Расширенный поиск
25 Июня 2026 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
Навигация
Словарь
  • Окъугъан – асыу, окъумагъан – джарсыу.
  • Таукелге нюр джауар.
  • Накъырданы арты керти болур.
  • Шайтан алдады, тюзлюк къаргъады.
  • Тойну къарнашы – харс, джырны къарнашы – эжиу.
  • Таш ата билмеген, башына урур.
  • Аджашхан тёгерек айланыр.
  • Джигер – джаннга къыйынлыкъ.
  • Эшекге миннген – биринчи айыб, андан джыгъылгъан – экинчи айыб.
  • Келинни – келгинчи, бёркню кийгинчи кёр.
  • Джангыз терек къынгыр ёсер.
  • Къайгъыны сюйген, къайгъы табар.
  • Тойгъа алгъа да барма, тойда артха да къалма.
  • Ёмюрлюк шохлукъну джел элтмез.
  • Босагъа таш юйге кирмей эди, тыбыр таш эшикге чыкъмай эди.
  • Аякъларынгы джууургъанынга кёре узат.
  • Тамбла алтындан бюгюн багъыр ашхы.
  • Акъыл къартда, джашда тюйюлдю – башдады.
  • Аджал соруб келмез, келсе, къайтыб кетмез.
  • Термилгенинги табмазса, кюлгенинге тюберсе.
  • Чомартны къолун джокълукъ байлар.
  • Тил джюрекге джол ишлейди.
  • Мал кёб болса, джууукъ кёб болур.
  • Билмегенинги, билгеннге сор.
  • Къарын къуру болса, джюрек уру болур.
  • Уллу къашыкъ эрин джыртар.
  • Магъанасыз сёз – тауушсуз сыбызгъы.
  • Эл ауузу – элек, анга ийнаннган – халек.
  • Ата Джуртча джер болмаз, туугъан элча эл болмаз.
  • Чабакъгъа акъыл, табагъа тюшсе келеди.
  • Кюн кёрмеген, кюн кёрсе, кюндюз чыракъ джандырыр.
  • Айырылмаз джууугъунга, унутмаз сёзню айтма.
  • Ашда уялгъан – мухар, ишде уялгъан – хомух.
  • Джиби бир къат джетмей эди да, эки къат тарта эди.
  • Хантына кёре тузу, юйюне кёре къызы.
  • Арба аугъандан сора, джол кёргюзтюучю кёб болур.
  • Чакъырылмай келген къонакъ сыйланмай кетер.
  • Аджалсыз ёлюм болмаз.
  • Къаллай салам берсенг, аллай джууаб алырса.
  • Садакъачыны джаны – къапчыгъында.
  • Байлыкъ келсе, акъыл кетер.
  • Кечеси – аяз, кюню – къыш, джарлы къаргъагъа бир аш тюш!
  • Къозулугъунда тоймагъан, къойлугъунда тоймаз.
  • Байлыкъ тауусулур, билим тауусулмаз.
  • Бозанг болмагъан джерге, къалагъынгы сукъма.
  • Бермеген къол, алмайды.
  • Таукел тауну аудурур.
  • Ариу сёз – джаннга азыкъ, аман сёз – башха къазыкъ.
  • Тау башында, тау болмаз, джангыз терек, бау болмаз.
  • Къыз тиширыу кеси юйюнде да къонакъды.

Форум

Форум / Бёлюмле :: Тематические разделы / Ана тилде :: Ana tilde
Страницы: 1 2 След.
Къарачай-малкъар литературада нарт эпосну магъанасы
 
#1
Джаратама0
21.04.2010 01:20:51 Translit
Майны 5-де Эльбрусоидни Къарачай шахарда Представительствосунда ?Нарт эпосну къарачай ?малкъар миллетни тарихинде, культурасында, литературасында магъанасы? деген темагъа аталгъан эришиу (конкурс чтецов) ётерикди.





Эришиуге къошулгъан студентле, сохтала нарт эпосдан назмуланы азбар айтырыкъдыла, соруулагъа джууабла берликдиле.
Сиз а уа не билесиз нарт эпосну юсюнден?
 
