Нннн,Салам! Эсен болурса? Микиге уа аллай знакны нек салгъанса?
Экинчи китабны андан арысын джазама.

* * *
56
Эсимден сагъышым
Къагъытха акъырын
Ма тюшед, джабалакъча, сабыр.
Кюлюрге джокъ чурум,
Эй, ма джокъ джылауум,
Бир джукъгъа да мен тюлме хазыр.

Мен джазама аны,
Болумун адамны,
Келгенин джашаугъа терлерге;
Туугъанын азабха,
Чабханын аджалгъа,
Киргенин ёлюмю кёзлеге.

Мен джазама аны,
Къаууфун дунияны,
Ма аллынча, аны ахырын.
Кесекгеди къууанч,
Къыйналыу да джубанч,
Ой хар не да болады деб тын.
19.09.02.

* * *
57
Булутла уча келиб
Тиелле тёшге
Алайдан эниш эниб
Дагъы да ёрге.

Бирлери къара кийиб
Бирлери акъсыл.
Башхасы зыкгыл кибик
Олбири асыл.

Биринде хыны джюрюш
Башхасы топал
Къаууму мамукъ юлюш
Бирсиси одал.

Тамашады кёк ичи
Айхай да кюзде
Артыкъсыз да къач джели
Булутла кютсе.
17.09.02.





* * *
58
Сен кетдинг кесинг джангыз,
Мен къалдым кесим.
Мен мунда, Аллах къатыш,
Сени - джокъ кишинг.

Насыбгъа чюйре баргъан
Менден эсе сен.
Къайгъыгъа башын атхан,
Сен, бир бол эсен!

Этиучю алай этди,
Кюйюу джокъ анга.
Кетерик кеси кетди,
Гюнах джокъ манга.

Излединг да ол кюнню,
Тюбединг керти.
Сен сау кёр чалбаш джюзню,
Кюсемей мени.
16.09.02.


* * *
59
Къарачын къыбла таба -
Къуру тау, къулакъ!
Бирлерин булут джаба, бирлери - чууакъ.

Ма анда, ёзен тюзде,
Болгъанды бир эл.
Энди ол - ма от тёбе. Кюлюн чачад джел.

Алайда уллу акканг
Эшитгенди белляу,
Уйютханд джууурт айран, джауун этгенд шау.

Алайда эски элни
Шым этди ёлет.
Тёкдюрдю ёлюм терни, бир дерт этиб, кёк.

Сен, мени балам эсенг,
Эсде тут муну!
Аусанг да джети кёкден, джокълай тур джуртну.

Джаны сау ма ол элден
Къачды къайтмаздан:
Бирлери - булгъар ёзден, бизле ма андан.

Унутма бу эл тюбню,
Мунданды бабанг.
Сыйлайыкъ ёзен тюзню, бир айтчы ?Алхам?.
13.09.02.



* * *
60
Мыйылан Къуран ичден
Табар ючюн кюч,
Сора чыкъчы тар юйден,
Джанны эт да тюз.

Тюз болсанг, тюзден огъай,
Ётерсе таудан!
Муратха элтмез тогъай,
Къоркъутмаз джаудан.

Мыйылан Къуран ичден
Айныуду китаб.
Ол сени джашау кирден
Ётдюрюр бек таб.

Ангыла къысха сёзню,
Узун эт башда;
Тазала букъу кёлню,
Ёлмезсе артда.
12.09.02.


* * *
61
Ашдан эсе суу кёбдю,
Алайды мында.
Кёгю уа керти кёкдю, кёкде да къушла.

Хансдан эсе таш кёбдю,
Алайды мында.
Айтылгъан башха сёздю юйде, тышында.

Тилибиз ёле турад,
Къарыусузду тин.
Таулудан кяфыр тууад. Андан туугъан ? ким?

Джуртун сюйген аз эсе,
Былайды адет:
Тебрейди къаргъыш джете, халкъ болады сент.

Таулу ма айнымайды,
Турса да джуртда.
Ийеден къонакъ байды, алайды мында.

Ана тил къуруй эсе,
Халкъда джокъ халкълыкъ:
Башлайды артха кете, болуб шайтанлыкъ.

Ай, къайрыды бу барыу?
Ма, тюз да тёшге!
Ай, артда ызгъа къайтыу болурму ёзге...
11.09.02.
Басханстан. Сапар Ёзден.

Нннн,Саламынг узакъ болсун,менден да ал Салам. Ким эсенг да,кёб джаша,Аллах эсенлик берсин!
Окъуй эсенг,энтда бир затла айтайым.

* * *
62
Къач келди джаланаякъ,
Юсю да джалан;
Къолунда сары таякъ
Уллуду таудан.

Келгенди, джауум къууа,
Себелей бурчакъ:
Къууланды джашил дуния,
Джай тайды узакъ.

Къачхы да таджал чакъды,
Биледи ишин:
Келгенлей, сууукъ къакъды,
Саргъалды битим.

Башланды чапракъ агъыу,
Джыйыу кёгетни,
Быкъыгъа согъум тагъыу,
Къалау гёзенни.
11.09.02.


* * *
63
Терезеден къарайла эки кёз бла бир бурун,
Иги эди, бир билсем ол къызчыкъны тукъумун.

