- О, манга былай татлы некди тилибиз?
Бек алгъа анамдан эшитгеним себепли.
Манга былай нек багъалыды тилибиз?
Анам башха тил билмегени себепли.
Манга былай аламат некди тилибиз?
Ол анамы тили болгъаны себепли.
Къулийланы Къайсын.

Кюнюгюз ахшы болсун, багъалы форумчула!
Къарап-къарагъынчы бир жыл озду... Жер башында иги байрамладан бири, халкъла аралы кюн – ана тилни кюню, 21-чи февраль, жууукълашып келеди. Быйыл да бу кюннге аталгъан байрамны ОЮН халда бардырлыкъбыз, соруулагъа жууап эте, ойнай-кюле, жыр эришиуле къурай.
Эки къауум хазырдыла: "Университет"-ники бла бизни активден къуралгъан "Эльбрусоид"-ни къаууму

"Бешик жыр" айтып эришиуге хазырланыгъыз деп аллай юй иш берилгенбиз, хазырлана турадыла :щаз:

Оюн 21-чи февральда, сагъат 15:00-леде Къабарты-Малкъар университетни, Малкъар тилни кафедрасыны 25-чи аудиториясында ётерикди. Хош келигиз

Огъур бла башлагъыз. Бешик жыргъа бизда тынгларыкъ эдик.

Чуана, сау бол, Аллах айтса, кёргюзтюрбюз-тынгылатырбыз

къазакъ тiлiнде, бесiк жырын тынъдап коьрiнiз.

www.youtube.com/watch?v=9fTY0FfPOxY

"Эль-бру-со-ид"!!! "Эль-бру-со-ид"!!! "Эль-бру-со-ид"!!!
Вощим, я за вас болею!!!

Азат, сау бол, магъанасы да ангылашынады

nochka, кесинг келип анда да бир "группа поддержки"-лик этериксе да алай? ;)

Ана тилни кюню да битеу республикада хар жылда да тюрлю-тюрлю эришиуле, тюбешиуле къурап алай ётедиле. Бу жыл да КъМКъУ-ни "Устазланы квалификацияларын кетюрген институтда" "Бусагъатдагъы малкъар тил бла адабиятны дерси" деген категорияда "Родной язык - душа моя, мой мир" деген эришиуню финалы болгъанды. Эришиуге къатышхан устазла мастер-классла кёргюзтютгендиле, ызы бла эришиуню къурагъанла чакъыргъан къонакъла саугъаларын юлешгендиле, биз да аланы санында эдик



Классладан тышында дерсле: Узденланы С.А. (РДОУ гимназия интернат №1) - 1-чи жер; Барасбийланы Ж.К. бла Узденова А.А. (с.Быллым) - 2-чи жер; Жаболаны М.А.(МОУ СОШ с.КАРА Су) - 3-чю жер.

Ачыкъ дерсле: Толгъурланы Л.Д. (МОУ СОШ Кара су) - 1-чи жер, Узденланы С.А. (Бахсан) - 2чи жер; Жаболаны М.А. (МОУ СОШ Кара Су) - 3-чю жер

саугъала юлешиу



Къара-суу элни школуну малкъар тил бла адабиятдан устазы - Толгъурланы Людмила

Къара-суу элни школуну малкъар тил бла адабиятдан устазы - Жаболаны Марина

Сагъат 3-де, билдиргенибизча, КъМКъУ-да эришиуню ётдюргенбиз



Халкъыбызны хантында
Барды татыуунг сени.
Биз жашайбыз къатынгда,
Солууунгу да сезип.

Халкъыбызны жолунда
Барды тирликли ызынг.
Бир кесеги къолунгда –
Малкъарны къышы, жазы.

Кетюрюп биз миллетни,
Жер жюзюне чыгъардынг,
Бир жаннганын минг этдинг
Хар таулуну чырагъын.

Ана тилим, сенсе, сен –
От жагъамы мисири.
Аналагъа тенгсе сен,
Сютюнгю да ичирип.

