Форум

ГУРТУЛАНЫ БЕРТ" target="_blank" rel="nofollow">ГУРТУЛАНЫ БЕРТ

(1910-2001)


КЁЗЮМ КЪАРАЙДЫ УЗАКЪГЪА

Сюймеклик деген къалай кючлюдю, Тюшюпмю къалдым тузакъгьа? Сюйгеним келе тура болурму, Кёзюм къарайды узакъгъа.

Туурагъа чыгъып, жолгъа къарайма, Кеси кесими тыялмай, Келир жолуна къалай барайым, Тенг къызларымдан уялмай?

Жашырын письмо жазып айтханды Юч айдан къайтып келирге, Къол жаулугъуму алып кетгенди, Кеси кёзюмден кёрюрге.

Ол къышлыкълада чалгъы чалады, Субай санларын арытып. Жыйын аллында айлана болу, Толгьан ай кибик жарытып.

Сюйген жюрекге дарман эдиле Аны хычыуун сёзлери, Огъурлу ышара туруучу элле Сюйдюмлю къара кёзлери.

Уой, кёкде баргъан къара булутла, Сиз къаялагъа къонмагъыз,
Жауун себелеп, ишчи жыйыннга Ишлерге чырмау болмагъыз.

Сюймеклик деген къалай кючлюдю, Тюшюпмю къалдым тузакъгъа? Сюйгеним келе тура болурму, Кёзюм къарайды узакъгъа.
1963


ЭКИБИЗ ЭКИ ЖАГЪАДА

Къутургъан суу алып кетди
Кёпюрню, суху сюрюп.
Суу уллуду, амал жокъду
Ётерге, суугъа кирип.

Къалгъанбыз уллу суу келип,
Кёпюрню талагъанлай,
Экибиз эки жагъада,
Бир бирге къарагъанлай.

Къара суу не къутурса да,
Дайым чырмау эталмаз.
Менде санга сюймекликни,
Талап, алып кеталмаз.

Келалмай сен къыйналсанг да,
Тёз, къыйынлыкъны кётюр.
Амал табып, жюрегими
Этерме санга кёпюр.

Эм чыдамлы кёпюр барды
Сюймекликни кючюнде –
Атлап келчи, кёпюрденча,
Жюрегими юсюнде.

Угъай, мен киреме суугъа,
Жюзюп санга келирге.
Суу элтсе уа - ыразыма,
Сени ючюн ёлюрге.

Турамлайма, суу таркъайыр
Кезиуню марагъанлай!
Нек къалабыз жагъалада,
Бир бирге къарагъанлай?

Аргъы жагъа, берги жагъа,
Эки жагъа бир болсун.
Сюйген жюрек сюйгенине
Хар заман кёпюр болсун.
1974


***

Жюрек жюрекни сюйсе,
Сезер жюрек жылыуун.
Кёз къарамда билдирир
Жюрекде айтылыуун.
Сюймеклик кёпюр болур
Хар къызгъа да, жашха да.
Барды ниет билдириу
Сёлешиуден башха да.
1930


КЪАРАКЪАШ

Манга кёзюнгю
Нек къаратмайса,
Ийнек саууучу къаракъаш?
Мен да тюйюлме
Ишсиз айланыучу,
Керексиз гокга, халек жаш.

Къара къашларынг
Сейир ушайла
Къарылгъач къанат кёргеннге.
Толгъан ай кибик,
Жарыкъ нюр себесе
Къатынга жууукъ келгеннге.

Санга жашырын
Къагъытчыкъ жазсам,
Алмазгъа сылтау этесе.
«Кеч болама»,— деп,
Сен, акъ халат кийип,
Ийнек сауаргъа кетесе.

Шофёр болгъанма
Сизни фермада.
Бир бирни кёре турайыкъ.
Мен сюйген кибик,
Сен да сюе эсенг,
Жашауну бирге къурайыкъ.

Тенг къызларынгдан
Нек ийменесе?
Сюймеклик — халкъда тёреди
Жашырын сюйюп,
Жашырып туруу а
Кимге не насып береди?