Ийер эдим келечи юйюрюнден бир къартха,
Берсинле деб къызларын Къарачайдан бир джашха.

Алай этер кимим бар? Джокъду бир ахлум...
Ахлум джокъча, мени джокъ не эшегим, тауугъум.

Терезеден къарайла эки кёз бла бир бурун,
Билсе эди къарагъан джюрек отну болумун.

Да джокъ эсе келечи, сезим болсун келечим.
Бир уятсын сюймеклик ол къызчыкъны мёлегин.
10.09.02.

* * *
64
Кесекден келликди ол
Джарый кёзлери,
Кёрюнмез дуния да мор,
Былай бир тели.

Келген къууаныр да бек,
Тюрленир юйюнг;
Ай, зынгырдар тёгерек,
Башланса кюлкюнг.

Келгенни къыстамачын,
Кеси кетмей ол.
Алгъынны къозгъамайын,
Керек затын сор.

Келсе да кетер ючюн,
Джюрек эшик кер.
Сууут да къызгъан тюнюн,
Джылы отоу бер.
08.09.02.


* * *
65
Бу тар джерде не барды?
Къуру агъач-таш!
Мунда джан джылау табды, къатышырча баш.

Бу тар джерде не барды?
Къуру къая-таш!
Мунда джан къабукъ артды, кёрдюм да къууанч.

Бу тар джерде не барды?
Джашау бир тели!
Эй, мында ёлюб къалды бир джашым мени...

Бу тар джерде не барды?
Сансызды, Тейри!
Эй, мында аякъ басды экинчим мени!

Бу тар джерде кёб болду
Кюуюм, ийнарым.
Былайда джашау къойду, алайд къадарым.

Анда да, о, не барды!
Начаслыкъ, алдау.
Къайда да ма бирчады - сауну сюймейд сау.

Былайы ахыр джер деб,
Салгъанма мен кёл.
Хайыр джокъ ауур эснеб, этди джашау сёл.
07.08.02.
* * *
66
Намаздан тургъанма да,
Тартама мынчакъ.
Аллахдан соргъанма да, сакълайма джууаб.

Къайдады ёлген джашым?
Кимге тюшдю ол?
Джарлыны сабий джанын неле этди джол?

Бардымы джандет таба?
Ийдими къабыр?
Мелеги, кёзле джана, кирдими сабыр?

Намаздан тургъанма да,
Тартама мынчакъ.
Аллахдан соргъанма да, сакълайма джууаб.

Джандетде къалай болду?
Неге джарайд джаш?
Джюрюймюд эки къолу, тутамыды баш?

Билемид ана тилни?
Таныймыды акъ?
Ангылаб болгъан ишни, табханмыды джакъ?

Намаздан тургъанма да,
Тартама мынчакъ.
Уянады танг да, ма, булутла да акъ.
06.09.02.
* * *
67
Харифлеге къарачын - бири къынгыр, бири тюз,
Киргендиле къагъытха, ма, балтасыз, чёгючсюз.

Бирге къошсанг аланы, эджиклесенг акъырын,
Къуралады олсагъат бирер сёз, бирер айтым.

Айтымланы бирлесенг, суратласанг аланы,
Ачыкълайса, кёресе, сейирлигин дунияны.

Билим билген сууабды, окъугъаннга тырмы тарт!
Билим деген - джандет ич, къарангылыкъ - ахырат.
01.09.02.




* * *
68
Кимден кетгенсе, кимге келесе,
Кимни къаргъайса, кимни сюесе.
Бир киши бла табалмадынг сен насыб.
Ма, чач тюклеринг джелде тозурай,
Тырнакъ юслеринг кюнде джылтырай,
Ай, не келсин, эки кёзюнг бир арыб.

Джолдаса хаман, эй, мен билгенли,
Бешик юсюнден джерге тюшгенли,
Айланаса тохтамайын бир джерде.
Насыб къачады, ай, сен сюресе,
Аны джеталмай, къыркъгъа джетесе,
Ауузунгду тутхан сени джюрюшде.

Джолу нюрлюдю таукел болгъанны,
Кеси джазыуун кеси озгъанны.
Алай эсе, оздур кюнню излеуде.
Кимден кетгенсе, кимге келесе,
Къалай этсенг да, бек тюз этесе.
Насыб къайда чиригеннге юйюнде!
31.08.02.

* * *
69
Къауумла бери къачалла,
Бирсиле ары чабалла,
Алайды джашау ичде адет.
Джердеги кёкню махтайды,
Кёкдеги джерни сайлайды.
Ахырсы, къайдады ма джандет?

Телиле бир таб джашайла,
Эршиле ариу сайлайла
Алайды джашау ичде адет.
Туугъанла бешик махтайла,
Ёлгенле тарда джашайла.
Ахырсы, къайдады ма джандет?

Сиз манга, о, не зат дейсиз?
Ёмюрю терсни теджейсиз!
Джыйаргъа излемегиз кепге!
Манга бирди таш-агъач да,
Джаханим да, джандет аш да.
Джокъ да, бар да бирди шеирге.
30.08.02.

* * *
70
Эриксенг кесинг къала,
Бошалса тёзюм,
Сен башла мынчакъ тарта,
Джылтырар кёлюнг.

Алыб сора акъ къагъыт,
Андан ал акълыкъ.
Башласанг бир зат джазыб,
Къорар джангызлыкъ.

