"АКЪТАМАКЪ"

ЛИТЕРАТУРНО- ПОЭТИЧЕСКОЕ КАФЕ

(виртуальное)


" Назму деген накъырда тюлдю,
Джюрекге эшик ачады"

Джырчы Сымайыл.

Хош келигиз ,багъалы джазыучу джаш тёлю!

Форумда назму, хапар джаза билгенле, тилейбиз, былайда салыгъыз джазгъаныгъызны.

Джазыучуларыбыз, поэтлерибиз сизге болушурукъдула,окъуучула сюйюб окъурукъбуз,сизни бла ушакъ эте ,тил-тин байлыгъыбызны ёсдюрлюкбиз.

Аламат, Айшат. Тюз джолдаса. Мен айтыр, тюзетир зат джокъ.

Sabr, мен да толусу бла билмейме сорур адамымда джокъду..... кими гогуладан дейд кими гогуйладан дейд . . . . . кими башхасы джокъду дейдиле(((((((((

romantik, кесинг къалай тюзге санасанг - алай джаз. Джангыз, бир джерде Гогуйладан, башха джерде Гогуладан болмасын. Эки башха адамды деб, кишини кёлюне келмезча. Ансы, эки назмуну джазыб, биринде алай, биринде былай болса, соруула чыгъыб турлукъдула.

сау болугъуз, Билал. Аллах разы болсун.

Болсун Sabr, эм тынчлы Къазакъланы дегеним болур;) киши аджашмасча

Къазакъланы Артур (romantik)
[CENTER]Милет[/CENTER][CENTER]ой-орайда той барады орамда,
ой-орайда къуанчлы адамла,
джашнасын , бизни миллет,
алайды къарачайда-малкъарда адет,
келин келтирген, кюеу кергезген,
сюйген сюйгенин излеб тюбеген,
эртеден кельген сыйлы адетле,
таб джарашад мени милетиме,
джаш адамла насыблы болсунла,
сюймекликден джюрекле толсунла,
къартларыбыз сюек салукълула болсунла,
къарачайны джеринде емюрюн милетим джашасынла[/CENTER]

romantik, срочно юйлен)))))

Къазакъланы Артур (romantik)

МилЛет

Ой-орайда, той барады орамда,
ой-орайда, къууанчлы адамла,
джашнасын мени бизни миллет,
алайды къарачай-малкъарда адет,
келин келтирген, кюеу кёргЮзген,
сюйген сюйгенин излеб, тюбеген,
эртеден кельген сыйлы адетле,
таб джарашад мени милетиме,
джаш адамла насыблы болсунла,
сюймекликден джюрекле толсунла,
къартларыбыз сюек салукълула болсунла,
къарачайны джеринде емюрюн милетим джашасынла[/CENTER]


Артур, иги эс бёл, халатларынгы тюзетейим:
1."миллет" эки "л" бла джазылады,
2."мени миллет" дерге болмайды - не "мени миллетим", неда "бизни миллет",
3."къарачай-малкъарда" - мындан эсе "Къарачайда-Малкъарда" деген тюзюрекди,
4. "эртеден" - эртдеден,
5."кельген" - "келген": бизни тилде джумушакъ белги (мягкий знак) салынмайды,
6."адетле таб джарашад" - "адетле (мн. число) таб джарашалла (мн.число)
7. "саулукълула" болсунла - саулукълу болсунла
8."къарачайны джеринде емюрюн милетим джашасынла" - миллетим джуртунда ёмюрге джашасын.


МИЛЛЕТИМ

ой-орайда, той барады орамда,
ой-орайда, къууанчлы адамла!

Джашнасын бизни миллет!
Алайды Къарачайда-Малкъарда адет -
келин келтирген, кюеу кёргюзген,
сюйген сюйгенин излеб, тюбеген,
эртдеден келген сыйлы адетле,
таб джарашалла мени миллетиме.

джаш адамла насыблы болсунла,
сюймекликден джюрекле толсунла,
къартларыбыз сюек салукълу болсунла,
миллетим джуртунда ёмюрге джашасын.

