кесине айып етип, ёз тилине кайтады.
Жетте улу кёп жаш жырчыгъа болуша келгенди. Ол заманда телевиденияда ишлеген, Сафарны студиягъа чакырып, анга кёл етдиргенин да айтханды назмучу:
- Ерттенликге дери жырла!- десе, мен а сейирге калыучу едим.
Бу ишни сылтауун да ангылатайык. Карачай - Черкес Ставропол крайны санына киргени себепли, аланы кеслерини телевидениялары болуп, ёз тиллеринде бериуле хазырларгъа онглары болмагъанды. Бизде уа студияда конаклагъа алада болмагъан онгну тапдыргъанлары карачайлылагъа болмагъанча саугъа еди.
Гитараны согъаргъа да ол аскерде куллук етген заманында юйреннгенди. Сафарны сезимин козгъагъан да еки адам болгъандыла. Аскерде аны гитарагъа юйретген бизни кыралда ерттеден жашагъан кытайлы бла Москвадагъы Ярославский вокзалда жырлап сюелген жаш. Баям, жашауунда ала бла да ол бош тюбемегенди...
Тюбешиуге келгенле, сёзсюз, Ёзден улуну жырларын да саклагъандыла. Ол, колуна гитараны алгъанында, бир кесек буюкгъанча еди. Андан болур еди, кёзлюклени кийип, алай башлагъаны да. Анга тынгылагъанла уллу заууклук алгъанларын, жырларыны сёзлерине сансыз калмагъан жаш тёлю бла аны арасында ушак жарык, ышаннгылы халда баргъанын сезген бард, кёзлюклерин кетерип, андан ары алай бериледи жыргъа.
?Жанкозланы? айта туруп, аны бети тюрленнгенин сеземе. Соруула берирге кезиу жетгенде, аны сылтауун сорама. Автор айтханнга кёре, ол аны жашауу бла байламлыды. Бир елли биргесине окугъан кызчыкны сюйгенди. Жаш анга жанкозла жыйып бергенинде, ол аланы тёгюп кетгенди... Сафарны жыл саны алтмышха жуууклашханды. Ол сабий сезим аны жюрегин бюгюн да алай козгъагъанын, ол аны юсюнден айтханы Ёзден улуну ич дуниясыны, адамлык качыны юсюнден хапарлайды.
Сафарны ерттеден таныгъанла аны юсюнден оюмларын айтханда, Елбрусоид озгъан жылланы есгерген плёнкаланы да кёргюзтгенди. Конак ол заманда иймене олтургъанды. Сёз биягъы анга бла жыргъа берилгенде уа, ол, башха тюрлю адам болуп, кеси да бу тюбешиуден ыразылык тапханы есленди.
Ахырында аны курагъан Ксаналаны Фатима бир кууанчлы хапар да билдиргенди. Жууук заманда Москвада Ёзденланы Сафарны ?Ес? деген китабы чыгъарыкды. Ары аны назмулары, жырлары да киргендиле. Бу ахшы иш а Биджиланы Муссаны хайырындан болгъанын да билдиргендиле тюбешиуде.
САРАККУЛАНЫ Асият.
ШАТ
02.12.2011 14:21:09
ТИНИБЕК, АЛЛАХ РАЗЫ БОЛСУН СЕННГЕ !
КЁБ ДЖАША, НЕ ИГИ МУРАТЛАРЫНГ БАР ЭСЕ, АЛАНЫ КЁЗЮНГ БЛА КЁРГЮН ! ИННЕТИНГ ТЮЗДЮ, СЁЗЮНГ - ЮЛГЮДЮ. КЕЛИР ТУУГЪАН КЮНЮНГЕ ДА, БЫЛАЙ, ДЖАРЫКЪ БЕТЛИ ТЮБЕШИРГЕ, АЛЛАХ ОНГ БЕРСИН !!!!!!!
Tinibek
04.12.2011 21:05:19
САУ БОЛ, ШАТ! АЛЛАХ РАЗЫ БОЛСУН..
БАЙЛЫК Бай болур амалтын Кече де ишлейт каралтынг Табыесенг да чий алтын Кёргюзмейин ташайттынг..
Кёзлеринг карай Гылтын Байлыкъ болганды Муратынг Ишге джегилиб адам атынг Тюрленгент бет сыпатынг..