Ёлюб къалмам
19
Мен барлыкъма кёб турмайын ма санга
- Келме, - деда, айта берчи сен манга
Джер юсюнде тюзлюк барды
Аты уа аны Аллахды
Ол мени тюбде къоймаз

Мен билеме былай бла чот болмаз
Былай бла манга къууанч чырт къонмаз
Кете эсенг кете берчи
Башхагъа къучакъны керчи
Аны ючю ёлюб къалмам

Аджыраудан хапар келсе джокъ насыб
Кетсенг менден джюрегиме от салыб
Мен айтырма керек тюлсе
Сюймекликни ёлтюргенсе
Аны ючюн ёлюб къалмам

Талай джылдан биз тюбешсек энтда да
Ол тюбешиу джюрегими къыйнаса
Мен айтырма джаным джылай
Кёзледе уа кюлкю ойнай
Кёресе эсенме мен

Мен барлыкъма кёб турмайын ма санга
Келме-деда, айта берчи сен манга
Джер юсюнде тюзлюк барды
Аты уа аны Аллахды
Ол мени тюбде къоймаз

О некди алай.
20
Эсни джыялмайма ?
Шашыб къалалмайма
Излемими баджармайса да.
Тюшчюн, тюшчюн бери булутдан,
Этме мени сен джанымдан.
Сен ийнан, безгенме аллынга къарай.
Эсими алгъанса сен джангы къарлай.
Бир айтчы манга, о некди алай.

Мени къыстамайса,
Игисин айтмайса.
Сагъыш келге кёмнгенсе терен.
Эшта, болурму сени бир башханг,
Сойма былай, къой, эти харам.
Сен ийнан, безгенме аллынга къарай
Эсими алгъанса джап-джашил джазлай,
Бир айтчы манга, о некди алай.

Юшютюб къоймачы,
Эритиб къоймачы.
Мылы, исси кётюрмейди джан.
Энтда толуду сагъыш бир кемсиз.
Джокъ эсенг сен, кимме сенсиз.
Сен ийнан, безгенме аллынга къарай.
Эсими алгъанса сен джайгъы танглай,
Бир айтчы манга, о некди алай.

Насыб джокъламайды,
Разылыкъ айтмайды.
Излемиме болгъанды сансыз.
Кёк да, бурубду ма бюгюн сыртын,
Ол да сенлей о, нек болду тынг.
Сен ийнан, безгенме аллынга къарай
Эсими алгъанса сен джангы джыллай,
Бир айтча манга, о некди алай.

Элде туралмайма,
Не шахарланмайма.
Тансыкълыкъдан болгъанма арсар.
Джыкъма, джыгъылтма мени къаргъышха
Анам кечер, о джыкъ алгъышха.
Сен, ийнан, безгенме аллынга къарай,

Эсими алгъынса джаз джабалакълай,
Бир айтчы манга о некди алай.

Чакъсынла къызчыкъла
21
Мен узакъ кетгенлей
Сен башха кёргенлей
Нек унутдунг
Джанымы талпыуун
Сен аны къарыуун
Бош къурутдунг
Припев:
Ёссюнле къызчыкъла чакъсынла чырт ашыкъмай
Манга да бирчиги джетер
Тюзледен таулагъа юйюне джыйылгъан джашха
Джангыдан кюн тиер.

Кете бер башхагъа,
Мен кюймем бир затха.
Хайда чабыш анга.
Джол чыкъса ызыма,
Мен бармам къатынга.
Джокъса ийнан манга.
Припев:
Салам бер тенгинге
Салам бер тийренге
Энди керти сау къал
Сен къалмазса эрсиз
Мен ёлмезме сенсиз
Анга керти къол сал
Припев:
Мыдахлыкъ ызымда
Къууанчла аллымда
Тюлме бир зат мыдах
Сюймеклик, илещлик.
Аджырау, телилик ?
Барын берген Аллах.

Сюйсенг мени
22
Кесинге айтыргъа базмасам да бу сагъышны
Мен айтама ма суратынга
Кесиме уа мен нек айтама бу къаргъышны
Термиле тургъанлай къатынга
Припев:
Сюйме мени, сюйме мени
Мен аллай джаш тюлме
Сюйме тилейме мени
Насыблы эталмам мен сени

Бирча тюлме мен эртден бла не ингир бла
Хар бири башхады кёзюме
Бирча тюлме мен адам бла не Аллах бла
Хар бири башхады кёлюмде
Припев:
Сюйме мени сюйме мени
Мен аллай джаш тюлме
Сюйме тилейме мени
Насыблы эталмам мен сени

Ма ол элтир хар джайда сени ары
Элтир ары джылы тенгизлеге
Менлей болмаз анда болум мадар да барды
Чачынгы ачха бла эшерге
Припев:
Сюйме мени сюйме мени
Мен аллай джаш тюлме
Сюйме тилейме мени
Насыблы эталмам мен сени

Огъай, манга, къуру сенича, быллай адам,
Хо-керекди, кетмечин десенг.
Ма биз, биргебиз, эшт, ышар, къууан ? деб.
Сен манга таулуча сёз берсенг
Припев:
Сюйсенг мени сюйсенг мени
Минги Тауну башында
Джырладан къала саллыкъма
Атына да атынгы атарыкъма

Ма ол къала Кёкден кючню ала билир да,
Кюч берир бизни ахлубузгъа
Ма ол къала кёрюрсе тамбла не бирси кюн

Нюр себер таулу джуртубузгъа
Припев:
Сюйсенг мени сюйсенг мени
Минги Тауну башында
Джырладан къала саллыкъма
Атына да атынга атарыкъма

Малкъар къызгъа
23
Ким болгъанынгы билгенме,
Джюрегинги да сезгенме.
Артыкъсыз да той кече керти
Узакълыкъгъа къарамайын,
Башха миллетге санамай,
Къарамынг бергенлей бир белги.
Припев:
Манга джити къараб насыбдан тойдуруб
Джашнатдырдынг джюрекни
Къараб, санларынга, къара къашларынга,
Джырладым сау кечени.
Бюгюн а узакъса, Малкъарда тураса,
Къоюб джангыз кесими.

Къарачайгъа кёб келелле,
Джауумланы да себелле,
Малкъардан а келген булутла.
Булут болуб, келесе деб,
Джауум болуб, джауаса деб.
Мен джибий этеме умутла
Припев:

Сюймеклик джанны буугъанды
Джауум да бетни джууады
Таралама сени кёрюрге
Булут болуб келиб турсанг
Джауум болуб джаууб турсанг
Джибирге хазырма емюрле.
Припев:

Тауну таулуду иеси
32
Бизге тауну берген Тейри
Тауну таулуду иеси
Джигит Минги таулай
Джашаб турсун былай
Биледи Джер биледи Кёк
Билсин аны саулай миллет
Джетсин Ёлюм джауум
Таулу сатмаз тауун
Припев:
Таулу тауларын Тейрини кесин атынча
Юзмей Кюн Айныча Ай Кюннюча бек сюйсюн
Таулу инсанын кесини этин къанынча
Юзмей сан джанныча джан санныча
бек, бек сюйсюн

Джаша джуртум былай эсен
Тюшде да болма белсеннген
Къартынг турсун джашлай
Джашынг чакъсын джазлай
Сюе эсенг тауну таулай
Сюе эсенг ташын саулай
Таулуд сени атынг
Таулайд сени халынг
Припев:
Джуртла толулла дунияда
Кими анда кими мунда
Бирле тенгиз джюзде
Бирле дангыл тюзде
Минги тауубуз саныбыз
Къобан сууубуз къаныбыз
Таудады шат джуртум
Таудады шам отум
Припев:





Ким часын мени сагъышымы.
33
Ким чачсын мени сагъышымы,
Къатымда мыдахды бир адам.
Ахсыныб аитад да атымы,
Джыламукъ агъады мыймдан.
Припев:
Ким чачсын мени сагъышымы.
Бу адам менден кетеди.
Чыммакъ-акъ сыйлы насыбымы.
Къап-къара къара боран сюйрейди.