 
 
#2
Джаратама0
21.04.2010 02:25:38 Translit
 
 
 
#3
Джаратама0
21.04.2010 19:14:25 Translit
эришиу (конкурс чтецов) ётерикди.
Кесим назму окъургъа алай кючлю болмасамда, къараргъа уа келликме.
 
 
 
#4
Джаратама0
21.04.2010 20:13:21 Translit
ЭльбаКарач аперимчикле.....

къалгъанла уа къалай ётдюрлюктюле ол сыйлы, белгили кюнню?
 
 
 
#5
Джаратама0
21.04.2010 20:27:31 Translit
Келигиз, барыбызда бирге сагъыш этейик, къаллай соруула берирге боллукъду студентлеге, сохталагъа Нарт эпосну юсюнден?
 
 
 
#6
Джаратама0
21.04.2010 20:35:02 Translit
Девушка Гор
вопросы такие на которые они смогут ответить?
назовите главного кузнеца нартов, и имена его сына и внука, какой цикл они образуют в нартсокм эпосе
цикл о каких героях является основным ядром Нартского эпоса?
или не такие вопросы?
 
 
 
#7
Джаратама0
21.04.2010 20:35:18 Translit
Къарачайлыла бла малкъарлыланы буруннгулу фольклор чыгъармаларына нарт эпос, миф эм джашау-турмуш поэзия саналадыла. Къарачай-Малкъар нарт джырла бла таурухла Кавказ халкълада джюрюген нарт эпосну бир энчи миллет бутагъыдыла. Аланы, сюжетлерине кёре, быллай къауумлагъа юлеширге боллукъду:
1.Нартланы джашау джоллары:
а)Ёрюзмек бла Сатанайны юслеринден таурухла бла джырла;
б)Сосурукъну юсюнден таурухла бла джырла.
2.Тукъум тамырлары:
а)Дебет-Алауган-Къарашауай;
б)Ачей улу Ачемез
3.Эпосда атлары аз сагъынылгъан нартлагъа аталгъан таурухла бла джырла (Созукку,Рачыкъау,Шырдан,Нёгер,Ачы тилли Гяляхсыртан,Чюерди ...)
4.Нарт тукъум къалай юзюлгенине аталгъан таурухла бла джырла.
Къарачай-Малкъар нарт таурухла халкъ аузунда назму бла,къара сёз бла не да экиси да къатыш айтылыб джюрюгендиле.
Ёрюзмек бла Сатанай малкъар-къарачай нарт эпосну ёзегидиле дерге боллукъду. Нартланы тамырлары бу экисинден башланадыла:

Ол Сатанай болгъанд нартланы анасы,
Ёрюзмек да болуб нарт аскерни атасы.
 
 
 
#8
Джаратама0
21.04.2010 20:36:25 Translit
Faida
 
 
 
#9
Джаратама0
21.04.2010 20:50:00 Translit
Faida

Iman inside
Тюз билгенсе, алай а соруула къарачай-малкъар тилде болургъа керекдиле.
 
 
 
#10
Джаратама0
21.04.2010 22:37:15 Translit
Девушка Гор
Iman inside
 
 
 
#
Джаратама0
  Translit
 
 
 
#11
Джаратама0
24.04.2010 20:26:59 Translit
Faida, иги сорууладыла
Iman inside, сорууларынгы ана тилибизге кёчюрсенг а

Мен да бир къауум соруу къошайым (жууапларында тюрлю-тюрлю вариантлары болургъа боллукъдула, мен кеси билгенлерими жазайым):

Нарт аскерни атасы ким болгъанды?

1. Дебет
2. Ёрюзмек
З. Сосрукъ
4. Алауган
5. Къарашауай
6. Ачемез
 
 
 
#12
Джаратама0
24.04.2010 20:29:52 Translit
Нарт халкъы къайсы тауланы араларында жашагъандыла?

1. Къазман тay
2. Тихтен тау
3. Дых тау
4. Алф тау
5. Кёсе тау
6. Минги тay

Юлгюге бу тизгинлени окъургъа боллукъду:

Нарт халкъ батыр бола келгенди,
Эмегенле бла суулары сюзюлмегенди.
Минги тay бла Къазман тауну арасында,
Тургъандыла къыркъ сууланы жагъаларында.
 