Харифле тизгин болуб,
Къуралса айтым,
Кёр анга макъам къошуб,
Джырлаб акъыртын.

Кете туруб эригиу,
Къорар ахсыныу.
Къошса кёк джыргъа эжиу,
Джан табар къарыу.

Алай бла дуния джарыкъ
Кёрюнюр ашхы,
Эс башлар нюрден джаныб,
Сюйюб хар затны.
26.08.02.
Басханстан. Сапар Ёз.

Багъалы Нннн, мен да береме Салам. Саламым тазады,шагъатым Аллахды,кирли джерге атыб къойма.Сенгеча,Микиге да,Эль Халедге да
Почтальоннга да алайды.
Не джашырыу,ким болгъанынгы билирим да келеди.Буйюрулса,тюбе-
шиб къалыргъа да болурбуз.Эсен бол! Иги умутларынга Аллах тюбетсин! Мен аз айтсам да,Сен кёб ангыла.

* * *
71
Алгъыш айта заманнга,
Келиб тюшдюм Басханнга.
Эй, Аллахым, насыб бер!
Къууанчлагъа эшик кер!

Мунда эсе джазыуум,
Бир кёрейим татыуун.
Ачайым да кёкге къаш,
Мен алайым джаннга аш.

Къолумдагъы хар мынчакъ
Джашасынла хаман сакъ.
Айтыр сёзню эслейим,
Гюнах ишден кетейим.

Арысынла бармакъла
Тарта-тарта мынчакъла,
Тута-тута къаламны,
Джуу-джуу эте баламы.

Мен айтайым мында да
Мыдах кюуле, джырла да,
Ариу затха джырлайым,
Эршилеге чыдайым.

Этген ишим Аллахдан,
Этерим да, ма, андан.
Терс атламым болсун аз,
Джылатмасын джазыу саз.
24.08.02.

* * *
72
Джашларым эки элле,
Къалды энди бир.
Бошалды къууанч чилле,
Эсим болду сир.

Дуниягъа эски къарам
Энди ма башха.
Харамды халал адам
Туугъан джашаргъа.

Бешикден тюшеди да,
Минеди салгъа,
Сора, терк келеди да,
Киреди таргъа.

Кимине бир джыл бола,
Кимине да джюз.
Чыгъады джокълукъ джолгъа
Ётлю эм ётсюз.

Кесекгеди не зат да
Джашау алмашыуу,
Ахырынг къабыр тарда
Болургъа деб къуу.

Джашларым эки элле,
Къалды энди бир.
Турама джылау эте,
Сагъышым бир кир.
23.08.02.

* * *
73
Ёлгеннге ёлюм да джокъ,
Джашау да узакъ,
Анга джокъ топал, хагок,
Мылы эм къургъакъ.

Ёлгеннге, о, не барды,
Соя бер пилни!
Алгъыш, къаргъыш алмайды,
Чайнама тилни.

Ёлгеннге да не хайыр
Джылаудан, тойдан!
Эте бер алтын къабыр,
Сынны сал отдан.

Эте эсенг таб ишни,
Саугъа деб буйюр.
Тютюнлет этли тишни,
Боза да джутдур.

Ёлгеннге оноу этген
Аллахды къуру.
Саугъа сау къучакъ керген -
Сууаблыкъ ма бу.

Алайды, алайды, ой,
Саула бла джаша!
Эте бер оюн бла той,
Халал аш аша!
07.08.02.

* * *
74
Басхан тюйгенди суулу къашланы,
Басхан джууады ташлы джагъаны,
Толкъунлары тизгин-тизгин баралла.
Басхан кёргенди ачлыкъ джазланы,
Басхан джутханды къанлы джауланы,
Нартла мында къолла-бетле джуугъалла.

Басхан туугъанды къая киришде,
Басхан джашайды ёмюр чаришде,
Артха къалмайд чабыуундан заманны.
Басхан таулуну джандет суууду,
Басхан таулуну ма бал тузуду,
Бу кёб джуугъанд исси терин бабамы.

Басхан джайгъыда гыбыр болады,
Басхан къышхыда сабыр барады,
Ненча ёмюр арымайды барыуудан.
Басхан къаныды азат джуртуму,
Басхан сыйыды ёхтем таулуну,
Тейри муну айырмасын таулудан!
27.07.02.




* * *
75
Къан тору озадыла кюнле
Къан тору болгъанды къарамым
Къаншаубий ёлгенди да тюнде
Къызарыб барады къадарым.

О нек болду къалай болду
Ёлюм санга мухур урду
Сынды айым сынды кюнюм
Джыламукъгъа батды юйюм.

Къан тору болгъанды кёк бла джер
Къан тору болгъанды сагъышым
Аллах сен анга саулукъ джибер
Ай ауруб ёлгенди ма джашым.

О нек болду къалай болду
Арбазыма Иблис къонду
Сынды ангым сынды джаным
Джети джылда ёлдю джашым.

Къан тору болгъанды акъ джашау
Къан тору болгъанды ашхамым
Сау турсам да тюлме энди сау
Къойнумда ёлдю мени джашым

О нек болду къалай болду
Ёлюм манга нени къойду
Сыннганды джер сынды бу кёк
Тайды джашым теренирек.