######

Артур ,къайда жашайса !? Туугъан жеринг неди ?

Рахайланы Тахирни къызы Диана.

Сабийчик атларгъа юйренеди.

Белчигин къаты туталмай,
Аякъ юсде да сюелялмай.
Жыгъылса да тохтамай,
Кюрешеди къамамай!

Сабий юйренеди атларгъа.
Излегени уа къуру алгъа.
Сюймейди энди къоюннга,
Алданады бала оюннга.

Бир кер, керчю сен аны,
Аякъ бурунчугъун тирейди.
Тынчлыкъсызды жаны,
Хаман жолгъа тебирейди.

Атлат дей, къарай кезюнге,
Ызынгдан тагъыла этегинге.
Этмесенг а муну айтханын,
Мурулдайды дуния аманын.

Сабий деген- чакъгъан гюл.
Бетибизни да жарытады.
Ол адамгъа артыкъ тюйюл,
Жангы тангла атдырады.

. Меникини как раз аллай кёзюуду)))

Айшат(с НФ), кюнню игиси сендеди сора )))бек хычыуун заманчыкълары ол болур ))атларгъа юйренселе уа къоюннга кюсемей къоядыла айхай ))

Мен да Исмаил Семеновну "ПАТИМАТХА КЮУ" деген назмусун салайым, тенгле.


ПАТИМАТХА

Хей, Патимат, Юй Кёгюрчюн, Джан Къанатым,
Сен кетгенлей келди манга кёр сагъатым,
Мени къалай атыб кетдинг, аямазлай,
Бурулуб да ызынга бир къарамазлай!

Юйюр десенг, ала - сууукъ, была - джаш,
Къарт Сымайыл къайры салсын, энди, баш?
Сенсиз бу юй, къабыр кибик къаблар болду,
Кёкюрекни ауурлугъун къатлар болду.

Сен кетгенли - санларыма ышыу урду,
Хатху бууар, кёкюрекде бушуу турду,
Аш бармайды, да тамагъым бууулгъанлай,
Кёз кёрмейди, кёз къабагъым джумулгъанлай.

Балаларынг кёл джазаргъа келедиле,
Тёрт бюклениб, джылай-джылай кетедиле.
Бири-бирин ауушдура къарайдыла,
Тышдан кёрген керегиме джарайдыла.

Алай ичден мени джакъгъан бушууума,
Санларымы эмиб баргъан ачыуума,
Да, харибле, къайдан мадар табалсынла,
Болумуму ала къалай англасынла.

Ай, айтырым бир кёб эди, айталмадым,
Ауруу санга къатылгъанын кёралмадым.
Джумушунгдан къалмагъан энг, билдирмезлей,
Ёлюм санга тарыгъанын кёргюзтмезлей.

Ауруйма деб, айтмагъанлай, тынгыладынг,
Джашыртынлай кебининги хазырладынг,
Джукъ сездирмей, ахыр джолгъа чыкъгъан эдинг,
Ол кетиуден да сал болуб къайтхан эдинг.

Ай, не этейим, айтырыгъым айтылмады,
Бир кетген бла да ызына къайтылмады,
Балаларынг сарнай-сарнай келтирдиле,
Ой, ачыуну теренине эндирдиле.

Ийнаналмай, саз бетинги сууу бла джуудум,
Айыкъсанг деб къолларынгы бюкдюм, уудум,
Санча-санча, санга къарай, серча турдум,
Ма ол заман дуниягъа сыртны бурдум.

Санга дуа, дарман-дары джарамады,
Ёлюм сени табхан эд да, къайтармады.
Ай, ол менден бар хазнамы къымыб алды,
Да хатхугъа бителмезлей джара салды.

Джыламаучу кёкреклинги, сарнатханса,
Да, къартынгы къуу тыбыргъа къаратханса,
Арбазынга ёлюм хауа джайдыргъанса,
Да, юйюнгю босагъасын тайдыргъанса.