Сюймеклик сингнген Жаш жюреклеге Жалгъашыр мадар табайыкъ. «Жюрекни жюрек Бачхычыды»,— дейле: Бирин бирине тагъайыкъ.

Керти сёз бердинг, Къысханлай турдум Къол аязымда къолунгу. Битеу дуньяда Насыбы болгъан да Бизден насыплы болурму?!

Фермачы жашла, Фермачы къызла, Саугъала алып, жетдиле. Къууанч той къурап, Жууукъла, тенгле да, Кёп алгъыш эте, кетдиле.
1962


***

Уой, алакёз, жан къыйырым
Сен манга не иш этдинг!
Жюрегими, акъылымы
Биргенге алып кетдинг.

Биргенге баралмадым да,
Къарап къалдым ызынгдан.
Къалай къыйынды жюрекге
Сюймекликден къызыннган?

Унутмайма сен ариуну,
Кёреме сыфатынгы:
Кеси кесиме шыбырдай,
Айтыучума атынгы.

Атынгы айтсам окъуна,
Кёрюнеди хычыуун,
Ол да аз-маз селэтеди
Жюрегими ачыуун.

Ачыгъан а сейирмиди
Къайгьы басхан жюрекге?
Сюйген жюрек жол тапмаса
Сенляй нюрлю мелекге?

Амал табып, келирмеми
Сени узакъ элинге?
Аз ишара къарармамы
Ол ариу кёзлеринге?

Саламлаша, тутармамы
Онг къолунгу, къысаракъ,
Жюрегинги сезер ючюн,
Санга сюйдюмлю къарап?

Сени тюшюмде кёреме,
Кёрсем а къууанама,
Андан сора, сагъайгъанлай,
Танг атхынчы турама.

Танг атады, кюн чыгъады,
Эртден аяз урады.
Сени уа ариу сыфатынг
Кёз туурамда турады.
1943


***

Кийимим жылытмайды,
Борбайым да тутмайды.
Сен къатымда болмасанг,
Ауазын да чыкъмайды…

Къабыл болмай тилегим,
Ёре жана жюрегим,
Аны жаннган ёртенин
Тыялмай кёкюрегим,

Элинге жол салама,
Сени излеп барама.
Алданма башхалагъа.
Тыш байлыкъгъа къарама.

Бош боласа ауара,
Жюрекге сала жара.
Сюйген жюрегим — сени.
Ач да ичине къара.
1974


ТЫНЧ КЕЧЕЛИ БОЛ

Сен жолунга къаратып Турдунг не къадар! Мен да барып кёрюрге Табалмай мадар!

Келдинг, келдинг, къууандым! Жарыды кёлюм. Керти да сюйгенинги Ма энди билдим.

Сюйген къыйын жолну да Баралмай къалмаз, Тау да, суу да ол жолгъа Тыйгъыч болалмаз.

Бер хычыуун къолунгу, Алтын тауугъум!
Жалан да сенсе мени Дунья зауугьум!

Ызынгдан болгъан жашла Ачыу этерле. «Ол уялмагъан гокка Нек къачды?» — дерле.

Харам этип къоймаса Ананг кесинги, Жашла жаныгъанына Бурма эсинги.

Бизде насып бар эсе, Жашарбыз бирге. Жаныбыз, тинибиз да Бирди ёмюрге.

Кечеги чыракъны да Жандырайым мен, Солу, тынчай къайгъысыз: Юйюнгдесе сен.

Арып келген болурса: Узакъ эди жол. Энди, тыян, бир къалкъы. Тынч кечели бол.
1980


СЕНИ АУАЗЫНГ

Сени ауазынг Эштилген сайын, Тынгылап, къулакъ салама.
Ариу ёнюнгю Алгъын да сюйдюм, Энтда сюйгенлей къалама.

Сени ауазынг
Булбул ауазды,
Дарман болады жюрекге.

Сен, жыр айтыргъа, Сахнагъа чыкъсанг, Ушайса, дейле, мелекге.