Ана тилим – бирликсе,
Азатлыкъгъа жарагъан,
Минги таудан бийиксе,
Узакълада – жарыгъынг.

Аллыбызда бараса,
Миллетлик бере бизге,
Байрагъыбыз боласа,
Жете хар бирибизге.

Созайланы Ахматны ана тилибизге аталгъан назмусу бла башладыкъ оюнну

Бек башында уа бизни сыйлы жюри бла танышдырайыкъ (онгдан - солгъа):
Филология илмуланы доктору, профессор, малкъар тилни кафедрасыны таматасы - Кетенчиланы Мусса.
Къабарты-Малкъарны бла Къарачай-Черкесс республикаланы сыйлы, Ингушетияны уа халкъ артисти - Мамайланы Фатима.
Малкъар драма театрны артисти - Мызыланы Аубекир.
Къабарты-малкъар къырал университетни Малкъар халкъ маданиятны арасыны башчысы - Тюбейланы Светлана.

Оюнну башлагъынчы сёзню Кетенчиланы Муссагъа бергенбиз, ол эришиуню жорукълары бла шагъырей этгенди.

Эки къауум: Къабарты-Малкъар къырал университетни, малкъар тил бёлюмюню окъуучулары - "Элия" къауум.

"Ниети тазаны – иши ахшы" деген жорукъгъа кертичилей къалгъан "Эльбрусоидчиле"

Биринчи къауумланы башчылары кеслерини жыйынлары бла танышдырыргъа керекдиле. Аны башлардан алгъа уа чёп атханбыз.
Биринчи "Элиячыла" кергюзтгендиле юйде хазырлагъан "презентазияларын", Ызы бла "Эльбрусоидчиле"

"Халкъыбызны жютю оюмун, аны акъылын, фикирин, таза жюрегин, сезимлерин, туугъан тауларыбызны сейирлик жашау суратларын поэзиягъа буруп, бизге байракъ этген, ата-бабаларыбыздан келген нарт сёзлерибиздиле.
Аланы жарыкълыкълары хар заманда да бизни жолубузну жарытады да, фахмуну бла фахмусузлукъну, тюзлюк бла терсликни, жюрек халаллыкъны бла хыйлачылыкъны игирек ангыларгъа, битеу адамлыкъ илишанланы толуракъ билирге, жашаугъа бегирек тюшюнюрге болушады" - деп жазгъанды Къулийланы Къайсын.
Нарт сёз – сёзню анасы, нарт сёз – тилни къаласы.
Нарт сёз къарт болмаз – деп айтадыла халкъда.
Эндиги ишибиз нарт сёзле бла байламлы болгъанын ангылагъан болурсуз. Къауумлагъа быллай нарт сёзле хазырлагъан эдик:

Тили аманны … аман.
Тилингден асхагъандан эсе, … асхагъан игиди.
Тил … кибикди, тыймасанг жыгъар.
Тил - … тилманчы.
Тил - … бичакъ, сёз - … окъ.
Тил … жютю.
Тилде сюек болмаса да, … сындырыр.
Тили узунну … къысха.
Тилинг бла байласанг, … бла тешерсе.
Аман тил артыкъ … ушайды: кессенг – ачытады, кесмесенг – апчытады.
Тили – …, жюреги – таш.
Анангдан – …, атангдан – … .

Бу нарт сёзлени жетмеген сёзлерин толтуруп, магъаналарын да ангылатыргъа керек эдиле.

Тюзю:

Тили аманны кюню аман
Тилингден асхагъандан эсе, аягъынгдан асхагъан игиди
Тил ат кибикди, тыймасанг жыгъар
Тил - жюрекни тилманчы
Тил - кесген бичакъ, сёз - атылгъан окъ
Тил къылычдан жютю
Тилде сюек болмаса да, сюек сындырыр
Тили узунну намысы къысха
Тилинг бла байласанг, тишинг бла тешерсе.
Аман тил артыкъ бармакъгъа ушайды: кессенг – ачытады, кесмесенг – апчытады.
Тили – бал, жюреги – таш
Анангдан – тилинг, атангдан – тининг

Сёзню кючю уллуду. Ол таугъа да миндирир, атдан да атар. Къууанч-жарсыу берирге да болур. Экинчи ишде эришиуге къатышхан къуумларыбызда аны бла байламлы хунерлерин кёргюзтюрге керек эдиле: "Сёз" деген сёзю болгъан нарт сёзле жазып бериге, ангылатыргъа.