 
 
#13
Джаратама0
24.04.2010 20:36:54 Translit
Ёрюзмек Къызыл Фукну хорлар ючюн, къуртха анга юч амал юйретгенди. Биз тёртсюсюн айтайыкъ, къайсы артыкъды?

1. Ёрюзмекни биргесине Фукну 9 тамгъалы жюзюгю болса.
2. Кёкден тюшген жулдузну кесегинден къамасы болса.
3. Фукну бек алгъа сакъалындан тутса.
4. Фукну къаласын сакълагьан 9 сюлесинни терилеринден тон этип
кийсе.
 
 
 
#14
Джаратама0
24.04.2010 20:41:27 Translit
Нарт эпосда Алмостула кимни сабийлеринден жайылгъандыла?

1. Дебетни
2. Ёрюзмекни
3. Сосрукъну
4. Алауганны
5. Къарашауайны
6. Ачемезни
 
 
 
#15
Джаратама0
24.04.2010 20:48:32 Translit
Нартла "Голлу" байрамгъа жыйылгъанларын кёрюп, шайтанланы да ары барлыкълары келди, алай алагъа эркинлик алыргъа керек эди. Ала ол эркинликни кимден алгъандыла?

1. Дебет
2. Ёрюзмек
3. Элия
4. Апсаты
5. Сибилчи
6. Ачемез

Юлгю:
Шайтанла тейриси Элиягъа келгенди
"Голлугъа" бизни да къой", - деп тилегенди
Элия анга ыразылыкъ бергенди.
Шайтан, жин да къалмай алайгъа жетгенди.
 
 
 
#16
Джаратама0
24.04.2010 21:15:40 Translit
Къайсы уллу сууну аты нарт таурухлада терк-терк къайтарылады? (сууланы атларын орусча окъуп, оюннга къатышханла уа тюз жууап берир ючюн аланы ана тилге кёчюрюрге боллукъдула).

1. Лена
2. Нева
З. Дон
4. Волга - Адил(ь), Адыл, Идил(ь), Эдил, Итил(ь)
5. Терек
6. Черек
 
 
 
#17
Джаратама0
24.04.2010 21:20:20 Translit
Девушка Гор
Фать, тамбла да къошарма бир къауум соруу... кетдим Ёзденланы Таусолтан саугъагъа берген "Нарты" деген китапны окъургъа (керек боллугъун билип берген кибик эди)
 
 
 
#18
Джаратама0
24.04.2010 21:29:30 Translit
мираж
Сау бол, Зем. Сенича ана тилин сюйген адамланы кёрсем, джюрегим бир бек къууанады.
 
 
 
#19
Джаратама0
24.04.2010 23:19:51 Translit
мираж
Аперим сеннге)
 
 
 
#20
Джаратама0
25.04.2010 14:08:39 Translit
Девушка Гор
Faida

бир къауум соруу къошайым...

Бу тауладан къайсы тауну аты нарт таурухлада тюбемейди?

1. Къазман тау (Казбек)
2. Тихтен тау (Гора в КБР)
3. Дых тау (Гора в КБР)
4. Алф тау (эпический топоним)
5. Кёсе тау (эпический топоним)
6. Минги тау (Эльбрус)
Тюз жууап - барысы да тюбейдиле
 
 
 
#21
Джаратама0
25.04.2010 14:12:02 Translit
"Голлу" байрамда нарт жигитле биришер жумушну толтурадыла. Алай биз ажашып бирини жумушун бирине жазгъанбыз, халатыбызны тюзетигиз...

1. Нарт Алауган къазан асды.
2. Къарашауай кёрюк басды.
3. Нарт Ёрюзмек от келтирди.
4. Нарт Сосрукь буу ёлтюрдю.
 
 
 
#22
Джаратама0
25.04.2010 14:13:54 Translit
Усхуртук элден чыгъып барабыз
Ойра, рирара, ой!
Нарт Ёрюзмек а аллыбыздады,
Ойра, рирара, ой!
Аны ёхтемлиги барыбыздады,
Ойра, рирара, ой!
Аны жюреги къаныбыздады,
Ойра, рирара, ой!