Унутмайма мен Уллу байрамда
Шахарны концерт къургъанын,

Сен жырлагъанда, Зал толу адам, Тохтамайын, къарс ургъанын.

Сени кёп кере Чакъыраелле,
Сукъланып жырлау халынга.

Сыйлы гюлледен Къысымла элтип, Узатаелле къолунга.

Сени ауазынг
Себепди дейле
Къууанч байрамгъа элтирге.

Черек да, тохтап, Тынгылар дейле Жырлагъанынгы эштирге.

Жырлачы, жаным,
Энтда эштейим
Жюрек жылытхан ёнюнгю.

Ауазынг бла Кётюрчю, жаным, Къайгъы бийлеген кёлюмю.

Сени ауазынг Нёгерди, дейле, Малкъарда бийик таулагъа.

Хычыуун жырлап,
Берчи жырынгы
Сени сюйгеннге саугъагъа.
1978


АЙКЪАШЫМ

Сени къайда кёрейим, Кёпле сюйген айкъашым? Сенден бир хапар эштмей, Хайран болады башым.

Мен къошда, сен тау элде, Узакъ къалдыкъ бир бирден. Келечи жокъ арада. Тынчмы бир бирни билген?

Къоркъама мен жаныма Бир мудахлыкъ жетер деп Сени башха жашладан Бири алып кетер деп.

Къоркъама умутуму Бирле къурутурла деп, Кльара чачынгы сылай, Сени къубултурла деп.

Чолпан кёзюнге къарап, Мени сёгерми киши? Мени суугъа атармы Ол кишини бедиши?

Ай, ариуум, айкъашым, Жюрегими билсенг а, Письмома жууап этип, Бир керти сёз ийсенг а!


ГАЗЕЛЛЕ

Чолпан жулдуз — Майрусхан, Сюйгенине — татлы жан!

Сенден ариу болурму Жер башында бир инсан?

Мен да сени сюеме, Ант этеме. Сен ийнан.

Намысынгы тёппемде Жюрютюрюме ышан.

Сен кёп махтау аласа Саулай да халкъыбыздан.

Ариу къызла аз тюйюл, Сен сайлама хар къыздан.
1980


***

Алтын тауугъуму туталмай къойдум — Къалана баргъан мекямымы ойдум.

Бу болмачы сюймекликни ызындан, Бош айлана, кёп кюнлерими жойдум.

Амал-такъал этсем да, онг тапмадым. Энди тюнгюлдюм, жанымдан да тойдум.

Дагъы селеймейди жаннган жюрегим, Мыдыхдан толгъаннга ушайды къойнум.

Эй, харип Берт, айтчы, кеси жанынгы
Къаллай сюймекликге къурманнга сойдунг!

* * *

Бюгюн нечик жарыкъды кюнюм мени, Къатыма акъ кёгюрчюнюм келгенли!

Ол, сабыр мурулдай, сюйдюмлю къарап, Къучакъларгъа къанатларын кергенли!

Мудах бетим, кюн тийгенча, жарыды, Акъ кёгюрчюнюмю жарыкъ кёргенли.

Жюрегим да, кесим биле, жылынды, Сууукъ къуршоу азатлап жибергенли.

Энди Бертни мугурайгъан юйчюгю Жарыкъ болду, къууанч юйге тергелди.


***

Тийреми жарытдынг, келе келгенлей, Жюрегим жылынды, сен къол бергенлей,

Сени табалмайын азмы термилдим Мен, жукъласам да, тюшюмде кёргенлей?!

Энди тапдым. Баш урама аллынгда, Къучакъларгъа къучагъымы кергенлей.

Атлар жеринге къолуму жаяма, Сары къамишден эшилген жегенлей.

Ёлсем да,— ёлдюм,— демезем кесиме, Турсанг эди сен мени истегенлей.

Дайым биргеме болсанг, жюрюр эдим: «Кимден да Берт насыплыды!» — дегенлей.


***

Жанма, кюйме, къууурулма, жюрегим, Къабыл болмайын къалса да тилегим.