Ким чачсын мени сагъышымы,
Алгъышла къаргъышла болгъалла.
Тюшюмде керген къабырымы,
Хар ким да кёрюрге башлалла.
Припев:

Ким чачсын мени сагъышымы,
Кишиден да джокъду шапагъат.
Юзгеннге мени къанатымы,
Чыкъмасын ёмюрюнде къанат.





Къонакъдача мында сюймеклик.
34
Эшикде боранлайды боран,
Тёзелмазча сууукъду эшик.
Отоуда уа уллуду байрам,
Къонакъдача мында Сюймеклик.

Байрамны иеси экеулен,
Бири мен, олбири уа чибин.
Тынгылау узакъдады менеден ?
Сынджырдан ычхыннганды тилим.

Джаратханды чибин да джырны,
Хауада ол тепсейди тири.
Сууугъун унутханды къышны,
Боранда аны джокъду иши.

Ой гитарам, сен сокъчу дженгил,
Чыртда къоркъма, бошла джюгенни.
Къутургъанды менде да ма тил,
Къабырдан тургъузур ёлгенни.

Эшикде боранлайды боран,
Бузлатырча да суукъду эшик.
Отоуда уа барады байрам,
Къонакъдача мында Сюймеклик.

* * *
35
Хар джанда ичер умут уллуду
Хар кимде да барды бар джылау
Бир кюле бирде уа джан улуйду
Ой толуд, неге да, ма, сылтау.

Айтчы сен гитарам чырт тохтамай
Тёзмезлей о некди ма джашау
Ёмюрюм барама мен онгалмай
Джетмейин джыртыкъ джанга джамау.

Мен бата чыгъа да къайгъыдан
Эллиге къонганды ма джылым.
Джокъ кючюм тууарча джангыдан
Ызыма къайтырча джокъ ызым.

Бир кюле бирде уа джан улуйду
Ой, толуд, неге да, ма, сылтау
Хар джанда ичер умут уллуду
Хар кимде да барды бир джылау



Къайдаса сен
36
Насыбым сен мени башхагъа кетгенсе
Эсими бютеулей сагъышха кёмнгенсе
Кетгенсе бек узакъ мени бла болалмай
Эй бир бушуу къойдунг билмейин тургъанлай

Сен уятсыз эдинг энтда къалдынг алай
Акъ тюнюм боз болду башхагъа къачханлай
Андан бери джаным тынчлыкъны кёрмейди
Не туууб тууймайды не ёлюб ёлмейди.

Бюгюн къыйынды бек туталмайма сазны
Ол да менлей мыдах тюйюлюбдю къашы
Сен а омакъ юйде зауукълу джашайса
Эр кишинг бла кюле сабийча ойнайса.

Сен къууанчха нёгер мен а джарсыу къатыш
Кетгенсе шаркъ таба къоюб манга батыш
Къуувн ышар кёкге тюшме чарпыу терге
Мен да джашай барсам кечинмек этерме.

Кетгенсе бак узакъ мени бла болалмай
Эй бир бушуу къойдунг билмейин тургъанлай
Насыбым сей мени башхагъа кетгенсе
Эсими бютеулей сагъышха кёмнгенсе.


Мыдах къарайма джашаугъа
37
Мыдах къарайма джашаугъа къызгъанады сени
Игирек бир къара бир таны сен мени

Гюнахлыкъьмыды бу мен ёлеме сенсиз
Бир къыйында ийнан адамсыз нёгерсиз

Шукурлайма сени ма сени ючюн кюнню
Ой тенг тюлдю санга джайгъаны бу нюрю.

Башха маджалды уа десенг сезимим тас болур
Олсагъат бу дуния терсине бурулур

Къыйнасанг бошуна алгъышдан умут юз
Сагъыныб джырымда эталмам ёлюмсюз

Чабалмам аллынга алгъынлай сабийлей
Ой сени ючюн ийнан къырылмаз Джёгетей

Огъай сынайма деб къойсанг ышарырма джазлай
Чакъыра къатыма айтырыкъма былай

Бир къара кёзюме кёзюмдеди джырым
Бир иги ангыла эсими хар затын

Джырымы ичинде чайкъалада бешик
Бешикде уа бала ол бала Сюймеклик.


* * *
38
Эртденде кюн тийсе бу таула бир ариу къызаралла
Ингирде да ала къызаралла бата башлаб кюн
Джанымы кёзлера уа ма бу затха хаман джылайла
Сен кетдинг башхагъа къаралды кечелей ёмюрюм.
Припев:
Тюшюмде кёзлериме кёзлеринг тюртюлселе
Къууанама сабийчикча мен анга
Кёзлеринг кёзлериме джыламукъ суу бюркселе
Къыйналама, мен джетеме шашаргъа.

Джашауну узуну кенглига да манга бир болгъанды
Мыдахлыкъ эсими ой барады буууб къаралтыб
Манга сормай биреу сени тюнюмден урлагъанды
Алай бош этди бош ига тюлдю тейри харамлыкъ
Припев:

Санларынг башхада джазыуунга ма энтда мендеди
Мен билеме аны тюшюресе мени эсинге
Кёзюуде сен менлей тансыкъдан джанынг кюкюрейди
Къыйналаса камсиз атлатды деб иблис терсине.
Припев:

Эртеденде кюн тийса бу таула бир ариу къызаралла
Ингирде да ала къызаралла бата башлаб кюн
Джуртум тауларым неге да бир кеб чыдагъалла
Чыдайым хар неге, таулуданды мени юзюгюм.
Припев:



***
39
Кёреме джарыйда ай мийикде кёкде
Эштеме сызгъырады джел да чегетде

Ёхтам таула тёзелле бу къаты джелге
Мен да алай тёземе от сюймекликге

Билеме джукълайса сен кёресе тюшле
Сен менлей къарамайса джулдузлу кёкге

Тюшюнгда уа билеме саласа джастыкъ
Сюймеклнкден алырча мани бла тансыкъ

Эртенликде тёгесе юсюме чачны
Къучакълайды къарамынг насыбын тангны

Тюнюнгде уа къоймайса джууукъ къатынга
Тийерге да къоймайса къутас чачынга

Кёреме джарыйды ай мийикде кёкде
Эштеме сызгъырады джел да чегетде

Сагъыш да уа къара чач кесина тартад
Менсиз анга тийгеннге менма ахырат.

* * *
40
Мундан къараб кёралмайма
Къарачайны чыракъларын
Кесим къалыб туралмайма
Къарачай сен сезим ханым
Припев:
Къарачайым, Къарачайым,
Нек болдунг сен джаннга дарман
Сени кёрмей ёлюб къалсам
Кери болсун манга ийман

Чолпан джулдуз кёкга чыкъса
Мен ушатама сени анга
Арабызны булут басса
От тюшеди тансыкъ джаннга
Припев:

Бир джол чыкъса сени таба
Чырт чыдамам былай мында
Келсем да мен ингир ала
Тюшер джаным чууакъ танга.
Припев:

Малкъаргъа
41
Бюгюнлюкге джырлай эсе миллетим
Сен да джырлайса деб тынгылайма
Къарачай ючюн джырла десе джюрегим
Малкъар сени ючюн да джырлайме

Туугъан джуртумача къарайма Малкъар
Сюйюб ышара ма санга
Джатмейди кюч о джокъду мадар
Къысарем сени мен джаннга
Припев:
Тауларннгы юслери эллеринги юйлери
Кёрюнелле кёзюме таурухдача
Джашларынгы кёллери къызларынгы кёзлери
Этгендиле джаш кёлюмю Минги тауча.

Бек табды хар ненг да, джашайса нюрлю
Салгъанса элле тюзледе
Джабсам а кёзню кёреме кёбню
Буруннга кетеме тюнюмде.
Припев:
Къарачайны эгизин Къарачайны билегин.
Къурутмазма джюрегимден джашасам джерде
Джаш болсам да эштилсин тас болмайын сёзлерим
Тур сен былай тур джанда тёрде.

Бюгюнлюкге джырлай эсе миллетим
Сен да джырлайса деб тынгылайма
Къарачай ючюн джырла десе джюрегим
Малкъар сени ючюн да джырлайма

* * *
42
Тырны Аузну Тырныауз этген,
Мен къарайма да, Роспечать.
Роспечатны да Роспечать этген,
Джигит Нина бла Сакинат.