Джокъ кюнюмде, излеб, тилеб къыйнамадынг,
Мен саусузда не сан, не джан аямадынг,
Хар ишиме нёгер болуб, учдан тутдунг,
Терслигими, топракъ кибик, джута-джутдунг.

Эй, бир саным кесилгенча, арсар болдум,
Джокълугъунга ийнаналмай шашар болдум,
Ай, медет дей, ёкюне да, кёз джаш тёге,
Да, турама сенсизликни чеге-чеге.

Эй, Патимат, менден алгъа Хакъны кёрдюнг,
Менден алгъа Хакъгъа тюбеб джууаб бердинг...
Халаллыгъынг базманынгы дженгдирликди -
Аллах сени дараджагъа миндирликди.

Джашлай келиб, ёксюзлеге джумуш этдинг,
Кёчкюнчюлюк палахланы чеге-чекдинг,
Джубанч болур алты бала манга бердинг,
Гурт тауукъча, юйдегинге къанат кердинг.

Тыйыншлынгча джашатыргъа - табалмадым,
Къулагъынга алтын, накъут тагъалмадым,
Чын санынга джарашырлай кийдирмедим,
Алай мени бир сёз бла кюйдюрмединг.

Джокъну - джокъча, барны - барча джетишдирдинг,
Сюйюмюнг бла халкъны юйге илешдирдинг,
Сен болгъан джер берекетден тола эди,
Дыккылыкъ да мелхум кибик бола эди.

Да, ызынгдан, тартынмайын, кёб джыладым,
Ау къарам бла къабырынгы кёб сыладым,
Дуа эте, уллу Аллахха кёб аралдым,
Да джюрекден къан тамарлай, кёб таралдым.

Эй, асыл энг, ашынг-сууунг айтылырлай,
Хар ишингде сенден юлгю алынырлай,
Сенсиз джашау - тубан басхан ёзен кибик,
Джатхан джеринг - мени тартхан терен кибик.

Ай, тансыкъма, Хырха-къызым, чамларынга,
Манга тепси хазырлаучу къолларынга!..
Ай, Урулгъан Кёгюрчюнюм, Джан-Ёзюм,
Къармалгъанды сени кёрмез кёк кёзюм!

Хар затынгда сюйюм бар эд, асыл эдинг,
Къарт кёлюмю джумушатхан асыу эдинг,
Менден алгъа къалай кетдинг, ай, Джёбелек!
Сен болмагъан бу дуния неге керек!?

Уллу хакъынг, имбашымда, ауур джюклей,
Да къалгъанма ёксюз болуб, къуру джерклей,
Сени орнунгу туугъан тутмаз, туудукъ тутмаз,
Да Сымайыл ол джашауну энди табмаз!

Кюнден-кюнге джан эрий да, сан чёгеди,
Ахыр деген ич тартдыра, сырт бюгеди,
Да, хауасын, ёлюм манга сездиреди,
Кече сайын сени тюшге келтиреди.

Мен хазырма, Джан-Къанатым, ёлюм къайтса,
Джан бла джан тюбеширбиз, Аллах айтса!
Джатхан джеринг джандет болсун, кенг болсун,
Сени джанынг хур къызлагъа тенг болсун!
1980. Ноябрь.Терезе. КЧР.

СЕЗЛЮГЮ

ЫШЫУ - нервный тик.
КЁР САГЪАТ - время, остановившееся от горя.
ДЖАН-ЁЗЕГИМ - душа моя.
ХАЛЛАРЫНГ - твои привычки, настроения, выходки и пр.
АСЫУ - имеет два значения: 1.приятный. Например: " гокга кёрген кёзге асыу". 2. вешание. Здесь-приятное.
ДЖЁБЕЛЕК - прозвище Патимат.
ХАКЪ - Аллахны 99 атындан бири.
ХУР КЪЫЗ - святая дева в раю, ангел.

Цитата
Sabr пишет: Артур, "тамгъа" бла "джити" деген сёзлени орнуна башха сёзле излей тур, тамбла назмуларынг ы бир иги сюзербиз.