Къан тору атадыла тангла
Къан тору батады ингирги
Тюшюмде уа ма джашил атда
Джулдузла кютеди Къаншаубий.

О нек болду къалай болду
Джашым мени бир терк озду
Кетди учуб ол аламгъа
Туурасына ма Аллахгъа.

* * *
76
Къыйналдынг хариб джашым термилдинг бир бек
Ай мени алтын джаным ачыдынг халек.

Джазыудан къачалмадынг ачалмадынг кёз
Къурушуб эки санынг айталмадынг сёз.

Къызгъанынг сорушмады этсем да намаз
Алхамым болушмады эшталмад Аллах.

Мёлегинг къайда къалды джокъламады чырт
Ол да ма джюрек джарды буруб къоюб сырт.

Ай сени алай этген къайсы болду ол
Ай санга къаргъыш этген болсун кеси оу.

Джашау бла Ёлюм къолда болдунг да тарт-соз
Арада къызыу отда болдунг алай тоз.

Мен санга неле айтдым башлаб дуркъудан
Ётгенин булгъар халкъым тенгиз бла къумдан.

Мен айтдым эски затла къайтардым сюйюб
Энди джокъ ма ол тангла болду бары тюб.

Джашадынг азаб чеге ёлдюнг азабда
Энди джат къууанч эте ёлюм джокъ анда.
30.07.02.

* * *
77
Айтама узун алгъыш къарай ёргеге
Сен келиб къоннганса да джанымда тёрге

Насыбны джашил джазы джаша ёмюрлей
Эртденги кёзбау чыкъса джаша кюлгенлей

Кёзледе нени кёрдюм кёрдюм аджырау
Алагъа тюшалмайма къатыды къадау.

Арабыз бир бек узакъ сен сабий мен къарт
Ай алай а не этгин джанама шынкъарт.

Бирде сен тотай эсенг бирде уа керти
Насыблы боламыды болгъан ма эки.

Башхагъача болмачы къойсанг а чамны
Мен джырчыма ай къызы эсле сен аны.

Аллахданды бары да келиу эм кетиу
Башынданды бары да алыу эм бериу.

Мен сенден узакъ туруб болсанг бир мыдах
Керексиз эримечи сен кёб этме ах.

Джырымы айтырса да махтарса кёкню
Джырчыны бир бек кюсеб сюртюрсе кёзню

Сора эс джангы болуб джылау чачылыр
Сезиминг керти эсе тюзден чакъырыр.
1999 дж.

* * *
78
Кёк урур джерге ёшюн
Болур да такъыр
Адам къой чирир ёлюм
Былайды ахыр.

Къатышыр да тюб бла баш
Тебрер тютюнлей
Къайнар сора таш агъач
Къызыб тюз кюнлей.

Эштилир ма от таууш
Джылау ынгычхау
Болуб кёк учмазча къуш
Ауар таугъа тау.

Джукъланыр джулдуз джарыкъ
Ит табмаз ие
Ие да болур джазыкъ
Башлар да кюйе.

Кюн да ма кюйе келиб
Болур кюл къурум
Ай да ма алай эриб
Болур ууакъ къум.

Болур сын учсуз алам
Гирешир заман
Айтыргъа сыйлы алхам
Табылмаз бир джан.

Заманны ма ал джаны
Тийсе ахыргъа
Экиси бирер джары
Чартларла къысха.

Андан сора энтда бир
Башланыр Джашау
Къобмаздан ёлюр да кир
Кирсиз болур сау.
30.07.02.
Басханстан. Сапар Ёз.

ШАТ Салам!!!Тюнене окъугъанымдан кеб кергенинги,къыйналгъанынгы бек англадым.Аллах мундан ары хар не тюрлю къыйыллыкъдан кеси сакъласын!
Къарнашымдан туугъанчыкъ(8 класс) ана тилге сени назмунгу азбар айтыб 5 алыб келгенди.Бюгюн аны къууанчын этиб экибиз (кебюсюне мен) джырларынгы джырлаб тургъанбыз.
temirshiни айтханын да бир бек джаратдым,мен да къошулама аны сезлерине.

Мен да береме Салам. Окъуй эсенг,энтда андан арысын ийеме.
Эсен бол! Басханстан. Сапар Ёзден.

* * *
79
Къатымда юсю джалан турады бир джан
Юсюнден кёбге джыртыкъ къоранчлыды сан

Онг имбашны джокъ къолу олбири сакъат
Башында тюгю бир аз азы да бир акъ.

Кёзлери акъсыл сары бурун кёнделен
Аягъы джукъа узун къарны теренден.

Тишлери бирер къалакъ эршиле зыкгыл
Баш уллу зугул кибик боюн ышан къыл.

Кюлмейме сёз этмейме былайды саны
Санындан маджал болмаз харибни джаны.

Къарамы бирде джерге кёзюуде ёрге
Энди бу керекмиди джерге не кёкге.

Энди бу керекмиди тенге джууукъгъа
Чыкъгъаннга ушайды бу ёлюмге уугъа.

Эртдерек болгъан болур бу мискин адам
Энди бу ма шаучады сау болса да джан.

Къатымда юсю джалан турады бир джан
Не тилейим билмейме мынга Аллахдан.
03.08.02.

