Форум

Цитата

Тылмач пишет: андыз - татран - гелендир - джыгыра - мусхот - зыка - кюндюш - тыхтен - ЧЕРЕМША раса - обур от - шауэшик - джохар - кюрюч - тамза - шхылды - шхилди бла бирмиди? балий - ВИШНЯ бабахан - баБбахан - ОДУВАНЧИК мандалакъ - айю тырнакъ - эбзе кёгет - эчки агъач - эчкемчек - одал - лыбыта - эшек чыгъана - мант - ЛОПУХ джылкъы къулакъ - ит бурун - ШИПОВНИК текетемюйюз - текеЛемюйюз - улитка болурму? (кёгет тюлдю алай а) элкъыргъан айю кёгет джурка - шкилди - къызыл болса - БРУСНИКА, къара болса - ЧЕРНИКА залыкъылды - РОДОДЕНДРОН къара къайн - ЧЕРЕМУХА гургум - КРЫЖОВНИК кёк агъач - такъюзюк - РЯБИНА муртху - КАЛИНА кърарагёген - ТЕРН гелеу.зынтхы - бу эки сёз болур? зынтхы - ХВОЯ (болур дейме...) арпа - ЯЧМЕНЬ тары - ПШЕНО (тюй болур?) умурса - КРАПИВА кендир - КОНОПЛЯ бусакъ - тал - ТОПОЛЬ эмен - ЖЕЛУДЬ джууа - ГРИБ (?) билгенлерими джазаргъа, керек болса, атланы тюзетирге кюрешдим. Бир къауумланы (сёз ючюн: зыка, кюндюш кибик) орусчаларын билмейме, къарачайчасын билеме къуру)) Бир къауумла да тюз джазылгъанларын да бир кесек ишекли болама, бир къауумла уа малкъарча болурламы?

Машалла,кёбюсюн тюз кёчюргенсе. Была барыда къарайчача джюрюген атларыдыла.Сёз ючюн: Шхылды -ишкилди(брусника) тюйюлдю,аныда эки тюрлюсю болады . Хурзукда бек кёб ёседи;текелемюйюз(улитка)тюздю;залыкъылдыныда эки тюрлюсю белгилиди къарачайча,тау залыкъылды(рододендрон)мундан шай этиледи,тюз залыкъылдыны уууу барды,муну шкок от(порох) этген заманда хайрланадыла; къара къайын-черёмуха тюйюлдю; гелеу бла зынтхы эки тюрлю магъананы тутхан сёзледиле: зынтхы (овёс) ;хвоя(зыгыт); гелеу -тамам татымлы хансды,орусчасын билмейме; нарт сёз : "Гелеу кёрсенг джер сорма,келбет кёрсенг эр сорма"; тары ариуланса тюй болады,орусчасын билмейме; тополь -бусакъды .Сталинграт сермешден сора шихарда бир бусакъ дерек сау-саламат къалгъанды. Ол терекни юйретиб ,кёб джердеда орнатхандыла, саутха да атагъандыла "Тополь-М";эмен-дуб. Эсен бол.

Бу сёзлени магъанасы къалйды. Ким биледи? Хайран, халиуан,дюгер, чырды,толма,юзгере,чалман, юйню маймулу, аштэк,тухтуй,чох,тохана,ургъуй,къумурсха,тыджын,талкъы,ютюргю,сыбабха,сыйытхач,гадура,къампес,начас,аппас,юлле,хыджы,гадох,гиздох,тегеран,шорбат,тарбыун,татах,хустос,салпюгюр.дюлдюр,кёрюк,кёбчек,кебек,кюпес,садырач,чынды,ындыр,дуркъу,антау,услу,диккич,чунакъ,келепен,

Цитата
Тылмач пишет: зыка -

У нас то ли шавель, то ли что-то похожее на шавель)

Цитата
Сэстренка пишет: кюндюш -

Я знаю это слово как "Кундуш". Если не ошибаюсь, так у нас называют Борщевик.