Беш капегими къошаргъа боллукъ эсе, къошайым, назмуланы иеси келгинчин

Цитата
Sabr пишет: Cени ариу сыфатынг тамгъа болду джаныма , сени таулу ариу халинг джити кирди сагъышха.

Cени ариу сыфатынг
балхам болду джаныма ,
сени таулу ариу халинг
терен кирди сагъышха (сагъышыма).
Бек урушмагъыз, не этсегиз да

Цитата
sony пишет: Сен кетгенлей келди манга кёр сагъатым,

Бу тизгинни ахыр эки сёзюн къалай англаргъа боллукъду?

Цитата
sony пишет:Сен кетгенлей келди манга кёр сагъатым Бешбаш пишет: Бу тизгинни ахыр эки сёзюн къалай англаргъа боллукъду?

Кёр - могила; сагъат - время; час.

Сен кетгенлей келди манга кёр сагъатым - как ты ушла, мне тоже подошло время смерти.

Аман сагъатха - в недобрый час.

http://www.smikbr.ru/2013/zaman/05/16.pdf

Таркъаймазла бизде жаш фахмула

Къарачай-Черкес Республиканы айбат жерлеринден биринде – Тебердиде - Кърымшамханланы Исламны музей-юйюнде бу кюнледе къууанчлы иш болгъанды: жаш назмучуланы конкурсларында хорлагъанла саугъаланнгандыла. Къарачайны халкъ поэти Семенланы Исмайылны аты бла бардырылгъан бу литература эришиуню «Эльбрусоид» культура арасы къурагъанды. Ол биринчи кере бардырылады, кесини да бир энчилиги болгъанды. Анга бир заманда да, бир жерде да басмаланмагъан назмула жибериле эдиле.

Конкурсха Къабарты-Малкъардан, Къарачай-Черкесден да кёп жаш адам къатышханды. Жюрини къаууму эки республикада да жашагъан белгили поэтледен къуралгъан эди.

КъМР-ни Жазыучуларыны союзуну правленини председателини орунбасары Бегийланы Абдуллах, «Минги-Тау» журналны жууаплы секретары Ёлмезланы Мурадин, Гуманитар тинтиулени Къабарты-Малкъар институтуну илму къуллукъчусу Биттирланы Тамара, алим Кючмезланы Бузжигит кокурсда хорлагъан къызлагъа бла жашлагъа, саугъаларын берип, кёп насийхат сёзле да айтхандыла.

Биринчи жерни жюри бирча ыразылыкъда Къарачайдан Салпагъарланы Мариямгъа бергенди. Аны ахча саугъасы да 40 минг сомну тутханды. Экинчиге Къабарты-Малкъар Республиканы Черек районуну Бызынгы элинден Рахайланы Диана чыкъгъанды (30 минг сом). Ючюнчю уа Къушджетерланы Айшат болгъанды ( 20 минг сом). Ахча бла (10 мингишер сом) дагъыда Байчорланы Шамиль бла Людмила, Шауаланы Ислам саугъаланнгандыла.

Конкурсну къурагъанла хорлагъан эм алчы жерлеге чыкъгъан жаш адамланы назмуларындан КъМР-де, КъЧР-де да жыйымдыкъла чыгъарыргъа эмда жыл сайын мартны ючюнчю кюнюнде жангы лауреатланы атларын туура этерге деп, алай оноулашхандыла. Андан сора да, ала конкурсха Мечиланы Кязим хажини атын да къошаргъа келишгендиле.

ХОЛАЛАНЫ Марзият.
СУРАТЛАДА: (башында) Бегийланы Абдуллах бла Салпагъарланы Мариям; (тюбюнде) Рахайланы Диана

ХОЛАЛАНЫ Марзият, "Заман" газетни хапарчысы, джазады:

Цитата
Къарачайны халкъ поэти Семенланы Исмайылны аты бла бардырылгъан бу литература эришиуню «Эльбрусоид» культура арасы къурагъанды.