* * *
Къаншаубийге.
80
Джанымда сен джан къылыч
Джити эдинг сен
Къайгъымы бир кёб къыра
Сындынг белингден.

Джанымда сен джыр къылыч
Къаннга батылдынг
Алайды джашау къылыкъ
Ёлдюнг джабылдынг.

Джанымда сен нарт къылыч
Тот тюлсе манга
Джанымы ёлмез джыры
Ёмюр къынд санга.

Джанымда сен от къылыч
Кесим чакълы тур
Джукълатса отну сагъыш
Джаным да къурур.
03.08.02.




* * *
Къаншаубийге
81
Айырылды Ай кюнден
Айдан да джарыкъ
Мыдахма чыкъсам юйден
Мыдахма къайтыб.

Ой не этгин не этгин
Букъду Ай Кюнден
Сыфаты кетди кёкден
Ёлгенди ёлген.

Айгъа джарсый не этсин
Кюн болду сазбет
Алам кюннге кюч берсин
Айгъа да джандет.

Сагъышлыма не медет
Болурму бу тюн
Табалырмы Ай джандет
Кюч табармы Кюн.
03.08.02.

* * *
82
Къаядан ёргерекде, тюбюнде тауну,
Ма къар бла абдез алды ашыкъмай таулу.

Келди да къая юсге изледи джалпакъ
Къабдалын ташха джайыб уюду ол сакъ.

Кёзлери джерни тутду, къоллары-кёкню,
Мангылай учхун болуб башлады сёзню

Башлады таулу тилде айтды Алхамны
Махтады джашау ични кючюн Аллахны

Къарады ма бу ишге къууанч эте кюн
Сылады къыбла аяз къаяны юсюн.

Къаядан ёргерекде тюбюнде тауну
Бошады намаз борчун ашыкъмай таулу.

Тилеги уча кетиб джетсин башына
Ол андан къабыл болуб къайтсын халкъына.
08.08.02.




* * *
83
Кёрдюм мен джашау джолун
Сынадым чарпыу отун
Энтда саума тюлмюдю сейир
Тебледи джазыу чарых
Мен болдум мыдах тарых
Эй алай а тюлме энтда кир.

Керексиз да кёб ичдим
Диними да бек сюйдюм
Эй кёрдюм нени да ахырын
Сёзледен джырла эшдим
Джырладан къурман этдим
Сынадым кёкню да акъылын.

Энди мен къазакъ терек
Терекге ой не керек
Элия юзгенди бутагъын
Чайкъала сагъыш джелде
Бюгюлюу джерге джете
Бутакъны этеме дууасын.
04.08.02.

* * *
84
Сени менден ким алды
Алгъанындан не табды
Бир кесек болдуму ёлюм бай.
Алгъан манга не берди
Сагъышха эшик керди
Джылаудан болгъанды кёлюм сай.

Сени менден ким алды
Ой алыб къайда салды
Тынчлыкълы этдими кюнюнгю.
Алгъан манга не берди
Кюнюмю башын тешди
Джаралы этгенди тюнюмю.

Сени менден ким алды
Сенден энди не къалды
Кёзлеринг джашайдыла кёзде
Ышаргъан ышартмайды
Джылагъан джылатмайды
Тиш билейд Кара Ёлюм кёлде.
06.08.02.

* * *
85
Атла джашы терк атла
Атламланы кёб къатла

Джоргъа болса джюрюшюнг
Джолда къалмаз юлюшюнг.

Атла джашы терк атла
Атламланы кёб къатла

Баса билсенг табанны
Билир къолунг къалгъанны.

Атла джашы терк атла
Джюрюшюнгю сакъ сайла

Барлыкъ эсенг сен узакъ
Болсун атлам джумушакъ.

Атла джашы терк атла
Муну эсге бек байла

Ётер ючюн хар затдан
Болсун джюрюш асландан.

Атла джашы терк атла
Джашау кючю ма анда

Джашау деген тирилик
Джашау этген джигитлик.

Атла джашы терк атла
Атламаданды хар файда

Джюрюшдеди ёт бла кюч
Хайда бегит сен джюрюш.
06.08.02.

Кесинг сюйген адамлагъа менден Салам бер.

ШАТ
47 Рахайланы Мурадиннге
Таулада къаргъа джыйын,
Ёлгенча къушла,
Тюзлени багуш джырын
Джырлайла уста.

Тохтау джокъду кюн бата,
Тохтау джокъ кюндюз,
Къаргъала элле сала,
Къушла уа юйсюз.

Айныса бу къуш юзюк,
Кёрюрбюз артда;
Чот болур тюшде кибик,
Джер табмаз къаргъа;

Бошалыр мытчы ийис,
Таза болур джурт;
Болур кёк алгъын кибик,
Келир таугъа къут.

Ашай берсин алесе
Къаргъа джыйын эт,
Къуш къушлай тура эсе,
Эте билир дерт.
02.10.02.

Сау бол. Къарыу окъуна къошдунг.

Саламынг узакъ болсун,Лейля. Къошакъ сёз тюлдю,Аллахым шагъатым,
Лейля деген ат мен бек сюйген атланы бириди.Башха джаны бла айтсам а,халкъыбызны бек сюйген адам болгъанынгы айтхандыла.
Любовь к своему народу есть часть Веры ( Хадиследен) Джукъ джазма десенг да, джазмай боллукъ тюл эдим. Халкъынгы бек сюй,Аллай адамны Аллах джолда къоймайды.Къайда айлансанг да,къууанч бла айлан!
Лейлягъа.