Еще знаю слово "Дыгълен" - это костеника)

Цитата

Ванхельсинг пишет: Кюнле бла айланы атлары бизни тилибизде... Понедельник -Баш кюн Вторник -Гюрге кюн Среда -Бараз кюн Четверг -Орта кюн Пятница -Байрым кюн Суббота -Шабат кюн Воскресение -Ыйых кюн Январь -Башил ай Февоаль -Байрым ай Март -Аууузну ал айы (былайда и мундан ары юч "у" джазылгъан джерде, ортасындагъы "у" къысха У-ду) Апрель -Аууузну арт айы Май -Хычаман ай Июнь -Луккур ай Июль -Джайны ал айы ( Элия ай ) Август -Джайны арт айы (къыркъар ай) Сентябрь -Къыркъауууз ай Октябрь -Кюзню арт айы Ноябрь -Къач ай Декабрь -Эндреууюк ай

Барыбызда билгенден бусагъатда паспортда,бизни къралда адмны миллетлиги джаылмайды. Тукъуму чертилиб къалады АБШдача.Ол себебден адамны къайсы миллетни келечиси болгъанын билген къыйынды. Джорукъну, мизамныда бузмагъанлай миллетлигин ачыкъларгъа къалай боллукъду? Паспортда къалай джазылгъаны къарачайлы болгъанынгы бегитеди? Сёз ючюн: Хубий Хасан Хусейевич; Хубий улу Х.Х.(эркишиге) ; Хубийлени Аминат Алиевна; Андан сора тукъумланы джазылыулары бюгюнлюкде. Къайсысы тюздю ? Крымшамхалов-Крымшаухалов; Дудов- Дудаев (Дудалары) Дудовлары ол не тукъумду . Тоторкулов - Татаркулав-Тотуркулов (Тотуркъуллары);Байрымуков-Байрамуков (Байрымукъ огъесе Байрамукъ); Джукаев-Джуккаев(Джукъа огъесе Джукка) ;Бурлаков-Борлаков; кар. Махаметлери-Могометлары;а Байчоровы-Байчораевы(Байчоралары);Эркенов-Эрикгенов(Эрикгенлары) Урусовы-Орусовы(Оруслары);Кубанов-Кобанов(Къобанлары);Кочкаров-Кочхаров(Къочхарлыарары);Каппушевы-Гаппушевы(Гаппушлары) ;Кущетеровы-Кушджетеровы(Къушджетерлары) д.а.к..Гюрджю,Эрмен,Чууут,Прмбалт миллетле бизни къралда тукъумлары бла таныладыла.Была да къошаллыкъ болур эдиле -овланы,-евлени тукъумларына. алая ата-бабаларындан келген мухурларын тюрлендирмейдиле .Эркиши башчылыкъ этген миллетле: Джигерхан-ян,Путин,Шандыбин,Чубайс,Березовский,Шойгу,Гверцатели,Друсь. Бизда Лайпан,Аджи,Байчора,Хубий,Боташ,Багъатыр,Каит, Айбаз,Кипке болсакъ не боллукъду.

Цитата
Katik пишет: Вижу ник Сабра в теме! Редко заходит последнее время. Сау кель, алан! Къалайса, игимисе?)

1.Cау бол (къарачай тилде, кесибизни сёзледе джумушакъ белги (Ь) салынмайды. Аны себебли: Сау келЬ ).

2."Къалайса, игимисе?" . Бу соруугъа Къалай улу Аппа башха уллу джырчыбызгъа - Багъыр улу Къасботха былай джууаб этгенди:
"Сен Багъыр эсенг, мен - Къалай,
Сен къалай эсенг - мен алай"

3.Ойнамай айтсам, бек сау бол, Катик. Игиме, санга да, къалгъанлагъа да ашхылыкъ-игилик. Бери киргеним а - Ана тилибизде назму джазгъан джаш фахмуланы излейме. Бар эселе, этиучюбюзча бир Адабият Эришиу (Литературный Конкурс) къурасакъ деген акъыл да барды. Эришиу бардырырча кёб болмасала да, адамны бир иги назмусун кёрсем да къууанныкъма. Тюртюлюр эсем а - бир къарай барайым...