1.Огъай, Конкурсну къурагъан "Эльбрусоид" тюлдю, къарачай-малкъар джазыучуладыла.
Алай а, мындан ары быллай конкурсланы "Эльбрусоид" бардырса да, разы боллукъбуз.

ХОЛАЛАНЫ Марзият, "Заман" газетни хапарчысы, джазады:

Цитата
Конкурсну къурагъанла хорлагъан эм алчы жерлеге чыкъгъан жаш адамланы назмуларындан КъМР-де, КъЧР-де да жыйымдыкъла чыгъарыргъа эмда жыл сайын мартны ючюнчю кюнюнде жангы лауреатланы атларын туура этерге деп, алай оноулашхандыла

2.Конкурсда хорлагъанланы назмуларын, башхаланыкъыла бла бирге, китаб этиб чыгъартыргъа айтхан Тоторкъулланы Алий эди. Анга бек разыбыз.

ХОЛАЛАНЫ Марзият, "Заман" газетни хапарчысы, джазады:

Цитата
Андан сора да, ала конкурсха Мечиланы Кязим хажини атын да къошаргъа келишгендиле.

3. Огъай, Кязим хаджини атын конкурсха къалай къошарыкъбыз? "Кязим хаджи бла Джырчы Сымайыл атлы адабият Конкурс" - мындан ары Конкурсну атын былай этерге деб, оноулашханбыз.

Рахайланы Диана.

Атамы насийхаты.

Мен мудах болуб,
Жашаудан тюнгюле.
Келюм толуб,
Атам а манга кюле.

Санай кесими
Насыбы тутмагъаннга.
Къатышдырыб эсими,
Къарайма атама.

Атам а, ышара ,айтад манга :

Сен не кергенсе ,
Не ачыугъа тюбегенсе ?
Хазыр хаманда сынаргъа,
Ачыуланыб, жиляргъа.

Жашауну толкъунлары,
Кюреширле сени тюерге .
Керюнмеген къоллары,
Атарла жерге, бирде ерге.

Болмагъанча боранлагъа
Къадарынг да тюбетир .
Атыб билмеген орамлагъа,
Бюгюнюнгю кюсетир .

Кеб айтама ,алмайса,
Эм осалына тезе юйрен .
Бош сууукъгъа тезалмайса,
Чыгъалырмыса от кюлден?

Адамланы ийме жюрегинге,
Ачма акъылынгы тенгинге.
Ариу айтханнга, сен да айт.
Узакъ жолдан, ызынга къайт.

Жюрют жюрютгенни,
Келгеннге бар, тенглик тут .
Унутма аманлыкъ этгенни ,
Дертинги, суусабынгыча, жут.

Эришме эришгеннге,
Оздурма бошуна заманынгы .
Сез эте, ташадан кюлгеннге,
Ышар, бир ат да къарамынгы .

Излерле шашдырыргъа
Ташсыз, сыйдам жолдан .
Кюреширле абындырыргъа,
Аямай келгенни къолдан.

Сыфат -кийиминге жетерле,
Кеб жерде, къызым, кирлерле.
Ышаннганларынг сатарла,
Умутсуз тангла да атарла.

Болмагъанланы жаярла,
Жюрегинги кеб къыйнарла.
Мурат жолунгдан тыярла,
Сындырырла, жоярла .

Ийме башынгы энишге,
Итин къуру ерге - ерге!
Чыкъсанг а бийик тешге,
Санама сен аны терге!

Жауунлада жибисенг да,
Ачыу теренине кетсенг да,
Тюнгюлме, юзме умутунгу ,
Унутма туугъан Журтунгу !

Сыйырсала да сезлеринги ,
Жабдырсала да кезлеринги ,
Тохтама сен, атла алгъа ,
Келсенг да ахырында жаргъа!

Тебер онгунг болмаса да,
Кетсенг да таш аралагъа.
Излеген ишинг толмаса да,
Сукъланма къаргъалагъа!