Дагъыда барды бу санагъатда
Диана деб а бир къызчыкъ
Юлгюге айтыб махтау салырча
Эки къолчугъу алтынчыкъ

Ой къурман болсун ариу гитарам
Айтама сизге кертиден
Басхан ёзенде къуру Нинады
Сёзю бла иши келишген.

Ой Нинасыз а не этеригед
Бу тар шахарны, адамы
Билим къалагъа Роспечать дейле
Командири уа Нинады.

Ой марал кёзлю ариу Сакинат
Санаугъа салгъан хар затны
Мыдах келгеннге къууанч береди
Джарыкъ джулдузду къарамы.

Ой компьютаргъа ариу джарашад
Дианачыкъны къоллары
Акъ къагъытлача алай агъарсын
Джашау кюнюню джоллары.

Сёзню харифни омакъ этеди
Бизни Диана узалса
Ай, Дианача, уста къыз болсун
Таулу юйюрге къыз тууса.

Нюрлю къарамынг, турсунчу дейме
Онгуб турсунчу Роспечать
Не къыйын иш да ой бош затчыкъды
Бирчик ышарса Сакинат.

Сиз да джашагъыз муратла тола
Нина Диана Сакинат

Ой сиз саулукъда джашаб турлукъду
Джашнаб турлукъду Роспечать.

Тырны Ауузну Тырныауз этген
Мен къарайма да, Роспечать
Роспечатны да Роспечать этген
Джигит Нина бла Сакинат.

Письмо
43
Джылаб туугъан джылаб ёледи
Ышарыб туугъан да джырлай
Бюгюн сауса тамбла тёшекдесе
Джашауда боллучанды былай.
Анам анам сеннге тансыкъ болгъанма
Ауазынга тансыкъ болгъанма
Сорурум да келеди бир зат
Мен джылабмы туугъанма
Огъесе ышарыбмы туугъанма
Алайын сен тюзюн бир айт

Сабийлак къайтмаздан узакъдады
Джашлыкъны да ийдим тюзледе
Къартлыкъда да къайдам не болур
Джеталырмамы мен къатынга
Анам анам сеннге тансыкъ болгъанма
Арбазынга тансыкъ болгъанма
Ашарым да келед гырджынынгдан
Арабыз былай бек нек узакъды
Болгъан насыбдан а не барды
Таша эсенг сен къарамымдан

Билеме къыйналыб айтаса
Тюздеди джангызд деб балам
Тансыкъдан джюрегинг джыласа
Тилейсе тынчлыкъ Аллахдан
Анам анам сеннге тансыкъ болгъанма
Атама да тансыкъ болгъанма
Белляунг да турады эсимде
Тансыкъ ауруу къыйын аурууду
Ол джанынгда темир джангурду
Сынайма аны мен кесимде

Тохта барлыкъма кесекден
Ачылыр заманда ораза
Орайда да чыгъар юйюнгден
Анала ючюн ичсем мен боза
Анам анам сеннге тансыкъ болгъанма
Къарачайгъа тансыкъ болгъанма
Кесинг да билесе сен аны
Таулу эртде былай айтханды
Тёзген а тёшню ашайды
Сора алайд барлыкъма мен ары.

Ёлюб кетсем джукъ да кёрмем
44
Кече узуну джанад чыракъ, нек джатмайса?
Кеч тураса, кюн башладан джылтырай.
Къыйынлыгъынг- ол не затды, нек айтмайса?
Джукъум кёбдю, ёлюб кетсем, Къарачай.

Къар тюбюнде сен, сын болуб, нек тураса,
Тели джашча, кеси аллынга шыбырдай?
Къучагъынгы акъгъан къаргъа нек бураса?
Къарны кёрмем, ёлюб кетсен, Къарачай.

Таула таба хар кюн сайын нек бараса?
Хар кьайда да бирча эсе кюн бла ай.
Азаулагъа алай къараб не табаса?
Таула кёрмем, ёлюб кетсем, Къарачай.

Тюрлю зат бла макъам айтыб не этесе,
Безгеклича, санларынг да джызылдай.
Ай джарыкъдан не аласа, не бересе?
Джыр эталмам, ёлюб кетсем, Къарачай.

Тёзюм табмай къолларынгы нек ууаса,
Терге тюшюб, бир бош джерде мангылай,
Къарт адам бла ушакъ этиб нек тураса?
Къартла кёрмем, ёлюб кетсем, Къарачай.

Ёлмез кюннге алай джити нек къарайса?
Айыб болур къарамачы

61
Къыш келди, улуйду джел, джауады къар,
Тюб-тюз болгъанды кюртден толуб арыкъ.
Ёзенибиз кёрюнсе да бир да бир тар
Анам, терезенгден урады джарыкъ.

Тюненеги ай, тас болгъанды, джокъду,
Аджашхан болур бу боранда джазыкъ.
Ай кёрюнмесе да, джюрек а токъду.
Анам, терезенгден урады джарыкъ.

Къайын чегет да илинмейди кёзге,
Къоркъама, бузлаб къалыр да деб наныкъ.
Этсин къыш оноуун джерге бла кёкге,
Анам, терезенгден урады джарыкъ

Бусакъ бутакъла тёзалмайдыла джелге,
Чыкъырдайдыла, эшитеме мен ачыкъ.
Насыблыма бюгюн да, къар келсин белге.
Анам, терезенгден урады джарыкъ.

Бокъланыбды хауа - къатышды тёгерек.
Шошма, бир къыз да этгенди мени артыкъ
Минг ёлсюн джюрегим кьыздан ёнгелеб,
Анам, терезенгден урады джарыкъ.









Ётюрюкдю мени андан къачарым
62
Ой анам,
Азыгъыма айран бла гырджын сал.
Ой атам,
Акъ аджирге урсанг эди сен тёрт нал.

Къара Ёлюм
Келед, тейри, мени таба урушха.
Таулу кёлюм
Къалай болсун джурт саулукъда къумурсха.

Кетген кече
Айтханд тюшде келирини хапарын,
Келе эсе,
Ётюрюкдю мени андан къачарым.

Ой анам,
Акъ айранынг ёлюм уугъа, отха суу.
Ой атам,
Акъ аджирге Къара Ёлюм окъгъа буу.

Ой анам,
Азыгъыма эсли къура айранны.
Ой атам,
Аджириме кючлю бегит налланы.


***
63
Мен билеме, чакъгъандыла, алай анда
Терегими бутакълары къурмачлай.
Сюелеме мен а мында шимал къарда,
Сагъышыма къонакъ болуб, Къарачай.

Анам, меннге, айыб этме, сансызса деб,
Унутунг деб, терегинги ёсюмюн.
Бек къыйналма, кеме тюлсе, къайыкъса деб.
Чыкъмадынг деб, макъа кёлден ёмюрюнг.

Узакъдыла, белляу кибик, макъа кёлле,
Къобанла да къалгъандыла артымда.
Бусагъатда мен барама бир тенгизде
Джашау дейле, ол тенгизни атына.

Азмы чагъар энтда менсиз алма терек,
Азмы тёгер мени сакълай чапрагъын.
Болгъанлыкъгъа муратымдан мен гитчерек,
Кёрмей къоймам ол тенгизни аягъын.

Мен билеме, сакълайдыла зугул тангла,
Ингирле да боллукъдула къысыкъкёз,
Быргъарыкъла, ары-бери, тер толкъунла,
Кёзюуледе тюрлю болур меннге кек.

Сен къыйналма, учсузду деб, Джашау тенгиз,
Сагъышланы чакъыр кесек себеблеб.
Андан эсе джелпегиме джел тиле да,
Ол чакъгъанны джашымса деб, эркелет.


* * *
64
Сюеледи джангы сын таш тар джатмада,
Себелете сагьышланы ёзеннге.
Келгенликге ол аталыб къарт атама,
Джетерикди не аммагъа, не меннге.

Эшик кебге тиреу этиб мен сол къолну,
Кюн джарыкъ да кёлеккеми тюшюрюб,
Къабырлагъа бу арбаздан къысха джолну
Мен излейме, къарыуумдан тюнгюлюб.