Анса да от жагъагьа ушагъанды Жарсыуланы жашыргъан кёкюрегим.

Сюймеклик от мардасыз кюйдюргенде, Дыкгы къымылдайла бутум, билегим.

Хар жарсыууму унутуп къоярем, Кёзюме кёрюнсе мени мелегим.

Манга дууа, дарман керек сунмагъыз: Жокъду мелегимден башха керегим!

Сюймеклик терек бахчамы ичинде Олду жаннга дарман, жемиш терегим!

Кюнча жарый, сен туурама чыкъгъанлай, Чыракъ жарыкъгъа гебелек учханлай,

Учуп келгенча, келгенме къатынга, Жюрегими къолум бла тутханлай.

Ере жанады къайгъылы жюрегим, Жаннган жалыны тёгерегин жалай.
Къайгъыла ырбыннга тыялла мени, Кюн сайын тёгерегимден къуршалай.

Ариу хурум, чашчы къайгъыларымы, Манга сюйдюмлю кёзюнг бла къарай.

Сени кёрюрге не бек термилсем да, Эслемей къоюпму къояса алай?

Адыргыдан Берт газелле жазады,
Кютю эталмагъан кийигин марай.


* * *
Терс къарасанг, аллыма жууукъ келип, Кирпиклеринг сюнгюлеча чюелип,

Ушайма ауур жаралы болгъаннга, Не жатханнга, сюнгю жарадан ёлюп.

Ышарсанг а, къутулгъаннга санайма, Аллымда жаннган отну эки бёлюп.

Сен чолпан кёзюнгю жууаш къаратсанг, Жюрек жылытыр тюз жолгъа тюзелип,

Турмаз эдиле жияу жолларыбыз Кёпюрсюз, тик жагъалагъа тирелип.

Жууаш къарамасанг, мудах болама, Мудахлыкъны кётюрюрге юйренип.

Берт, сюймеклик таугъа ёрлеген эдинг, Энди андан тебирегенсе энип.


* * *



Кюмюш жулдузумса, алтын кюнюмсе, Ариуум, жанымса мени, тинимсе.

Сау дуньяны жарыгъын кёргюзтюрюк, Сен керти да мени кёз жилтинимсе.

Къызыу сюймеклик ийнарны айтдыргьан Сен не, баям, мени татлы тилимсе.

Ойлайма да, мен амалсыз сохтама, Сен а билинмеген терен билимсе.

Тау тигинде жашил залкъыды эсем, Сен а тёппемде жашнагъан гюлюмсе.

Къыйын кечиуден къыйналмай ётерге, Сен мени ышаннгылы кёпюрюмсе.
Келген къыйынлыкъладан къутхарыргъа, Хар заманда сен мени ёкюлюмсе.


***

Ариулугъу кёз къаматхан сенмисе? Сен кёкде жулдузладан келгенмисе?

Сени сюйген кёп жашладан бирине Жюрегин жапсарыр сёз бергенмисе?

Не да санга келген салам къагъытха Сууукъ жууап жазып жибергенмисе?

Не сени жанындан сюйген жигитни Гокка сёз бла алдап ийгенмисе?

Не кесинг сюйген жашынгы табалмай, Сюймеклик азапда тюгеннгенмисе?


Ариуса, алай керти сюймекликни Жерде такъыр жолларын кёргенмисе?

Сюймекликни тин кюйдюрген мыдыхын Жюрегинги ичинде элтгенмисе?

Огъесе аны чырылдап жаннганын, Сууукъ сёзле себип, ёчюргенмисе?

Менича, чырайынга сейирсиннген, Дагъы бир жарлы поэт кёргенмисе?

Аллай бир харипни термилиуюне Жангыз бир минутха эс бёлгенмисе?


***

Сизни юйге, къонакъ болуп, барырем, Сен унасанг, къайтмай, анда къалырем,

Узакъдан термиле турмай, мен сенден Кёп сакъланнган тансыгъымы алырем.