Жетмезлик эсенг да емюрде,
Тейри къылычха соз къолунгу!
Сюйюб, анга тийиб керюрге,
Учуба сен етерсе жолунгу!

Къызым,
Тюзлюк болсун баш шартынг!

Къара чачлы,


Адамланы ийме жюрегинге,
Ачма акъылынгы тенгинге.
Ариу айтханнга, сен да айт.
Узакъ жолдан, ызынга къайт.

Ненча магъаналы сёз айтылды . Аллах саулукъ берсин атанга!

Къысха назмула:

Олтурад бир парада адам,
Не къагъыты джокъ, не къалам.
Окъуугъа эс ийиу эртде елгенд,
Кеси да менме ол - бетсиз студент.

***

Сюймекликден джана , кюе,
Сёзлери болмазды- деб- ётюрюк,
Марлаб тура эдиле джут кёзле,
Джюрекге тийерча тюкюрюк.

***

Къайдасыз, джанымдан кёб сюйген тенгле?
Тас болдугъузму, хурджунла болгъанлай кенгле?
Алгъын сизни къатыгъызда туруб, хапарлаша,
Андан бек джашарым келе эди, джашарым!
Энди тенглик болгъанды алаша,.
Энди юзюлгендиле къанатларым.

***

Аллах кечер сени,
Гюнахдан сора тилек болса арты
Ананг кечер сени,
Тилемесенг да, олду ананы шарты

Кимни да разылыгъына джетерсе,
Кесинги уа, алан, къалай кечерсе?


***

алгъын назмуму сыфатха келтирирге излей:

КЕЧЕ


Кел, кече, къармайыкъ джанымы,
Тышына чыкъсын эсдеги.
Баш тюбюне айландыр ангымы,
Бар эсе, джокъ эсе кереги.

Юсюмю джабхачна джууургъан,
Юсюмю джабады оюмлукъ.
Джукъуусуз келгенча талаудан
Мыйымы тутуб джокълукъ.

Къыл къобузду – саннга сезимлерим
Къайданды , кече , ол къадар?
Махтаргъа табылмайды сёзлерим
Согъаса, юретгенча Джырчы Сафар

Алай а, ол заманда ангылайса
Этген игиликни , аманынгы.
Энди уа сен, не тынгылайса?
Кел, кече, къармайыкъ джанымы..

Шамильхан ,Алан сенмисе одноклассникледе ?Барыбызны ата -анабыз да сабий ачыуун сынай ,узакъ емюрлю болсунла )

Къара чачлы, менме, мен) Минг кере Амин Аллах

Шамильхан, картынг жокъ эди да ))статусларынг игиледиле )

Къара чачлы, сау бол ))

Назму - къуру магъана тюлдю. Алай болса, хапардан башхалыгъы болмай къалыр эди.

Сёзлени назмуча кёргюзтген - ритмди. Ариу сёзле, кючлю магъана, суратлау, кафие да (рифма), керекдиле, алай а, ритм джокъ эсе - назму джокъду, ритм бузула эсе - назму асхайды.
Къарачай джаны ритмге бек аз эс бёлебиз. 1920-чы джыллада бюгюнден эсе кёбюрек эс бура эдиле назмуну къуралыу джанына.

Кесигиз къарагъыз, бир мисал келтирейим:

Цыганы шумною толпой
По Бессарабии кочуют.
Они сегодня над рекой
В шатрах изодранных ночуют.

Чыганлыла БессарАбияда
баралла лахор эте, кёче.
Къаллыкъла бюгюн сУу джагъада,
джылтыргъан шатырлада кече.

Пушкинни назмусун 80 джылны мындан алгъа къалай таб кёчюргенине сейирсинеме. Ким кёчюргенин а унутханма. Билген бар эсегиз, эсгертсегиз, бек разы боллукъма.

Цитата
Sabr пишет: Сен кетгенлей келди манга кёр сагъатым - как ты ушла, мне тоже подошло время смерти.

Сен кетгенлей келди манга кёр сагъатым. С твоим уходом - пришел и мой смертный час!