Кёлеккемде арсар башым турад тийиб,
Сыйдам ташны тюз къатына, тюбюне.
Туугъан болсам, ёлмезликден келек кийиб,
Кийдирирем мен амманы юсюне.

Бу сын ташны тюе кетиб, этсем ууакь,
Огъай, ол да къыйнарыкъды амманы.
Болгъанлыкъгьа бу ишим бла джашлыкъ чууакъ,
Хорлармамы ёлюм джолун заманны?

Салынады онг къолумда ауур салта,
Аталмайма, керек тюлдю деб джерге.
Нарт адамча, джарыкъ кюннге алгъыш айта,
Амманы да кёргюземе мен кёзге.

Ауур салта кеси аллына тюшед джерге,
Сылайдыла сын ташны да къолларым,
Мен джылайма, къарт атам да тюшюб эсге,
Ётюрюкдю мен ёлюмню онгларым.

Сюеледи джангы сын таш тар джатмада,
Себелете сагъышланы ёзеннге.
Келгенликге ол аталыб къарт атама,
Джетерикди не аммагъа, не меннге.

71
Джашлыкъны ызындан кьычырама, ма ол а тохтамайд,
Арыгъанма, тейри, джетерге кючюм джокъ ызындан.
Бурулуб ол манга, тенгинеча, алгъынча, къарамайд,
Кёзюуде уа, аны, джаллатмазед ибилис къатымдан.

Тохтайым кесекге, джыйайым эсими, солуюмчу,
Бу келген ызымдан, ол къайсыды, кесек акълайым.
Джашауум былайда бошуна бир табсыз оюлгъунчу,
Джол къыйынд асыры, кесиме бир нёгер къурайым,

Келгенни джюрюшю къарыусузду, менден да хыбылды,
Ой, бели да аны, бюгюлюб бир кемсиз алльна.
Менлей тюлдю келген, хызенлиди, тейри, азыкълыды,
Сакьалы да узун, чырмалыр, чырмаса санына.

Ол джетдида мени, къатымда акъырын чёгелед да,
Ма джетдим мен сени, Кьартлыкъма, къарачы?- деди.
Кесекден ахсына, ьшара, мурулдай ёргелед да,
Ол мени ангыма тилинден сезлени силдеди.

?Джашлыкьны терк унут, учалсанг да, аны джеталмазса,
Энди менме сени патчахынг, нёгеринг эм джауунг.
Къачаргъа излесенг, эй, менден узакъгъа кеталмазса.
Ахыратхама десенг, мен тыймам, кюрешмем- джокъ дауум.

Сен менден керексиз, бёрюден къозулай, бек да къоркъма,
Джуртумда мен сени ол джашлыкъча хазна ачытмам.
Юретирме, ийнан, сёлеширсе тюнде таш бла, от бла,
Акъылын аламны излесенг, ангынгадан къыстамам.

Мен тели болайым, телилик да игиди десенга,
Джуртумда амал кёб табыллыкъды анга да мадар.
Сен анда билимден, хар неден да кючлю эриксенг а,
Этерикме эркин, ой, алай а, Ёлюм терк къабар...

Тебредик сора биз, Къартлыкъны джуртуна джол алабыз,
Джолубуз да бизни ёргеге, энишге, кёнделен.
Кёзюуде арысакъ, биз Кёкню кёзюне аралабыз,
Олсагъат алайда ма келеди къарыу ёргеден.

Джашлыгъым тас болду, энди мен Къартлыкъны нёгериме, -
Сен Аллах, джол бер, сен мындан бир кьалдырма артда.

-2-
Барайым мен ары, аманын, игисин да кёрюрме,
Алайын табалмам, бегисем ёмюрге къабыргъа






Бешик джыр
72
Джылама,
Былайлай да биз къауумдан онглубуз.
Джылама,
Бир кесекден биз да кърал боллукъбуз.

Ышарчын,
Тюзлюк аяз ура турад хокумдан,
Къууанчын,
Эски джуртла къайтадыла джауладан

Ёсе кир,
Бешигингде эгеч - къарнаш кёб тебрет,
Ёзге бил,
Аланы да джурт сюерге сен юрет.

Ма тамбла
Насыб чархы тебреб башлайд аллына,
Джылама,
Талау тиймез Аллах айтса халкъынга.

Джылама.
Эштсе джауунг айыб этер таулугъа,
Джылама,
Дженгил ёс да, джылау келтир джауунга.

***
73
Мен джангызма ма энтда, кёресе чотну сен, Джанга Джыл,
Сюйгеним, тенглерим а тепсей болурла бурула.
Кечеге, кесиме да, турама айта, мен эски джыр,
Джюрегим а урады, къоркъурча, бир бек къуджурла.

Кечени шошлугъу джаныма бир тынчлыкъ юлюш этмейд,
Узакъда, сюйгеним а, болур дауурда тынчлыкълы.
Тенгледен да салам бере бюгюн бири да бир келмед,
Кёл къалса да кесек, болсунлачы ала насыблы.

Сокъ гитарам мени, зынгырдат джанымы, кечени да.
Мен билеме аны, сен атмазса къауумча былай.
Чыгъайыкъ биз тангнга, алгъышлай халкъымы, элими да,
Эшталса ма Аллах ол бизни чырт къоймаз сансызлай.

Тенглерим, сюйгеним, хар бири узакъда болсала да,
Къатымдады джырым, ?Алгъышым? бек кескин джырланад.
Эркекле, тишиле джырчыны унутуб къойсала да,
Ол ёлмез алай бош, тюзлюкню мёлеги къатындад.

О Джангы джыл, сау кел, бери кир, керексиз Сен уялма,
Бир къара халыма, джырыма да иги тынгыла.
Къауумлача, мени сансыз этме, кёлню Сен булгъатма,
Алгъышла анамлай, Сен къошулчу мени джырыма.

Кечеге, кесиме да турама айта мен эски джыр,
Джюрегим а урады, къоркъурча, бир бек къуджурла.
Мен джангызма ма энтда, кёресе чотну сен Джангы Джыл,
Сюйгеним, тенглерим а тепсей болурла бурула.


***
74
Этеме сагъыш бусурманча,
Керекди, керек кетерге.
Джазыу деген тюлдю окъурча,
Мени да анга сен терге.

Мен тюзме деб айтмайма чыртда,
Терсме деб айтмайма мен.
Элтген зат бизни тюз, къынгыр да,
Джорукъду, ийнан, кёкледен.

Джанны атасы учсузлукъду,
Аны анасы ёмюрлюк.
Алай эсе, хаман турлукъду
Менде ма санга сюймеклик.

Ма бюгюн кете эсем айтмай,
Чырт сормай къайтырма айдан.
Умут, сагъышым да таркъаймай,
Джырларма санга джангыдан.

Мени начасха сен тергеме,
Кетгенсе деб, этме къуугъун.
Кете башлаб не къойдунг деме,
Къойгъанма джанны умутун.

***
75
Тиширыугъа
Мен къарасам, тюшлерими башындан,
Къыш сууукъгъа,
Ташаяма тартыб бир зат джанымдан.

Олсагъатдан
Бир ёлген къыз ауаз болуб джетеди,
Къабырындан,
Къара кёзлю мылы салам береди.

Къалтырайма.
Кёлтюралмай учсузлугъун бушууну,
Ынгнгычхайма
Кётюралмай аурлугъун джазыуну.

Тиширыугъа
Мен къарасам тюнлерими башындан,
Джай джылыугъа
Ташаяма тартыб бир зат джанымдан.

Олсагъатдан,
Кёккёз анам ауаз болуб джетеди,
Ата джуртдан
Ачы къызыл исси салам береди.

Мен джырлайма,
Кётюралмай учсузлугъун насыбны,
Алгъышлайма
Къолум тутхан кёзюм кёрген хар затны.


***
76
Джалан джан излейди ышыкъ,
Сууукъду джашау бир кемсиз.
Джылыу таба, табмай ызчыкъ,
Турама, мыдах, нёгерсиз.

Турама мыдах, нёгерсиз,
Ёлюм да кериди менден.
Джерде мен болубма джерсиз,
Безгенчама энди джерден.

