Форум

аааа
ангыладым энди )
Билгенигизни бир джазыгъыз энтда ... боллукъ эсе

Faida, мен билгеним кеб тюлдю..алай а... сорууларынг бар эсе... джаз... билгениме... кере... джууабын берирме... билмегеними сорурма... Аллах бергенча... адетден ангылагъан адамла бардыла...))
не да бу форумда... терслигими ким болса да...тюзетир...))алай бла мен да тюзелирме... башха окъугъанла да.. тюзюн юренирле)))

31. Бузоучу деб кимге айтхандыла?
сабий болур...бир 10-12 джылыдан гитче...бузоу кютерге къарыуу джетген...))
32. Джарым чалкъычы деб уа?
33.Толу чалкъычы джаш къачан болгъанды?
Джашчыкъгъа джети джыл толса къошха ийгендиле. Анда малгъа къараргъа юреннгенден сора да адебге, намысха, адетге юретгендиле.
Биринчи джылларында бузоучу андан сора чабджаш болгъандыла. Чабджаш къошну кереклисине чабыб шапагъа болушханды. Онеки джылында тууарчы, къойчу, оналты джылында тири джаш джылкъычы болгъанды.

Чалкъычы джыйында джашланы джылларына, ёсюмлерине, саулукъларына, къарыуларына кёре сау чалкъычы, джарым чалкъычы, чалкъычыны юч этиб бири деб къыйынларын алай тергегендиле.

Источник: Адеб.Намыс.Адет. Борлаков Ю.А. Карачаевск 1998.

Ханума
Хоу,кесиме керек эдиле
Заманыгъыз болуб, кесигизге да къыйын тиймесе, бир талай затчыкъ бир салырсыз. . . Не къадар кёб болса, ол къадар иги боллукъ эди...
Сау болугъуз.

Ханума
...сакълайма,толу джууабларыгъызны

Сагъышлы
а тышыругъа тешикли болмагъан джаны джан сюекни салынмаймыды?))) тешикли джаны сыйлыракъды деб билеме, дагъыда обир джанын да сала болурек деб турама))
тешикли джаны сыйлыракъды, аны сыйлаб тамада тышырыугъа салалла деб билеме. Тешикли болмагъан джаныда юлюшча кесини орнунда кетеди. Башында джазгъан китабымда юлюшлени юсюнден джукъ джокъду, мен Къарачайдан кетгенли 10 джыл болады, юлюшлеге къатышмагъанма, таблыкъ бла юге звонить этсем тамам джуаб берирме.

аллында назмуда 2 ахыр тизгинле ,ол ?11
?10 (энтда)Тиширыу джыйында тамадагъа
Эт юлюшге къошакъгъа,иерге керекди джаякъны.
?12 Суусаб берсенг адамгъа,
Кетиб къалма,алгъынчы аякъны ызына!

?13Эркиши джыйын тамадагъа джауоруннга,
Бек сый бериб,ий башджартыны къошакъгъа.
Сенден тамадала сёлеше тура эселе,
Кюрешме,къошулма,чакъырылмай,къулакъ салыб ушакъгъа.

?14 Столгъа,тепсиге,ашаргъа
Къолларынгы джайыб олтурма,
Кесинги аллынгы уа
Кир "хапчюкден" толтурма.

?15Сюйюмчю айтыб келгеннге
Бередиле ачха,харакет,
Адетлени билген юйге
Берсин Аллах берекет!

?16Абдез алгъан адамгъа
Болмайды суу къуяргъа,
Юй ишлесенг,кийиз бассанг
Унутма маммат джыяргъа.

?17Абдез сууну болмайды
Адам джюрюген джерге тёгерге.
Хар къарачай адамгъа
Керекди бу адетлени билирге!

?18Джангы юйдегиде тюнгюч улан тууса
Бешикге бёлеген къууанчха
Къоз бёрк,джау джиб тагъыладыла.
Алай болмай къызчыкъ тууса
Бешикге къурманлыкъ , той этиб, алай саладыла!

?19Джангы туугъан сабийни
Эки-юч айдан,чачын джюлюб аладыла,
Аны да биринчи кёлегин чулгъаб,кюбюрге саладыла.
Итлик чач,итлик кёлек дегенлери да ма аладыла.

?20Сабий биринчи тиш чыгъарса,
Нартюх бюртюкледен этиледи джырна
Хоншулагъа юлюш этиб,
Тиш джырна бла сыйла!

Сабийни чачын джюлюселе,
Хычын этедиле,болады мал да кесерге,
Тыйыншлыды ол хантладан
Тийреде хоншулагъа юлюш этерге.

...
?21 Юйюнге къонакъ келсе,
Андан алгъа олтурма,джатма,
Ашагъан заманда сёлешме,
Джаякъ таууш этиб ашама,
Бурнунгу тартма.

?22Келинни ау джаулугъун
Юйню биринчи туудугъу алады.
Алай болмаса уа,ол джумуш
Бир кёб туудукълу аммагъа къалады.

?23Келин къайынларындан тил тутса,
Алана сыларын кёргенин билдиреди.
Аны тилин ачдыргъан тамада къайын
Анга саугъа беред,неда кийим кийдиред!

?24Келин къайын ананы айтса атын,
Къаты ауруйдула тишлери.
Атаны атын айтса уа,
Къолай болмайды,дейдиле,ишлери.