Джан кёзле бла Минги таугъа къарайма да,
Не кёреме, зауукъ алгъа джаныма.
Джюгенинден къаты тутуб, бир акъ атда,
Бир таулу къыз шукур этед халкъына.

Андан джуртха чачылады кёксюл джарыкъ,
Ёмюрлюкню таркъаймагъан ол нюрю.
Мен кесим да, джокълагъанча къачхан насыб,
Хар неге да бир кенг ачыб кёлюмю.

Гызмар сагъыш олсагъатдан тас болады,
Эсим джарыкъ, джарыгъанча тау тангда.
Кёзге тюшген, кирли зат да, бир тазады,
Джангы джарыкъ бир кёб тууа, ма, джанда.

Минги тауну баш джанында таза кёкге,
Эмилик бла таугъа чыкъгъан ол къызгъа,
Я Аллахым, мен тилейме, джабма кёзле,
Къыз алгъышын, шо, бир сана къабылгъа.

Ёмюрлюкню акъ баласы, акъ Минг тау,
Тюшюнгде да къаралмасын чырт башынг.
Аркъангдагъы таулу къызгъа салма сен дау,
Акълыгъынгча, алай бир эт джашарын.
Чыкъса бир къыз акъ аты бла Минги таугъа.
Алгъыш айтса, алай андан, халкъына.
Къауумлача, сейир болмам, мен бу затха,
Мен бир кёрген келиб къалад аллыма.

Басханстан. Сапар Ёзден.

ШАТ
Джан кёзле бла Минги таугъа къарайма да,
Не кёреме, зауукъ алгъа джаныма.
Джюгенинден къаты тутуб, бир акъ атда,
Бир таулу къыз шукур этед халкъына.


Сапар не айтайым? Аллах ыразы болсун. Анам айтханны билдирейим. Къызым сени заманымда Сапар манга назму жазса бек насыплы мен кесими сунар эдим дегенди. Тилерим бизни тёлюге да бир эшитдир жырларынгы. Сау бол. Ёхтемленеме.

Сапар! письмону алмадынгмы?

Багъалы НННН,Салам! Унутмагъанма кишини да, эсимдесе.Басханстанда
джанкъозла чакъгъандыла, сабий заманым туурама келгенди.......
Экинчи китабны джазама деб, алджаб бешинчини джаза турама.
Саламыбыз бирге! Кетдик арлакъгъа.....

* * *
86
Къара чачлы акъ джашым, тюшгенсе эсге
Сагъышха бир бек кетиб эс тюшгенд терге

Къабырда къалайса деб болалмайма мен
Къабырдан алырмем деб джан бурады дженг

Нечиксе, хариб балам, суукъмуду джер
Не да сен исси болуб тёгемисе тер.

Мёлекле неле делле болдунгму тарт-соз
Аурууну сенден алыб этдилеми бош.

Сен манга джукъ сормайса ма олду табсыз
Арагъа ёлюм къолу чертгенди ма сыз.

Алайын сеземисе сен шауса мен сау
Экибиз эки тюрлю анга кёбдю дау.

Ёлмейин ары баргъан къыйынды манга
Тирилмей бери келген къыйынды санга.

Сен андан бери келе мен кетсем ары
Тюбешиу боламыды эсден ат аны.

Тирилиб сен кюч табыб келирча болсанг
Сакълайым таулу джашым къууанч эте джан

Огъай-огъай дей эсенг табсыз эсе ол
Ёлюмге сени таба тутайым мен джол

Сен анда эй мен мунда былай туруу терс
Кесекден боллукъбуз бир берлик берсе дерс.
07.08.02




* * *
87
Джашауну ичинде изледим кесими чырт арымай
Амандан игиге игиден аманнга къарадым
Шошлукъда дауурда да къалгъанма адамча алынмай
Кёргюздю хар нени тёздюрдю хар неге къадарым.

Келгеним аламдан кетерим да къуру аламгъады
Келгеним узакъдан кетерим да ары узакъгъа
Эследим алайын туугъаным а къуру джазаргъады
Хапарын акганы берирге къагъытда туудукъгъа.

Хо табдым кесими ма билдим кесими джашаунуча
Мен билдим алайын сууабхады мени джумушум
Сыйлайым къаламны, ой кёрмей аны ма джаунуча
Умуту Бергенни, энди олду, къуру умутум.
12.07.02.










* * *
88
Гитарагъа алгъындача тюлме залим
Аны согъар энди къайда кюч менде
Тобугъумда джанын берди Къаншау бийим
Оюлгъанды ол джыр къала джюрекде.

Сагъышымы ич ургъаны бир уллуду
Аны билген кёкден сора къуру мен
Татлыгъа да энди къарам бир тузлуду
Макъам айтсам къан чачылад кюуюмден

Джаныуарча сансыз болдум джазыуума
Къоркъалмайма мен Джашаудан Ёлюмден
Къарачай да сохан туурайд джарсыуума
Барлыгъымы атыб къоюб кёлюнден.