Безгенчама энди джерден,
Кьынгырды кёкню сыфаты.
Акъгъан зат андан теренден,
Нюр тюлдю, тиеди къаты.

Нюр тюлдю, тиеди къаты;
Ачыйма тийгенча туякъ.
Мийик Кёкню бармыд джаны?
О джокъ эсе, некди чууакъ?

О джокъ эсе, некди чууакъ?
Къарайма да, не да эсен.
Тюшген къар да бюгюн бир акъ,
О некме мыдах кьуру мен?!

О некме мыдах къуру мен,
Мыдахды кюзлей къарамым,
Хар зат да болгъан кюн эсен,
Къоланды мени къадарым.

***
77
Кечеден сыйлыды деб, кюндюз,
Сюесе, сен хаман, айтыргъа.
Джашасанг кесек заман кюнсюз,
Айтыуунг боллукъ эди къысха.

Кечени сен билмейсе джугъун,
Кюндюзлей сыйлыды хар неси.
Келмейди ма ол барда джукъунг,
Джюрекни ма олду иеси.

Керексиз махтамайым аны,
Сынасанг иги эди кесинг.
Хар нени да бар эсе джаны,
Махтауну тутсакъ эди эбин.

***
78
Буугъан кюн джашау джашлыкъны,
Джуртумду къуру да джагъым.
Хорлайды да ол тарлыкъны,
Къызады, эсим эм джаным.

Буугъан кюн джашау къартлыкъны,
Барды анга да джагъым.
Айтырма да мен Алхамны,
Къаргъамай келир аджалым.

90
Халкъым ючюн, бек уллуду, атам, мурат.
Бюгюнюме сен кьарама сагьышлы.
Бир узакъдан, келлик кюнден, бир джел урад.
Кеч болса да, сен боллукъса алгъышлы.

Сен айтаса, джашайла, деб, юй-кюн болуб,
Сеничала, гитчеле да хар къайда.
Ма кёрюрсе, мен тургьанлай иги солуб,
Себерикме керек болса, къар джайда.

Тау элледе толудула ариу къызла.
Ишни сюйген, андан къачхан, талай минг.
Болгъанлыкъгъа хар бирери ариу нызла,
Бирисин да алалмайды джюрегим

Ётгенликге сыйдам болуб энчи джашау,
Ол насыбдан къанмаз мени джюрегим.
Бек къыйналма, боллукъ тюлме чыртда мен шау,
Ма, сау эсе, ата джуртум, сезимим

Тюз айтаса, кетиб барад джашлыкъ заман,
Мен да тюзме, ол ётмейди бошуна.
Керек тюлдю, къайнамасын уллу къазан
Мен кирмейин джырчылыкъны джолуна.

Халкъым ючюн, бек уллуду, атам, мурат.
Тенглеримден артхаракъма, сен бир кеч.
Насыб болур, келлик кюнден бир джел урад,
Бола берсин, джаза - джаза, джюрек берч.


***
91
Чакъмакъдыла,
Къуру джамау булутланы юслери.
Алайдыла
Джырчыны да джашаууну тюнлери.

Табалмайма
Кёбден бери муратлагъа мен джолла,
Тиялмайма,
Насыб айтмайд- о,сау келгин,машалла!

Къартлыкъ бла
Тенгим кибик, тангнга дерид ушагъым.
Джашлыкъ бла,
Излесе да, мени келмейд джукъларым.

Киралмайма,
Алгъындача, от ичлеге - къызыугъа,
Тёзалмайма,
Къара болсун, акъ да болсун, сууукъгъа.

Айталмайма,
Сезимлени, джауларыма, тенгиме.
Къачалмайма,
Джашаудан да, ёлюмден да кесиме.

Сагъышлыма,
Джетер тёлю джарлы мени къозурму?
Къайгъылыма,
Джашлыгъымы къырау ургъан болурму.


***
92
Отоуумда кесим джангыз тютюн иче,
Кёз алалмай аллыбызда терекден,
Аузланы бир-бирине тиге-тиге,
Чыгъарама мыдах макъам джюрекден.

Хар кимге да кючюнг джетген кючлю джазыу,
Бергенликге муратланы ёнчелеб,
Джокъду менде сен излеген аллай къарыу,
Муратларым кетгендиле ёбкелед.

Акъ муратла, къарала да, бары бирге,
Сен джаша деб джырла эте джангызлай,
Эс бёлмелле не эсе да джырчы ишге,
Керек кюнде къойгъандыла сансызлай.

Сизсиз болуб, не этерме кесим джангыз?
Кетмегиз ? деб, тилеб турдум сау кече.
Джырчы адам бола эсе, джазда джазсыз
Ёлюученди сагъышладан минг кере.

Мени къатыш джашар ючюн джаш муратла,
Сууукъ кюнде джылыу бериб джанымдан,
Джубанчха деб айта эдим нарт таурухла,
Алай болад насыб излей арысанг.

Сагъышларым бир кёб болуб, булуб чегет,
Онглу, онгсуз танылмайын ичинде,
Ол чегетде мен излейме уллу терек,
Къонармед деб бир муратым бирине.

Отоуумда кесим джангыз тютюн иче,
Кёз алалмай аллыбызда терекден,
Аузланы бир-бирине тиге-тиге,
Чыгъарама мыдах макъам джюрекден.
***
93
Кёл этесе, джазыу мени къабмаз ючюн,
Хар кимни да сынайды деб сенлей тик.
Сен билмейсе, джарымайды джанар кюнюм,
Ачыгъанды шам сезимим - сюймеклик.

Сагъыш тикле, азмы кёрдюм, къой, санама,
Кёл да этме, не тилеме кечмеклик.
Сен да бошса, мен сенден да арыгъанма.
Ачыгъанды шам сезимим - сюймеклик,

Айхай, къайда, ол халал тенг, тири джашлыкъ?
Ол саулукъда туз - шекеред, джел-джелчик.
Къол кёргенли бу аман тенг, къанау къартлыкъ,
Кётюрмейме, ачы болса сюймеклик.

Кёз къарамда бир бек толу сагъыш гопбан.
Керек тюлдю, мен кёзледен тёгейим.
Игилик бла джаллайым да шайтан джолдан,
Таукел бола, башха татыу кёрейим.


***
94
Джырларымдан мен ишлейме энтда къала,
Кенг ёзенде бир къаяда джангызлай.
Иги къызча, эринме да, сен бир къара,
Ёресине къала болду Къарачай.

Былай барсанг, биринде да джокъду орун.
Тюшюнгде да кёргюзмезме къалала.
Кел да джылын, бошалгъынчы бу шат отум,
Кюлден сора джукъ кёрмезсе ой артда.

Сен болмайын кюндюз кюн бла, кече ай бла
Азмы этдим ушакъланы тюрлюсюн.
Джашасам да тенгиш этиб сени танг бла,
Тохтамайды аны ючюн кюлюрюнг.

Келиб кьалсанг насыблыма, джетди алгъыш.
Мыдахлыкъны атадыла бу кёзле.
Келмесенг да, къалалагьа этме сагъыш.
Бош къалмазла, азмыдыла ёксюзле.



***
95
Джюрегинги сангыраула къулакълары,
Андан болур, эшталмайса сен мени.
Талайланы танышдыла къучакълары,
Къучакълада сен ёсдюрдюнг кесинги.

Талайланы танышдыла къучакълары,
Иги сёз бла айтылмайса сен халкъда.
Сюймекликни сен ууатдынг бутакъларын,
Гёдюлюкдю кече - кюндюз, акъылда

Сюймекликни сен ууатдынг бутакъларын,
Ууаллыкъса, кёб турмайын, алай сен.
Тузланныкъла джыламукъдан джаякъларынг,
Белги болур ахсыннганынг джер-джерден.

Тузланныкъла джыламукъдан джаякъларынг,
Алай эте къаланнгыкъды джыл джылгъа
Талайланы сен табмазса къучакъларынг,
Къыстар джашау калкай этиб къыйыргъа.


***
96
Къышны ёрге, кетиб бара, былай ары,
Кетиб бара, ёлгенледен, сауладан,
Мен эследим, джазгъа баргъан, джашил атны.
Юсюнде да, санга ушаш, бир адам.