Мени жаннет тауукчъугьум, ийнан сен, Хычыуун ышарсанг, мен да жарырем,

Дуния жаннети не зат болгьанын, Шегим жокъду, ол заманда танырем.
Мени къайры чакъырсанг да, жанчыгъым, Бе(к къууанып, биргенге атланырем.

«Мыдыхха кир мени ючюн»,— десенг да, Ол сынауунга да боюн салырем.


***

Акъылым, эсим кетип Асылжаннга, Тюшле кёре, тынгысыз чыкъдым тангнга.

Ол ариуну алай бек сюйгеними, Базынып, мен къалай айтайым анга?

Таукел болуп, сюйгеними айтсам да, Сууукъ жууап берип къоярмы манга?

Сюйюп, сюйгенин тапмагъандан къыйын Жер башында не зат болур инсаннга?

Боладыла, жол бермей, сюймекликни, Сюрюп, уруучула такъыр ыраннга!

Эки сюйгеннге сууукъ сёз ким къошса, Ол тар къабырда аш болсу жиляннга!


***

Эштдир ауазынгы, алтын тауугъум! Сенсе мени жашауумда зауугъум!

Сабыр сёзюнг манга дарман болгъандан, Сылтаусузду эсенлигим, саулугъум.

Хар айтханынг — акъыл тёбе, оюмлу: Жокъду аз да сёзюнге къажаулугъум.

Сени халларынгдан юлгю алалла Бизни элибизде хар бир таулу къыз.

Кёзбау эте, жойкъулланнган сунма сен,
Халкъ аузунда жюрюйдю махтаулугъунг.

* * *
Къайдан чыкъдынг? Жулдузмуса? Аймыса? Кёз туурамда бир кесек чыдаймыса?

Адамлагъа къууанч, жылыу келтирген Кёп накъышлы, гюллю, кюнлю жаймыса?

Жетикди да саулугъунг, чырайынг да, Сурамайма — жарлымыса, баймыса.

Сюйген тенгинг, сюйюп, акъыл юйретсе, Анга къажау даулашып тохтаймыса?

Адепли, жигер къызла бар не къадар! Айтчы, сен да алагъа ушаймыса?

Шайир Бертни мынча тюрлю сорууун
Сен а, оюмлап, тюз ангылаймыса?


* * *

Булутданмы чыгъып келдинг, чолпаным? Сакълай кетип, энди кёрдюм, чолпаным.

Сен ариудан тансыгъымы алыргъа Къучагъымы кенге кердим, чолпаным.

Жашлыгъыбыздагьы татлы кюнлени, Сени кёргенлей, эскердим, чолпаным.

Алтын, накъут жетик болмай, саугъагъа
Жюрегими санга бердим, чолпаным.

Сени манга атландыргъан тенгинге,
Къууанып салам жибердим, чолпаным.

Экибиз бир акъылгъа келишгенлей:
«Менден насыплы жокъ!» — дедим, чолпаным.


***

Акъылымы санга бурдум, къарачач,
Келиринги сакълап турдум, къарачач.

Сени кюсей, ахшы умутларымы
Хар тенгимден да букъдурдум, къарачач.

Кесими къойнума келип къалдынг да,
Насыбыма жолукъдурдунг, къарачач.

Элибизде къобузчуну, тойчуну
Сени тоюнга чакъырдым, къарачач.

Арбазымда къурманлыкъны, тойну да,
Махталып турурча, къурдум, къарачач.

Сора, къонакъларымы да ашырып,
Сени ийнакълай, олтурдум, къарачач.

Энди уа Бертни сенден тюнгюлюуюн
Эсинден кенге учурдунг, къарачач!

Сюймекликни кёпюрюнден жыгьылмай,
Жарыкъ жаннетге къутулдум, къарачач!
1980


ЖЫРЛАУЧУ КЪЫЗ

Къарангыны жарытхан Кёкде жарыкъ жулдузла, Кюн жарыгъы жетгенлей, Болалла мутхуз. Чолпан жулдуздан жарыкъ, Кече, кюн да жарытхан Сен кёреме бек ариу, Жыр айтыучу къыз.