Цитата
Sabr пишет: 1. Cау бол (къарачай тилде, кесибизни сёзледе джумушакъ белги (Ь) салынмайды. Аны себебли: Сау келЬ ).

Билген да этеме, дагъыда къамамайма)) Ишимде орус тилде бек кеб зат жазаргъа керек болады, сора кесибизни тильде да автомат бла салыб бардырама)) Аиб этме!

Цитата
Sabr пишет: 3.Ойнамай айтсам, бек сау бол, Катик. Игиме, санга да, къалгъанлагъа да ашхылыкъ-игилик. Бери киргеним а - Ана тилибизде назму джазгъан джаш фахмуланы излейме. Бар эселе, этиучюбюзча бир Адабият Эришиу (Литературный Конкурс) къурасакъ деген акъыл да барды. Эришиу бардырырча кёб болмасала да, адамны бир иги назмусун кёрсем да къууанныкъма. Тюртюлюр эсем а - бир къарай барайым...

Санга да Аллах онг берсин!

Форум бир кесек тозурагъанлыкъкъа, сен кетиб къалмай кеб жаза тур. Пока ты и Мусса в форуме, форум не производит впечатления заката!

Цитата
alan111 пишет: аланла.. мыллыкъ неди?

Туша, падаль,

Katik, зыканы къозукъуллакъгъа ушагъан джери чыртда джокъду)) эм кёб ашалыучу хансла экиси болгъанлары бла ушай болурла)) ансы зыка "крестоцветный" сары гоккачакълары болгъан бир хансды, ашалгъан да чапракълары тюл, гоккаланы саблары (стебель) артылыб ашалады.
Эльбрусоидни сёзлюгюнде "горчица дикая" деб джазылыбды, википедиягъа джазгъанымда бизни зыкадан бир кесек тюрлюрек хансча эследим. Редька дикаяны бегирек ушатдым, тюзюн айтсам. Быйыл оразаны заманында чакъгъан эдиле да зыкала, мен ашаялмагъан эдим, Бусагъатда уа къалмагъандыла, ансы кесим картха алыб, бери саллыкъ эдим.

бу редька дикаяды, зыкагъа иги кесек ушайды.

бу да редька дикая, бек да ушаталмадым.

Тюрлю тюрлюлери бар эсе да билмейме...

Кресс-салат деб да джазылыбды, алай а ол чыртда биз билген зыкагъа ушамайды, салыб да айланмайма.

Katik, кундуш (бизде кюндюш) юсюнден да, борщевикге бир къарайым десем, чырт мен билген кюндюшге ушамайды. Мен кюндюшню аз кёб биле эдим. Сыртха малла кюте чыкъсанг чегет бауурлада джашил уллу чапракълы хансла кёре эдим, малла ашасала къусхан этедиле деб, малланы алагъа джууукъ элтмезге кюреше эдик, алай а сюйгенлерича айланыб тургъан малла да аланы уллу отламай, ётюб кетедиле, аны бла ёсе бередиле. Ууакъ аякълыла анда-мында кёбюрек ашаб ийселе, къусхан этедиле. Биченни заманында чалыныб, къыш маллагъа салынсала уа малла сюйюб ашайдыла, кёбсе уллу бир уулары да къала болмаз. Кюндюшге Эльбрусоидни сёзлюгюнде чемерица деб турады да, интернетде къарадым да, "хоу", туура да мен билген кюндюшдю чемерица. чемерица - кюндюш

Борщевик а бизни балдырагъан деб айтхан хансыбызды. Эльбрусоидни сёзлюгюнде балдыргъан (мен билген балдырагъан) деб къарасам, анис деб джазылыбды.

Борщевик, мен билиб - бардырАгъан буду.