Саламымы сен джаягъын сыламадынг.
Кёралмадынг кёзлерими ачлыгъын.
Алгъындача, мени кёрюб кьызармадынг.
Джашил кюнде, джазда эди акьылынг.

Джолоучуенг джылы джазгъа, мен а къышха.
Мен джаяулай, ариу сен а, тулпарда.
Кьыйналмадым сансызды деб ёхтем къызгъа.
Биле эдим, ким кюерин, ма, артда.


***
97
ОЙ, АНА ТИЛИМ, Акъ кюндюзюм,
Акъ бешигим,
Акъ белляуум.
Акъ сабийлигим,
Акъ тюшюм,
Акъ юйюм.
ОЙ, АНА ТИЛИМ, Акъ джашлыгъым,
Акъ сюймеклигим,
Акъ джырым.
Акъ сагъышым,
Акъ къартлыгъым,
Акъ къабырым.
ОЙ, АНА ТИЛИМ, АНА ТИЛИМ!


Он вдруг сказал мне:
плоть утолится, волна испарится, душа эфемерна, ветер забывчив, всегда забывчив ныне и присно и лишь огонь неизменен.
А еще он сказал: Я люблю женщину, но она ушла от меня куда-то, быть может, в нети, и все же не думай, что я одинок. Я пробую жить огнем, ибо огонь неизменен.
Георгос Сеферис.
98
Билесе, Кечеге Айча керексе манга.
Билесе, Джерге Кюнча керексе манга.
Билесе, Хансха Чыкъча керексе манга.
Билесе, Джырчыгъа Джырча керексе манга.


***
99
Мындан ары ким биледи кёк джагъаны?
Къууанчны да, бушууну да сакълайма.
Бюгюнде уа, сиз джашагъан от джагъаны,
Сени ючюн алгъыш сёз бла акълайма.

Кёрюнмейме, мен ташама, эл джырчыма
Ол тирича салалмадым бир къала.
Тюзлюк ючюн, хар къайда да, хо, джалчыма,
Эслемейле ма бу затны шашханла.

Сёзюм джокъду, излемейсе аллай джашны,
Тауларым деб, о халкъым деб къыйналгъан.
Тенг этмеген акъ айраннга башха ашны,
Хурджунлудан тели къартны сайлагъан.

Берч болгъалла джаш бармакъла къара ишде,
Учлары да баса-баса къылладан.
Минги тауда, сен кёрюрсе, болмаз тюшде,
Мен саллыкьма мермер къала джырладан.

Кюеулюкча, саллыкъ тюлме кёб терезе,
Джетерикди бир эки да Сапаргъа.
Мен джырларма хар кюн сайын кёл кенгдире
Эгизлеге - Кьарачайгъа, Малкъаргъа.

***
100
Джокъду джерде, сен кюлгенча, алай кюлген.
Башхаладан башхад сени тылпыуунг.
Къыйын кече, эй ол болса ачы юрген,
?Мона Лизам? ма, бу сёздю къылпыуум.

Бедишмиди, тюзюн айтхан, сени сюйген,
Сен да мени джашаууму бир къарма.
Джашырмайма, болур мени талай чюйрем,
Алай ёзге, игиме да сен къара.

Тюрлюмеми? Хар кимчама, джокъду хатам,
Тыйыншлы зат ма ол сёзге джюрекди,
Болгъанлыкъгъа рысхы деген меннге харам,
Джулдуз джарыкъ - сюймеклик а керекди.

Сен келгенсе къара къатыш акъ бояу бла,
Акъ - насыбым, къара зата - ёлюмюм,
Арыгьанма къара джолда мен джаяу бла,
Акъ джолну да, бир бек келед кёрюрюм.

Къара бояу аслам эсе, ёлюм къолду,
Къайт да кетчи, келгенингча сен таукел.
Акъ бояуунг аслам эсе, джарыкъ джолду.
Къууанчлыма, Мона Лизам, о сау кел!

112
Не айтайым джанны ачыб энди сеннге?
Айтырларым чалбаш-чалбаш болгъалла.
Сени манга саугъа этген таза кёкге
Энди бюгюн къар боранла къонгнгалла.

Алгъындача, кёгюм меннге кесин ачса,
Сюймеклик да, ачылырмы, ма алай?
Менден къачхан акъ муратым мени табса,
Арабызны ким айырыр, не, къалай.

Эртдерекде, залим эдим, кёбед кючюм,
Къобузсуз да джырлай эди бу джюрек.
Къутукъну да, мийикни да кёрюб кёбюн,
Тюрленнгенди, джарлы, энди, бир кесек.

Къарайма да, сан дегенде джокьду хатам,
Кюрешеме джашайым деб табыракъ.
О, не келсин, башхаракъды энди къарам,
Болгъанчады эки джюзден къартыракъ.

Сеннге кибик, хар неге да кёбдю сагъыш,
Ёлген джыр да беред, ийнан, сагъышны.
Сейир затды джашлыкъ деген, болгъан кьатыш,
Бирден кючлеб, къууанч, бушуу башынгы.

Къарайма да не этсем да, бирди боллукъ,
Сюйсенг, чакъыр, сюйсенг къыста, уюбма.
Амандан да, игиден да берме къорлукъ.
Барындан да мен тёппеден тоюбма.

Мен сюйгенча, ким сюйгенди сени алай?
О не хайыр, къайтармадынг борчунгу.
Кюлген кибик, субай бусакъ талгьа къарай,
Кюлгенлик бла джукъландырдынг отуму.

Не айтайым, джанны ачыб, энди сеннге?
Кёб сёлешген не айтханын, билесе.
Ахыр сёзюм къуру буду энди сеннге,
Отузда да, сют ичерлей, сабийсе.


***
113
Тереземе кесин ургъан бу къышхы джел
Ол болурму, джазгъаныма, джууабынг.
Керек тюлдю, сенсизлигим этди бечел,
Ма, кюеди, къол аязда, суратынг.

Суратынг бла кюед бирге уллу мурат,
Тауушу да къышхы джелден абадан.
Къайда энди, халкъым кёрлюк джырчы къууат?
Тау эдим да, гитче болдум забадан.

Кёзлерингден урад джарыкъ, аллай джарыкъ,
Мен бюгюнча, меннге ушаш, бир бозбет.
Джюрегими ол барады эки джарыб,
Къычырыгъын боран бла тенгиш эт.

Сабийликде быллай кюнню джашау ийсе,
Къутулурем, ма ол кюнден, мен, кьачыб.
Не да, былай, къол аязда бир зат кюйсе,
Суу тамчыла излей эдим ашыгъыб.

Бюгюнде уа кюед къагъыт къол аязда,
Артха къалмай иссилиги кёмюрден.
От ичден да, сен айтаса, кюу ауазда,
?Тюл шойду да, сени джанынг, темирден?.


***
114
Ол сен тургъан, ол шахарда, ингир бола,
Кюндюз бетли, джанадыла чыракъла.
Тартсала да ол джарыкъгъа таныш джолла,
Ол джашаудан, Аллах, мени сен сакъла.

Шахарда уа дуния къыжгъыл, уллу орам,
Толудула, тюрлю-тюрлю, тартыула.
Таралсам да, сени кёрге, мыдах джарам,
Бойсунама таулу элде джазыугъа.

Сынагъанма шахарланы мен да кескин,
Чайыр ийис, ай джарыкъ да бир тюрлю.
Уллу джашау терс сёзюмю кеси кечсин,
Тюлдю меннге шахар джашау чырт юлгю.

Къарангыды элде тургъан, эссизд дейле,
Унутхандан эл табханын шахарны,
Толудула, джандет ичлей, мелхум джерле,
О не келсин, кертид сёзю макъаны.

Мен да алай, балсытама ма бу элни,
Къарайма да, кёралмайма аманын.
Джаламайма шекер гыртын башха джерни,
Джёгетейни таба эсем табанын.

***
115
Сен а, хаман, тау кийикча, мийикледе.
Табалмайма, сеннге элтир мен бир зат.
Ма бюгюн да, сени ючюн, ингиргиде
Джазыуум бла мен этеме къазауат.