Дунияда не зат ортакъды? (Билим)
Билимни ачхычы уа неди? (Окъуу)
Алтындан багъалы не затды? (Акъыл)
Жюрекни ачхычы не затды? (Сёз)
Окъуу, билим, акъыл, сёз.
"Окъуунг-билиминг болса, акъыллы болады адам", деп бизни ата-аналарыбыз алай итиндире, юйретгендиле сабийликден.
Акъылы барны уа ангы бар деп аллай сёз жюрюйдю халкъда
Къауумланы 3-чю эришиуде алай сынагъанбыз: тюрлю-тюрлю лексика магъаналаны билдирген сёзле берип, аланы бирге жыйышдыргъан не болгъанын ангылатыргъа керек эдиле ала.

а) къая, къайын, къаймакъ, къайыр;

б) бичакъ, бичен, бычхы, бычыл;

солуу кезиучюкде малкъар тилни бёлюмюню окъуучулары

Заманла оза, заманнга кёре адет тёрелерибиз да тюрлене барадыла жарсыугъа. Бусагъатда бизни аммачыкъларыбыздан сора "Бешик жыр" айта билген жаш тёлюню ичинден не хазна тюбесин деп аллай оюмубузда тохташып турабыз.
Барды! Барды бизни элледе жарагъан къызларыбыз, ана тилин сыйлагъан, шатык назмула окъугъан, ариу бешик жырла да айта билген, аны кёргюзтюр мурат бла бу эришиуню ётдюргенбиз.

Татлы ана тил, шатык тил,
Ана сютюнлей татыулу!
Санга тенг дунияда не бар!
Сенсиз жокъ сёзню татымы.

Ана тил, сенсе ёмюрлюк,
Жашау асыу, къарыу да!
Кетген, келлик да – биргенге.
О, жокъду сенден ариу да!

Тилибиз бек бай тилди. Анга шагъатлыкъ этген, ата-бабаларыбыздан келген нарт сёзлерибизни юсюнден айтдыкъ.
Жомакъла, нарт таурухла, элберле, жырла, тилбургъучла. Алагъа биз сабийликден юйрене, жюрегибизде сюймеклик сезимлени ёсдюре, байыкъдыра келебиз.
Тилибизни байлыгъына шагъатлыкъ этген кёп тюрлю китапла, сёзлюкле басмаланнгандыла. Халкъыбызны алчы адамлары, назмучуларыбыз: Мёчюланы Кязим, Къулийланы Къайсын, Гуртуланы Берт, Зумакъулланы Танзиля, Созайланы Ахмат, Ёлмезланы Мурадин, Табакъсойланы Мухтар эм башхала кеслерини назмуларында ана тилни магъанасын "ана" деген сёз бла келишдиредиле, ол хар адамгъа туугъан анасыча багъалы болгъаныны, аны бла байламлыгъыны юсюнден айтадыла.
Къауумлагъа аллай юй иш берген эдик: "Ана тил манга неди?" - деген темагъа кеси оюмун айтыргъа керекдиле.

Былайда чертип "Эльбрусоид" къауумдан Этезланы Мадинаны юсюнден чертип айлай айтыргъым келеди. "Активистка" деген ангыламны толусунлай аны юсюнде кёрюрге боллукъбуз, хар этген ишибизге сюйюп, алай болушады, кеси да алай ариу, шатык, хар айтхан сёзю адамны жюрегине жетерча, алай сюйюп окъуйду ол назмуланы бу юй ишге да алай тынгылы хазырланнган эди

*Мадина хазырлагъан юй ишни жазарыкъбыз*