Кёз къамата, жылтырай Къара чач эшгенлеринг. Ким да къалай къутулур, Эслемей сени! Букъдурмайын айтама, Айып этме, ариу къыз, Сюймекликни юсюнден Ичги сёзлени.

Сени бир башха сюйюп, Жолуму кесерми деп, Тынгысыз жюрегимде Жанады ёртен. Жарыкъ берген жулдузум Булутха батармы деп, Дайым терен сагъышлы Айланама мен.

Бек сюеме мен сени, Уллу ишде айып жокъ, Таукел болуп айтама, Айып этсенг да. Турлукъса жюрегимде, Турлукъса сен кёлюмде, Менден башханы сюйюп, Кери кетсенг да.

Жаз башы къарылгьачла Агъырыкъгъа къонсала, Бир бирлерин чакъыра, Жырлайла ала. Жырлайла сейир жарыкъ, Жюрегиме хычыуун, Сени ариу ёнюнгю Эсиме сала.
1974


КЁК КЁЗЛЕ

Булутла тайып, жауундан сора Жарыкъ кёк ачылгъан халда, Мени аллымда, жизги ышара, Кёк кёзлеринг бла алда.

Кьара кёзлерим кёк кёзлерингде Учалла, бузда баргъанлай, Сабыр сёзлеринг терк сёзлеримде Къалалла, тап чырмалгъанлай.

Тёгерек кёлню бузун эслесем, Кёзлеринг тюшед эсиме. «Кел-кел, ариуум, бери кел»,— десем, Жууукъ келирменг кесиме?
1959


КЮЗ АРТЫ ИНГИРДЕ

Ариу ингир, таза ингир, Сериуюн аяз урад. Юсюбюзге чапыракъла Шыбырдай, агъа турад.

Жулдузчукъла бийик кёкден Бизге жашнап къарайла. Жер башында экибизни Насыплыгъа санайла.

Элибиз жомакъ кибикди, Ингири тамашады. Быллай ингир сюйгенлеге Аламат жарашады.

Сени сюйдюмлю сыфатынг Кёз аллымда турады. Сен эсиме тюшген сайын Жюрегим сакъ урады.

Тыялмайма, жаш жюрегим Ёресине жанады. — Сау къал,— деп кетсенг, ызынгдан
Кёзюм къарай къалады.

Аламатды кюз артында Чапыракъла шырылдау! Бютюн сейирд эки сюйген, Жолда бара, шыбырдау!

Сюймеклик къаты байлашса, Сюйгенлеге кюн тиер. Он тогъуз жылы жетгенлей, Менича бек ким сюер?
1937


***

Къызла, сиз ийнанмагъыз, Келечиле келселе: «Къарт кишини къойнунда Къалач барды»,— деселе.
1943


ГЮЛНЮ ЧЫГЪАНАЛАРЫ

Чыкъ тюшгенди къызыл гюлге, Инжилеча жылтырай, Хар чыкъ тамычы ичинде Кюн тыякъла къалтырай.

Гюлден ургъан ариу ийис Хычыуунлукъ береди. Ол аламатны къатында Мычырыгьым келеди.

Угъай, ишге ашыгъама, Тебиредим жолума.
Гоккаланнган гюл чопалны Юзюп алдым къолума.

Энди уа къолум къанайды, К'ёп болду жаралары. Гюлню да бола кёреме Жютю чыгъаналары.
1974


ЭСИНГДЕМИДИ?

Эсингдемиди, кимден да Сени татлы сюйгеним, Санга таша келечиге Тенг жашымы ийгеним?

Жаш келечим, санга барса, Кесине тилей эди. Манга къайтса: «Тилегинги Толтургъанма»,— дей эди.

Билялмадым хыйлалыкъны, Кесингден сёз алгъынчы, Экибиз да уллу тойда Абизехге баргъынчы.
1931


***

Кёзлерим жарыгъан элле Сен ариуну кёргенлей, Жюрегим къууаннган эди Сен манга къол бергенлей.