Ол айтады, атланчы деб, сен аллынга,
Кьарачын деб, джашау ичге, туурадан.
Келсин ол кюн, душманыма, хар къаллыма,
Эрикгенме таукелликден, ?урадан?

Сенсиз болуб кёралмайды джазым джазны,
Муратларым батхандыла къайгъыгьа.
Аны ючюн, мен ийгенме, менде джанны,
Таб аны деб, сени таба, таулагьа.

Сагъыш этмей, о нек ийдим, джангыз джанны,
Къушну джаны джансыз болгъан бир джерге?
Тюбермем деб, сени къатыш, Джангы джылны,
Сыйлы сагъыш келген эди ма у эсге.

Джарлы джаным сени табмай келсе элге,
Не этерме, кел, айтайым туурасын.
Джеталмайма ол мийикге, сен тюш меннге,
Мен этгинчи сюймекликни дууасын.


***
116
Къозгъама мени джанымы,
Тийме, кесек джукъласын.
Сойгъанды, Джашау джарлыны,
Бузгъанды аны дуниясын.

Анга сен кётюрме ауаз,
Менден да безибди ма ол.
Билмейсе сен, бу кетген джаз
Менича болгъанды мухол.

Джарашмай иги не аман,
Чюйреди мени оноуум.
Этгенди нени да харам,
Тюрмеди анга отоуум.

Болурму эски джан джангы,
Джукълаб уянса кесекден.
Ма бу затха къорду ангы,
Тилек да ма ол кёкледен.

Сойгъанды джашау, джарлыны,
Бузгъанды аны дуниясын.
Къозгъама мени джанымы,
Тийме, кесек джукъласын.

***
117
Джанымы басхан кюнде тубан,
Кюн болуб чыккъгъан эдинг туура.
Къолума алгъан кибик Къуран,
Башладым аман кюнню бууа.

Къолума алгъан кибик Кьуран,
Акъ болду неге да сагьышым.
Аллахданды, не зат да, ийнан.
Мийикге талпыбды джашлыгъым.

Аллахданды, не зат да, ийнан.
Тёкмейди не кёз, не джан сууун.
Кёб джаша, джаша, сен, Мариям,
Сен барда, бир азды джарсыуум.


***
118
Урады аяз джелкемден,
Урады джангур башымдан.
Болубма тангдан мен кенгде,
Ингир ышарад аллымдан.

Ингир ышарад аллымдан,
Келгенча, алыб ма сени.
Сагъыш башланад джангыдан,
Къойса эди тынч ол мени.

Къойса эди тынч ол мени,
Арыбды мыйы сагъышдан.
Сагъыш, ой джыгъад кёблени,
Этеди, этед джанынгдан,

Этеди, этед джанынгдан,
Сен табмайса чыртда орун.
Безиб кечеден, джарыкъдан,
Асар зат излейди къолунг.

Асар зат излейди кьолунг.
Алай а, тыяды бир зат.
Къабыр ичи тюлдю къошунг,
Хар неда анда джукъудад.

Хар неда анда джукъудад,
Сюзесе сен барын ачыкъ.
Алай бла, джангы кюч тууад,
Тебрейсе джашнаб сен азчыкъ.

Тебрейсе джашнаб сен азчыкъ,
Джангур тюб болады юйюнг.
Сыртдан да ура аязчыкъ,
Кетеди ма энтда кюнюнг.



***
119
Къарачы, Кёкге, сен ары,
Сейирди джашау мийикде.
Кёрюнмейди, бир да, къайгъы,
Болса эди, ол зат бизде.

Къарачы, Кёкге, сен ары,
Джашайды Джашау къууанчда,
О, джокъду къара эм сары,
Тюшдеча, бир табды анда.

Къарачы, Кёкге сен ары,
Сайлачы бизге бир джулдуз.
Джерни, бездирди къысханы,
Шекер да болгъанчады туз.

Къарачы, Кёкге, сен ары,
Андады бизни юйюбюз.
Къуан да, ышартчы джанны,
Хар не да, анда, ёлюмсюз


***
120
Ай да кёрюнмейди бюгюн,
Ма сен да, аныча, таша.
Бар эди ол да бирси кюн,
Нёгер эдинг сен да манга.

Энди, кёресе, сенсизме.
Турама сыртда мен кесим.
Айтама джаннга ? ?сен эрикме?,
Тёзсюн болумгъан джюрегинг.

Кече джашырыбды айны,
Сени джашырыбды джазыу.
Сюялмайма бюгюн джайны,
Берген заты кюу бла джарсыу.

Кёк да кёрюнмейди бюгюн,
Ма сен да ташаса манга.
Тасды туугъан кюн, ёлюр кюн,
О некди, хар неда таша.



***
121
Болайлмайма мен кечиниб,
Узакъса мени тюнюмден.
Джашау а джашайд керилиб,
Хыйлады сезю тюлкюден.

Безгенме аны сёзюнден,
Толтурмайды ол айтханын.
Турмаз эдим мен юйюмде,
Берсе кесекге къуанчын.

Тургъанча терек чапракъсыз,
Сенсиз джан турады джылай.
Ёлюр тюк чыкъса замансыз,
Баргъан да къыйын джаяулай.

Джашау къызгъанады атын,
Болубду, къачлай, джылауукъ.
Былайла мени чотларым,
Сынамайма бир да зауукъ.


***
122
Джашлыкъ джанымы къарнашыды,
Къыйнама былай сен аны.
Сенсиз да атлам акъырынды,
Бирде уа, артхад атламы.

Джашлыкъ джанымы къарнашыды,
Сууутма, джылытма кемсиз.
Ма ол да Кёкню баласыды,
Бир сойма аны керексиз.

Джашлыкъ джанымы къарнашыды,
Излейди сени джёнгерге.
Саным да аны къаласыды,
Теджеме бизни Ёлюмге.

Джашлыкъ джанымы къарнашыды,
Толтурчу аны тилегин.
Эсим да эсен джашарыкъды,
Болсанг джуртума сен келин.


***
123
Тансыкъма санга мен къачхача,
Уллуду, ийнан, тансыкълыкъ.
Болгъанса манга шыбылача,
Ой мен а санга зыгъырчыкъ.

Болгъанса манга шыбылача,
Баралмайма чырт туурагъа.
Джанаса, джюрек кёз къамарча,
Уллуду, ненге да, багъа.

Джанаса, джюрек кёз къамарча,
Къамарча кюнню джарыгъы.
Тазаса, кёзбауса сен къарча,
Шашарча этдинг джанымы.

Тазаса, кёзбауса сен къарча,
Эсле, къулакъ ий заманнга.
Болсакъ экибиз джан бла къанча,
Айтырса сау бол деб манга.

Болсакъ экибиз джан бла къанча,
Къоркъма, аумаз чырт да кёк.
Ёмюр кюн озар нартладача
Бошха джыламаз джанда кёз.


***
124
Неме да бараса къыйтыкъ,
Арыб да тохтамайса чырт.
Кеме да санга бир къайыкъ,
Кирсиз да кёрюнмейди чыкъ.

Башынг да, джаньнг да тюрлю,
Айтырча сени азбарда
Кёзюу бла халым тюз тюлкюдю,
Бёрюча улуйса артда.

Туугъанча джашау ма сенден,
Къарайса анга, осмакълаб,
Ёлесе, ийнан, ёхтемден,
Аллыкъча сени космонавт.

Ёллюкча Ёлюм алгъаракъ,
Анга да болгъанса сансыз.
Болсанг эди сен сагъыракъ,
Боллукъду, Тейри, бир табсыз.


***
125
Мени танысанг игирек,
Этмезенг башха бла ушакъ.
Ненги да сюе эсем бек,
Ма сен да бир бол джумушакъ.

Эсинг а, игит да, андады.
О, нексе манга сен сансыз.
Ичим алгъындача тазады,
Санга уа сыйлы къуру тыш.

Юркютме былай бошуна,
Эштчи джанны сезимин.
Тартынма да къош джолунга,
Этме джерден сен тилким.

Къойчу, мындан бек арытма,
Унут да аны, кел бери.
Лейля Меджнуннуча, ачытма,
Иги къызса, джый эсинги.