Анис. Эльбрусоидни сёзлюгюнде балдыргъан деб, бу хансха айтылыбды. Мен билген ханс тюлдю бу.

Цитата
Katik пишет: Мама часто говорит "Ашынг бек тузлуду, татран кибик". Видимо, это что-то очень соленое. Спрошу у нее, что за татран такой))

хы, бир сор. Бизде быллай сёзню мен бек эшитмегенме.

Цитата
хуштан пишет: Липа -джёге. Джёгетей; куст-кёкен; Ючкёкен; ольха-джерк;Джеркли; верба-тал;Таллыкъ; береза-къайн ; Къайн эл (г.Тебердини бир району) груша-кертме;Кертмели(а . Кызыл-Октябрь, Джаланджюк район)

быланы къайдан джаздынг?)) Алгъадан былаймы айтылгъандыла районлагъа?

Цитата
хуштан пишет: Бу сёзлени магъанасы къалйды. Ким биледи? Хайран, халиуан,дюгер, чырды,толма,юзгере,чалман, юйню маймулу, аштэк,тухтуй,чох,тохана,ургъуй,къумурсха,тыджын,талкъы,ютюргю,сыбабха,сыйытхач,гадура,къампес,начас,аппас,юлле,хыджы ,гадох,гиздох,тегеран,шорбат,тарбыун,татах,хустос,салпюгюр.дюлдюр,кёрюк,кёбчек,кебек,кюпес,садырач,чынды,ындыр,дуркъу,антау,услу,диккич,чунакъ,келепен,

унутмайбыз, сагъыш этебиз бу сёзлени юсю бла да.

Заманым алай кёб болмагъанлы себебли, мен бусагъатда къуру къумурсханы юсюнден джазайым бир талай сёз.

Бизни юйде къумурсха деб, мурсагъа (крапивагъа) айтылады. Китаблада башда уа къумурсха деб джюджюге (муравей) айтылгъанын юреннген эдик.

Крапивагъа мурса дегенлени эслегенме, алай а джюджюлеге къумурсха деб айтханны уа кёрмегенме мен. Ким болса да алай айтыб билемисиз?

Бу къумурсха (джюджю) бла мурсаны кюйдюрюучюлери бирча муравьиная кислота болгъанын билиб, аталгъанча, атлары бир-бири бла къалай эсе да къатышгъанды.))
Ата-бабаларыбыз химия джаны бла ат бергенмидиле эке былагъа)))

Цитата
Тылмач пишет: Цитата Katik пишет: Еще знаю слово "Дыгълен" - это костеника) не дыгъленни, не костяниканы билмей эдим да, суратларына къарагъанымда танышча кёрюндю. Наныкъгъа ушаш, кёгетчиклери азыракъ къуру. Биз табада анда-мында эслей болурмем дегенча да болама... Алай а, ашалыучу зат болгъанын билмей эдим. Ашалгъан кёгетмиди? Сиз табада кёбмюдюле?

Костяника не болгъанын билмейме . Дыгъылен а Джлан Къолда кёб ёседи. Джерге джабышыб ёсгени себебли ,чалкъы бла хансны чалсанг тюбюде къалады. Ол ашалгъан кёгетди атына "Дыгъылен джоппу"дейдиле. Адам сюйюб ашарча татыу барды.

хуштан, районланы эм эллени ол сен джазгъан атлары кърал джаны бла бегиб болмай, халкъны аузунда джюрюй болур эдиле деб соргъанлыгъым эди. Сорууума джууабынг: "Хоу, халкъыбызда алай джюрюй эди" болур, тюз англады эсем. А къачан, кимле айтханла бу атланы? Мен чырт эшитмегенме быллай атланы айтханны, сёз ючюн.

Кесинги бир кесекчик танытсанг, боллукъ эсе. Эм азы бла бусагъатда къайдаса, тамада къауумданмыса, не бла кюрешесе кибик затланы айтырза излегенинг чакълы бир къысха джууаб. Огъай десенг, сюйгенингча.