Къолунг — мамукъ, бетинг — жарыкъ. Къарамынг — кюн къакъгъанлай. Кёп жюрюдюм суратынгы Жюрегиме такъгъанлай.

Билдиргененг, кёл этдире, Сюймеклик ниетинги, Уялып, жерге къаратып Ол нюр жайгъан бетинги.

От къызыуу, боран жели Гунч этмелле жеримден. Къууанч кюн да, къыйын кюн да Сен кетмединг кёлюмден.
1957


ЖЮРЮТЮРМЕ БИРГЕМЕ

Ингир ала, жауун жауа тургъанлай, Автобусну ичине кирип келдинг. Акъ бетинги манга тюрслеп бургъанлай, Жюрегиме сюймеклик жылыу бердинг.

Ийнардача, толу чач эшгенлеринг, Агъырыкъгъа чилле матау атханлай, Жангы айлай, узун инчге къашларынг, Акъ къагъытха къара къалам тартханлай.

Эсленелле, сен сёлеше башласанг Тишчиклеринг, чиммакъ-акъ шекер кибик, Сау дуньяны ичинде да табылмаз, Чырайынгы кем жери бар дер кибик…

Жайгъы жауун, къара жауун, сакъ жауун, Бютюн къаты бурчакъла, къамичиле! Биз тышына чыгъалмай турур ючюн, Жыйылгъанлай автобусну ичине.

Ай, ариу къыз, нек кёрюндюнг сен манга? Айтсанг а бир, тартынмайын, атынгы! Айтмасанг да, жюрютюрме биргеме Акъ маралча тамаша сыфатынгы.
1968


КЕЛИНЧИК

Юйюме келген келинчик Нюрюн жайгъан чыракъды, Таза, тири, сюйдюмлюдю, Барыбызгъа ийнакъды.

Халаллыгъы, жууашлыгъы Юйде кютю къой кибик, Эри бла жарашыуу Аркъау бла бой кибик.
1980


КЪУТХАРЫРМА

Сакъ жауун жауады, чучхур акъгъанлай, Барып, каштан терек тюбюне кирдик. Бир бирге не бек къаты къысылсакъ да, Экибиз да башдан аякъ жибидик.

Шифон жыйрыгъынг этинге жабышып, Суудан чыкъгъан чабакъ кибик болгъанса, Этинг, санынг, къымыжача, кёрюнюп, Уяласа. Адыргыгъа къалгъанса.

Къалын чапыракълы бутакъ сындырып, Санга салкъынлыкъ орнуна береме. Жауун тохтагъанды. Ингир алада Сени юйюнге ашыра келеме.

Энди кёкде жауун булут кёрюнсе, Мен биргеме жамычымы алырма. Жауун не къаты жауса да, мен сени Жамычымы тюбюнде къутхарырма.
1958


СЕНИ ЮЧЮН KEJIEME

Жел урады, ёкюреди, Чырпыланы тарайды, Къарны, сибирип, сюреди, Чиммакъ куртла къалайды.

Эуюл болуп, къынгыр туруп, Желге къажау барама. Суху желге ёшюн уруп, Аны эки жырама.

Чачым, къашым къырпакъ этип, Жюзжыллыкъча агъардым. Кючден-бутдан элге жетип, Сизни юйге баралдым.

Базынмайын, терезенги Аз-аз къагъып кёреме. Тилейме, къарат кёзюнгю: Сени ючюн келеме!
1930


* * *
Санга письмом жууапсызлай къалгъанды, Жюрегиме ачы къайгъы салгъанды: Сюймеклик от, уллудан уллу жана, Энди битеу сажларымы алгъанды.

Сенсе дарман, ол отну ёчюрюрге, Сен эркинсе жюрегиме кирирге, Мени алдаусуз, терен сюйгеними, Шекли болмай, тюз кертисин билирге.

Этейик жюреклерибиз айтханлай, Къачмайыкъ насыпдан, буздан къачханлай. Окъургъа, санга жюрегими ачдым, Окъуучугьа китап бетин ачханлай.