Бу тизгинле къайсы нарт жырдандыла?

1. Элия.
2. Жортуулдан къайтыу.
3. Доммай ууда.
4. Нарт темирчи дебетни жыры.
5. Сосурукъну жыры.
 
 
 
#23
Джаратама0
25.04.2010 14:16:04 Translit
Нартла бла НЕЛЕНИ араларында кюреш тохташмагъанды, нарт Дебет ташдан темирни айырып, сауут этгинчи?

1. Харрала.
2. Маррала.
3. Жаррала.
4. Къаррала.
5. Заррала

Юлгю: Дебет нарт Кюн Тейрини къусханын билип, ташдан темирни айырып сауут этгенден сора, нартла харраланы жер юсюнден думп этгендиле. (Харрала адамлагъа ушайыракъ, уллу, бек эриши, къызыл тюклюле болуп, хар затны да айырмай ашагъандыла).
 
 
 
#24
Джаратама0
25.04.2010 14:18:12 Translit
Бу сорууну уа билликдиле...

Кюндю аны атасы,
Айды аны тапхан татлы анасы.
Айдан аны Тенгиз Тейри урлагъанды,
Аны аты Cуу Желмаууз болгъанды - бу тизгинле къайсы таурухда тюбейдиле?

1. Сосурукъну туугъаны.
2. Cуу Желмауузну тасхасы
3. Эмеген къатынны жашы.
4. Ариу Сатанай.
5. Ёрюзмекни туугъаны.
 
 
 
#25
Джаратама0
25.04.2010 14:19:55 Translit
Нартла отсуз къалгъанда, къайсы нарт батыр алып келгенди тону?

1. Ёрюзмек.
2. Дебет.
3. Сосурукъ.
4. Алауган.
5. Къарашауай.
 
 
 
#
Джаратама0
  Translit
 
 
 
#26
Джаратама0
25.04.2010 14:21:23 Translit
Бу тукъумла таулулада жюрюген тукъумладыла, аланы кёбюсю нарт таурухлада да тюбейдиле. Быланы ичинде нарт таурухлада тюбемеген тукъум а бармыды?

1.Усхуртуклары.
2. Аликлары.
3. Рачикъаулары.
4. Индилары.
5. Шубадийлары
 
 
 
#27
Джаратама0
25.04.2010 14:25:45 Translit
Нартла (бир вариантха кёре) не ауруудан къырылып кетгендиле?
(Аурууланы атлары орусча берилгенди. Тюз жууап берир ючюн аланы атларын ана тилибизде да билирге керекдиле.)

1. Тиф (тели ауруу)
2. Оспа (чечек)
3. Чума (эмина)
4. Малярия (безгек)
5. Холера (ёлет)

Юлгю: Эмегенле, чирип, йис этдиле,
Нарт эллери ауруп, ёлюп башлалла,
Нартла, къачып, жерлеринден къопдула,
Кюнчыгъышха, кюнбатышха къачдыла,
Ол жанлада тенгизле акъдыла.
Къыркъ суулары, къуруп хужу къалдыла,
Ол жерлени ассы халкъла алдыла.
 
 
 
#28
Джаратама0
04.05.2010 21:39:16 Translit
Нарт эпосха аталгъан эришиу тамбла боллукъду.
Эришиуге Къарачай шахар бла райондан 14 сабий, студент къошуллукъдула.
 
 
 
#29
Джаратама0
05.05.2010 22:03:10 Translit
 
 
 
#30
Джаратама0
05.05.2010 22:15:24 Translit
Къарачайлыла бла малкъарлыланы аууз чыгъармаларында нарт таурухла, айтыула, хапарла бла джомакъла бурундан огъуна сыйлы орун аладыла. Бусагъатда джаш адамла нарт эпосну билемидиле, миллетни ол аууз чыгъармасына къаллай кёз бла къарайдыла, деген соруулагъа джууаб табар мурат бла джыйылгъан эдиле бюгюн. 10 джаш адам, нарт эпосдан таурухла айтдыла, соруулагъа джууабла бердиле.
 
 
 
Страницы: 1 2 След.
Читают тему (гостей: 1)

Форум  Мобильный | Стационарный