***
126
Айтыр зат болса да бир кёб,
Къоркъуб, уялыб бир затдан.
Нени да, къартлай, ёнчелеб,
Къарайма санга джууукъдан.

Кьарайма санга джууукъдан,
Алгъынчады хар сезимим.
Ёлесе, ийнан, чууакъдан,
Джарыкъды танглай экиндинг.

Джарыкъды танглай экиндинг.
Манга да берсенг а джарыкъ.
Манга да келир эди тин,
Болуред джюрек кёк ачыкь.

Болуред джюрек кёк ачыкъ,
Алай а керекмиди ол.
Кетерсе сен бир кюн къачыб,
Алай эсе, хайда, думп бол.

Алай эсе, хайда, думп бол,
Мени да джарсытма былай.
Кёресе, булгъайма мен къол,
Эсим да, джана, чыкъырдай.

Эсим да, джана, чыкъырдай.
Къарайма санга джууукъдан.
Мен энтда къалдым джангызлай,
Сени уа джолунг мамукъдан.


***
127
Джырыма тынгылайды анам,
Мыдахды аны къарамы.
Джырымда айтылады адам,
Аны чарпыуу, чыдамы.

Джырыма тынгылайды анам,
Силкеди башын тохтаусуз.
Джырымда бериледи Салам,
Ёлгеннге къумлада тауушсуз.

Джырыма тынгылайды анам,
Манга да къарай къайгъылы.
Джырымда айтылады джарам,-
Халкьны ёсюмю, акъылы.

Джырыма тынгылайды анам,
Сюртеди кёзден джыламукъ.
Джырымда айтылады бир танг,
Кёчген халкъ сынамайд зауукъ.

Джырыма тынгьылайды анам,
Джырым бошалад бусагъат.
Бошалмасын, Аллах, анам,
Тилейме, амин деб бир айт.


***
128
Этмегиз

133
Джашау бла Ёлюм къарнашла,
Алалла тутхан Аламны.
Ма, Джер бла, ма, Кюнча ала
Тенгилле джанны, санланы.

Джашау бла Ёлюм къарнашла,
Сюймейик биз айырыб.
Бирин биз кёрсек учхара,
Бири уа, этеди айыб.

Джашау бла Ёлюм къарнашла,
Джокъду джашау бир-бирсиз.
Джокъдан биз келиб дуниягъа,
Джокъгъабыз дагъыда ма биз.


***
134
Сыйлы кече джукъла рахат сыйлы халкъым,
Арыгъанса, арыгъанса эртдеден.
О шам халкъым, кёб джарсынгъан тулпар атым,
Ашынг-суунг энтда тюлдю тёпбеден.

Тамблангда да, ким биледи, не сакълайды,
Бири айтыр солудунг деб, бир бек кёб.
Бири айтыр ?аман миллет Къарачайды,
Джашайд Кёк да ма бу халкъдан ёбкелеб?.

Бурун сууну сюртелмеген бир муртатла,
Зарланнгандан чыдамынга, тёлюнге,
Тюнде - тюшде этедиле бир муратла
Хазырдыла от салыргъа Кёгюнге.

О шам халкъым, кёб джарсыгъан тулпар атым,
Ашынг- суунг, энтда, тюлдю тепбеден.
Сыйлы кече джукъла рахат сыйлы халкъым,
Мёлеклеринг бек сакъдыла ёргеде.









Во имя Аллаха, милостивого и
милосердного!

Призываю в свидетели
чернила, и перо, и
написанное пером;

Призываю в свидетели
серые сумерки, и
ночь, и все то, что она
оживляет;

Призываю в свидетели месяц,
когда он нарождается, и зарю,
когда она начинает алеть;

Призываю в свидетели день
Страшного Суда и укоряющую себя душу;

Призываю в свидетели
время, начало и конец всего-
ибо воистину человек всегда
оказывается в убытке.

Из Корана

ШАТ
тазада бюгюн къууандырдынг!!!

Из перехваченной почты.


Я тут немножко занята, то есть множко, но все равно бир затчыкъ айтайым.
***, я за этого, за певца, Сапара Узденова так переживаю... Прочитала вчера про Высоцкого: "Если бы у него при жизни было бы столько друзей, сколько их появилось после его смерти, возможно, сегодня он был бы среди нас." - и такое чувство, что эти слова кто-нибудь обязательно скажет после смерти Сапара Узденова(((... но он же еще живой! Я училась далеко от дома, лямку практически благодаря ему и вытянула. КТо тогда был? Только он , да Альберт Узденов. Касбот Тамбиев тоже ничего, но он быстро приедается. У Альберта все слова замечательные, но после "Къанитат" я его просто возненавидела - он практически надсмеялся над нашими матерями!!! в угоду властям(((... а у Сапара не было таких проколов, поэтому я его всегда любила и слушала... тогда же и телефонов не было, приходилось заказывать, на Первомайскую, в Черкесск, ехать... а Сапар всегда рядом был... практически единственный земляк, который был рядом... именно земляк и даже не карачаевец, потому что оруслуну оруслусу болса да Ставропольский крайдан бир адам керсем деб кюсей эдим... книг у меня было много на родном, целая полка, но их же не всегда прочитаешь, они у меня больше для красоты стояли, я их показывала всем, чтобы знали, кто я))... а Сапар... он у меня на кассете... засыпала, не выключая магнитафон, просыпалась - руку сразу тянула к магнитафону... а теперь он умирает на глазах у своих поклонников... похоронил себя при жизни... он не понимает, что хоронит вместе с собой сотни и тысячи человек, для которых он как мать родная необходим... он думает, что самоубийство совершает, а на самом деле это самый настоящий террористический акт - на нем шахидский пояс! умрет сам и убьет прекрасное в сотнях и тысячах людей... вот как ему объяснить, что такие люди, как он, они не для себя рождены? что они нужны другим, если даже себе не нужны, что у них не тот смысл жизни, что у других? другие рождаются для себя, а он - для других!

Bulgar
Это не для форума было написано... это для личной переписки предназначалось между двумя форумчанами (в личке)... в форум вынесла... не знаю зачем... просто подумала, что будет лучше, если он будет знать, что про него люди говорят... чтобы знал и возвращался, когдад "уходит в себя"))

Он жив и будет жить, как и его песни.
песни-то будут жить уже даже независимо от него, но себя он изводит не по делу... не знаю ничего конкретно, но догадываюсь, что не от радости большой, но думаю, что не последнюю роль в его угнетенном настроении играет то, что он не представляет себе в полной мере свою значимость... свою значимость для других людей - не для себя, не для своих родственников, а для людей, которых он не знает и, скорее всего, о многих из них никогда и не услышит ничего.

Даже в этом топике мы видели, как люди пишут, что выросли на этих песнях, но не знали, кто автор... и сейчас еще никто не написал лучше... ни изданные сборники, ни количество дисков, ни участие на всевозможных концерта, никакие другие видимые проявления активности не являются показателем востребованности, желанности поэта и/или песенника, как истинная народная любовь, которая выражается в том, как люди слушают у себяб дома, в машинах, как учат слова и поют сами "джагъа тюблерине"...

Поэт не должен думать о том, издадут или нет его стихи, он должен писать - были бы рукописи, а издатель найдется, если даже сто лет спустя после смерти...

И вот этот образ печального рыцаря... надо его менять! надо возвращать рыцаря, опечаленного своими мыслями... мыслями о любимой, о любимых, о Родине - не о том, что все загублено, больше ничего нет, а легкой печали, светлой тоске... что-то примерно так, не могу точнее определить... Муну бла бошайма.

ШАТ
Салам Алейкум къарнаш! Къалай тынчлыкъ, эсенлик? Онг болуп телефон номеринги берсенг эди, сёлеширге сюе эдим.

ШАТ
Сау бол, Сапар. Анталогим барды.
Алынныкъ алынсын,бу джырны Сеннге къурман этеме.
ШАТ
Кимге не аманлыкъ этгенме, сен меннге игилик этдинг деб ким болса да алынырча? Ким да нек алыныргъа керекди? чыртда артха-алгъа салма)))))), эталгъан игилигинги эте бер))) меннге)))))), аны ючюн кишиге аман боллукъ тюлдю)))))).