Сюе эсенг, кенгден уулай турмайын, Сюймекликни ташагьа букъдурмайын, Жууабынгы ачыкъ айтып къойсанг а, Манга мынча ауур азап къурмайын!
1974



АКЪ МАРАЛ

Эшик ачылды — элгенип къарадым, Къайдан келди мени бу акъ маралым! Юйюмде къууанч той башланнган кибик, Жарыдым. Тайды мени мудах халым.

Къолун тутдум акъ маралны, ийнакълап, Уппа этип, къаты-къаты къучакълап; Тюшюмде кёрсем да, мен турмай эдим, Маралымы келир сагьатын сакълап.

Юйюм бютюн жарыды, ол келгенде, Жюрегим жылынды, аны кёргенде. Къалай хычыуун къарады кёзюме, Саламлаша, манга къолун бергенде!

Атлагъаны — алтын тауукъ баргъанлай, Сёлешгени — булбулчукъ жырлагъанлай. Кимге жетер бу дуньяда ариулукъ,
Субайлыкъ да, сени кибик тургъанлай!
1974


КЪАЙДАН ДА КЁРДЮМ СЕНИ!

Элде келин
Чыгъаралла.
Къызынады таулу той.
Мында жигит,
Ариу да кёп —
Бирин айт да, бирин къой!

Эсимде да, Тюшюмде да Болмагъан эдинг мени. Келе келип, Уллу тойда
Къайдан да кёрдюм сени!

Аталмайма
Сен ариуну,
Не этсем да, эсимден.
Уялгъан да
Этеме мен
Энди кеси кесимден.

Келин, жарыкъ Жулдуз кибик, Сен а толгьан ай кибик, Ол — акъ гюллю Жаз башыды,
Сен — жемишли жай кибик!

Субай санлы, Къара къашлы, Кёзлеринг да дум-къара, Жууаш бетли, Сабыр сёзлю, Жюрекге жылыу сала!

Жашла, баям,
Базынмайла
Сен ариуну тилерге,
«Жаным да — сен,
Кюнюм да — сен,
Бир юй болайыкъ»,— дерге.

Сезгенем къол Жылыуунгу, Абизехге баргъанда. Жюрегим терк Къагъа эди,
Сен аз-маз ышаргъанда.

Дарман болдунг Сюймекликден Жюрегимде жарагъа. Баш урама Сени ючюн Атанг бла ананга.

Салам къагъыт Жазып ийдим. Кесинг окъу, алсанг а.
Санга алтын
Жюзюк алдым,
Бармагъынга салсанг а.

Жаз тилими
Магъанасын,
Сормайын билирмисе?
Огъесе уа,
Бюсюремей,
Жашыртын кюлюрмюсе?
1974


КЁКДЕ ЖАРЫКЪ ЖУЛДУЗЛАДА

Кёкде жарыкъ жулдузлада
Чолпан кибик жулдуз жокъ,
Сен жашагъан малкъар элде
Сенден ариу бир къыз жокъ.

Сенден ахшы дарман болмаз
Сюйген жюрек жарагьа.
Алгъыш эте, баш урама
Сени тапхан анагъа.

Саламлаша, кете, сездим
Жылы къол аязынгы.
Энтда кюлчю, бир эштейим
Хычыуун ауазынгы!

Кюлюуюнгю, жылыуунгу
Алып кетдим саугъагъа.
Жаным жабышханлай къалды
Сен жашагъан таулагьа.

Жол жулдузум болдунг мени
Узакъ, къыйын жолумда.
Сюйсенг — ёсдюр, сюйсенг — ёлтюр:
Жаным сени къолунгда.
1974


***

Бош гурушха болма манга, Хар заман нёгерме санга. Кёлюм таймаз, ийнан анга, Сенден башха бир инсаннга.

Сюеди сени жюрегим, Сангады ахшы тилегим. Сенсе мени онг билегим, Сенсе ёмюрлюк юйдегим.

Тырман эштсем да бир талай, Жюрюйме ийнакълагъанлай. Мен сени сакълайма алай, Кёзню кирпик сакълагъанлай.
1974