Уллу Къадар сынауунгдан мен безгенме
Болду чамынг мен да сени сынайым
Туугъандача ёлгенде да мен ёзденме
Бергенинге, не этейим, чыдайым

Тобугъумда джанын берди Къаншау бийим
Оюлгъанды ол джыр къала джюрекде
Гитарагъа алгъындача тюлме залим
Аны согъар, энди къайда, кюч менде.
13.07.02.






* * *
89
Сорсанг манга айтырыкъма бек кёб затны
Ёлюмден да айтырыкъма мен хапар
Къыйын тюлдю ача билген джюрек джанны
Алай эсе айтыб башлайд ма Сапар.

Мен сюеме алам ични хар несин да
Саусузгъа да тулпаргъа да бирме мен
Ата джуртну балсытама телисин да
Кюндюзлени айырмайма ингирден.

Джыгъылгъаным къобханым да ёргеденди
Адиллик да азатлыкъ да ма андан
Джашау берген мадарыча тёленнгенди
Аллыкъны да толу алдым джашлыкъдан.

Фахму мени ёрге атды Минги Тауда
Кюл этиб да шайтан джелде учурду
Сынагъанма хариблик да джурт саулукъда
Баламы да исси ауруу сууутду.

Джашагъанда неле кёрдюм не кёргюздюм
Алай ёзге эс атмадым бошуна
Мийикледен ата джуртха макъам юздюм
Ёксюз ташны къыса билдим къойнума.

Айтылгъанны айтырымы эм къысхасы
Сууаб ишде артха турма ынгырдай
Ата джуртду хар инсанны джан хазнасы
Ол сюйгенни болмай къалмаз джаны бай.

Алай эсе Шукур Кёкге джокъду тохтау
Берилгенни хар неси да игиди
Бир джукъгъа да мен айтмайма энди талау
Берген - алгъан джашау деген кесиди.
16.07.02.


* * *
90
Биягъыллай джаз башланды джауум къуя
Сагъышларым мылыдыла хауалай
Нек аманма тура эсем бу нарт джуртда
Нек мыдахма о сау эсе Къарачай.

Нек аманма тура эсем бу нарт джуртда
Бу джауумча джауад джанда джыламукъ
Туугъан эсем ёлюрге деб шам джумушда
Нек этмейме душманлагъа мен джаулукъ.

Туугъан эсем ёлюрге деб шам джумушда
Халкъым ючюн нек этмедим джигитлик
Кетиб барад кука джашлыкъ джыр турушда
Туруш ичде къайдан болсун тирилик.

Кетиб барад кука джашлыкъ джыр турушда
Чал урса да джашау джюрюш сабийлей
Заманында эс бёлмеген кёк тауушха
Чагъалырмы къартлыгъында балийлей.

Заманында эс бёлмеген кёк тауушха
Ангылады келир кюнню кертисин
Къушдан туууб ушамадым таулу къушха
Къаргъа тигер ёлген кюнде кебинни

Къушдан туууб ушамадым таулу къушха
Сагъышларым мылыдыла хауалай
Этерими эталмадым бу нарт джуртха
Эй кечерми алджагъанын Къарачай.
19.07.02.

Саламынг узакъ болсун! Китаб чыгъарыкъ болса, андан бери бир чыгъарыкъ болур эди. Буйюрулса,не да иги болур.
Кесинг эсен болурса?

* * *
91
Ёлюмде сен сау болдунг
Ёлдю да ауруу
Ай айхай джарсыу къойдунг
Уллуду джарсыу.

Эсиме тюшесе да
Шашады эсим
Келмезден кетгенсе да
Къалгъанма кесим.

Джерде сен джашым эдинг
Кесим эдинг сен
Насыбха джолум эдинг
Джолсуз къалдым мен.

Сен юйден чыгъа туруб
Сездингми тюнню
Кёкледен булут къуууб
Джарытдынг кюнню.

Къабырда къалай болдунг
Табдынгмы орун
Соруучу неле сорду
Ачдымы къоюн.

Къабырда къалай болдунг
Келдими мёлек
Аллахны нюрлю къолун
Туталдынгмы терк.

Мен барсам алай ары
Уялмайым мен
Бетинги сакъла къаты
Таулу шойса сен.

Тохтайым джыламайым
Сансыдым бир кёб
Ма менге чыдамайын
Джылай турад кек.

Тохтайым джыламайым
Хайыр джокъ андан


-2-
Эсими ташламайым
Джылар кюн алда.





* * *
92
Шыбыланы туугъаны кёзлеринде Аллахны
Джарыкъ къатыш кёзюуде бере билед палахны

Хар инсанны оноуу отундан шыбыланы
Кимге беред ол насыб кимге къайгъыны

Айтылгъанны кёб этиб терен ойлашсанг
Джанны джолу ызына чириргенди сан.

Насыб болса къайтырса биягъынлай шыбладан
Энтда джашау башларса тууарса да джангыдан.

Игилигинг кёб болса баргъан джеринг игилик
Аманлыгъынг онгласа хар къайтыуунг телилик.

Адам эсенг адам бол ётюрюкге тур къадау
Сан джерденди джан кёкден къалгъан зат алдау.
24.07.02.

* * *
93
Джашауда ёмюр узун акъыл а къысха
Атха къатыннга ушайд базынма мынга

Кёзюуде аркъан эсе кёзюуде ол къыл
Терслесенг телиди деб бирде ол акъыл.