?25Орамгъа чыкъсанг,
Адетдеча,айыбсыз бар.
Кесингден гитче болса да
Тиширыуну онг джанынга сал.

?26Къалырмы сени адамларынг,
Къартланы аллары бла чорт ётсенг?!
Кимге саналырса ол кюнден сора,
Алагъа салам,неда кюн ашхы бермей кетсенг?

?27Тамадагъа ёрге туруб,
Бергин,тёр деб, сыйлы джерни.
Адетлени билиб,намысын сакълагъан-
Олду биринчи шарты таулу эрни.

?28Керек тюлдю атасы сау джашха,
Адетни билмей,бет джояргъа.
Кесине улан тууса,
Болады мыйыкъ къояргъа.

?29Къарачай адет бла,адамны затын
Хаух алгъан ызына "хайырын кёр",
Деб къайтарыргъа керекди.
Затны иеси уа :"Сау бол!"-деб,
Джууаб этерге керекди.

?30Къарачай адет бла,къыз,джаш да
Джыйын тойгъа чакъырылмай келмегендиле.
Юйню къызы,нёгерге къарнашын,
Эки къарнашдан туугъан джашны,
Не кюеуню алыб,джыйгъанды къызланы.
Той бошалса,къызланы джыйгъан джаш,къыз
Аланы юйлерине ашырыб,
Алгъыш этиб къайтаргъандыла.

?31Эркиши сабийге 7-9 джыл болса,
Къошха чыгъаргъандыла.
Ол къошда эртде турургъа,
Джумуш этерге,бузоуланы эмизирге юреннгенди.
Аны атына да"бузоучу джашчыкъ" дегендиле,
Джумуш бла бирге ариу халиге да юретгендиле.

?32 14-15 джылда ол джарым чалкъычы болгъанды,
Алай дегенибиз: ол уллу джыйыннга
къошулмай бичен ишлегенди.
Аны дюрюсюне,сенек ауузларына,гапналарына,
гебен къалагъанына билген адамла багъа бергендиле.
Джетишдирмегенин тюзетгендиле.
Алай бла толу чалкъычыгъа хазырлагъандыла.

?33 15-17 джылларында джашла
кёбюсю сау чалкъы тутхандыла.
Ол чалкъы джыйыннга къошулгъанды.
Джыйын бла тенг чалкъв тутханды,
Ууакъ джумушланы да этгенди.

Буюрулмасын халкъыма
Мындан ары къыйынлыкъ кёрюрге!
Барды мадар джаш тёлюге
Къарачай адетлени билирге!
п.с. ... кесиме да азбар этерге керекди бланы...

Ханума, андан сора да, джан сюек эркишиге, тышыруугъа да салынады деб билеме, ол себебден анга тышырую сюек дерге боламыды? бек сау бол, джуаб берсенг

2.Тиширыуну кёрсенг не этерге керекди?
Биринчи Аллахны Саламын бериб, андан сора "добрый день",кесине да кол узатмай, къучакъларгъа чабмай.)
18.Джау джиб къачан тагъылады?
юч терт къыздан сора улан тууса!))
27.Ким алгъа саламлашады?
Сууаблыкъны кёб излеген алгъа,алай болмаса: атлы джаяугъа,озуб баргъан олтургъанга,гитче уллугъа,аз кёбге.

именно джаш тууса нек этиледи джау джиб, къызлагъа уа къуру къурманлыкъ

KARACHAILI
бизни элде 1-чи джаш тууса да этедиле

а къызлагъа некди 1 къойчукъ?? билмеймисиз?

Сагъышлы
андан сора да, джан сюек эркишиге, тышыруугъа да салынады деб билеме, ол себебден анга тышырую сюек дерге боламыды? бек сау бол, джуаб берсенг
джуаб бермесем азыракъ сау бол?
Билгеними джазгъанма. Къарт анамда бу тышырыугъа сыйлы сюек деб аиырыб айтханы эсимдеди...ким билсин, хар элни къой союу башха дейдиле)))))) сен къайсы элчисе?

АДЕТ-КЪЫЛЫКЪГЪА ЮРЕТИУ.

Абынганнга кюлме.

Адам адамгъа къыйынлыкъ бла зауукълукъда керекди.

Адам боллукъ-джети джылда да баш болур,
Болмазлыкъ а- къыркъ джылда да джаш болур.

Адамладан кеб тилеучю ыспассыз болур. (спас- благодарность)

Адамны ташада сёкме- туурада махтама.

Адамла хурметинги кёрмеселе ,
Кеси кесингден кёлюнг къалсын.

Адебсиз адам -джюгенсиз ат.

Адеб джокъда- намыс джокъ.

Адеб этмеген- адеб кёрмез.

Адебли адам адебсизге эришмез.

Азабдан къоркъма ,айыбдан къоркъ.

Аз сёлеш ,кеб тынгыла,
Аз айтдыр ,кёб ангыла.

Айранга :ачыды деме,-деме,
Гырджынга :къуруду,- деме.

Айтма - айтсанг къайтма.

Аыйтмаз джерде ауузунгу тый .
Узалмаз джерде -къолунгу тый.

Акъыл бла адеб эгизледиле.

Алтындан артыкъ -адеб бар.

Джерин билиб олтургъаннга киши :
Арлакъгъа тур ,-демез.

Заманында кечгинлик берген- адебликни шартыды.

Василиса Перемудрая