Джашауда ёмюр узун акъыл а къысха
Бу мени шохумду деб тиреме чына

Джыгъылтыр джанлаб кетиб тюшерсе сыртдан
Излесе чирик санны сюер къабырдан.

Сейирди джашау кючю неде да сакъ бол
Бегисенг къая таргъа болур бирде джол

Этер ишин билмейсе сейирлик анда
Нени да кёре билед джанда эм санда.

Аллахны къулу болуб мындан сейир джокъ
Ышарса алтын кибик къутурса ма тоб.

Джарлыгъа байлыкъ берген байгъа джарлылыкъ
Ёлгеннге махтау берген саугъа сабырлыкъ

Джашау деген быллайды мынга тёз чыда
Джашауда ёмюр узун акъыл а къысха.


* * *
94
Къачхыны сары джели улуйду
Бир андан урады бир мундан
Джанымда сагъыш да бир уллуду
Энтда мен кетеме джуртумдан.

Джуртуму сюйдюм таулу таунуча
Ариуун кирин да махтадым
Эй ол а кёрдю мени джауунча
Бёрюсюн итнича къыстады.

Къыркълада юйсюз болгъан табсызды
Тыш джерде табсызды он кере
Бушууча къууанч да амалсызды.
Тюн да джокъ ма джокъду тюш кече.

Халкъымдан кесек кёлюм къалса да
Экибиз эй туура къан бла джан
Баласын шайтан джелге атса да
Джашасын джашауча Къарчастан.
10.07.02.


* * *
95
Тил учунгда толуб джатад къаргъыш сюрюу
Кёзлерингден бирер зар кёз къарайла
Джарлы сени эм къууанчынг элге кюлюу
Сени кёрюб сенден итле джаллайла.

Байлыгъынгдан оне хайыр къутсузса да
Шайтан-джин да илешмейди къатынга
Ол алайды ибилисден джутлуса да
Табсыз затла айтадыла атынга.

Бернелени сен джыйгъанса къантау-къантау
Минг сомлукъла сыйынмайла къабчыкъгъа
Насыбынга кесинг салдынг темир къадау
Энди къалдынг кесинг бла къартлыкъгъа.

Бийче этиб къайсы тутар сеничаны
Алай некди анга сагъыш этсенг а
Оярыкъса джашауларын сен ненчаны
Андан эссе, сен, эр кёрмей, ёлсенг а.
09.02.99.


* * *
96
Бир къара кюндюзге
Табигъат тамашады таурухча
Салам ал юйюнге
Эрши кёрме муну сен къауумча.

Бир къууан болумгъа
Чыранла джылтырайла кюзгюча
Къаяны къойнунда
Ол чегет бир омакъды кюйюзча

Алайда киришде
Секиртме тёгюледи арымай.
Тюбюнде чирикде
Тюртюле да чагъалла джарсымай.

Бир ариуду ёзен
Ёлмезликча алайды къууат
Джыр агъарча кёзден
Бир макъам кёзюмде къутурад.

Тохтагъанча заман
Керексиз бир къымсызды хауа
Зауукъду ма джан
Эй джандетдиле бюгюн таула.
22.06.02.



* * *
97
Мен санга келген эдим адамча
Кетиу а болду джаныууарлай.
Бош юрдюнг манга сен тюз къадарча
Энди ма къалгъанса джангызлай.

Мен санга келген эдим адамча
Ышара джаздача эртденнги
Кимсе сен манга алай чабарча
Ауузун бошларча тилинги.

Мен санга келген эдим адамча
Эй Джашау къалай этдинг алай.
Ол манга болгъанды джаныуарча
Мен да ма болдум джаныуарлай.
09.06.02.

* * *
98
Мийик кёкде акъ сакъаллы бир къарт кёрдюм
Андан манга джарыкъ урду кечемде
Олсагъатлай ойра болду мыдах кёлюм
Тюшюб къалдым джаным сауда джандетге.

Кёзден кириб ётдю джарыкъ табан тюбге
Титиреди джарыкъ кючден хар саным
Бир да болдум батылгъанча шынкъарт кюлге
Джаннганында къызыу отлай ма джаным.

Эй Аллахым къалай айтхын Сен джокъса деб
Менлей кибик кёрсе эди хар инсан
Башламгъа да Ахыргъа да Сен джолса деб
Къурч - къадама болур эди ма ийман.
13.06.02.




* * *
99
Ныгъышда къатын джопбу къотара терни
Сюзелле къарны токъну ачны эм серни.

Сюзелле озгъан къартны сюзелле джашны
Сюзелле джети къатны чайкъалта башны.

Эрлери эрге кетиб къайтханча джангы
Кёзюуде шашхан кибик кюлелле къаты.

Къауумда этек чакъмакъ къауумда уа тил
Кимини эрни чачакъ кимини да кир.

Бирсиси ма къаратон бирсиси къысыр
Бирини саны бетон бирини тылы.

Былагъа кюуеу болгъан джаны саулай сал
Былагъа къызын къошхан насыбдан сау къал.

Арбазы кирсиз болуб кёрмезсе бирин
Джашагъан иги онгуб былагъа мискин.

Тамбла да ма бюгюнча тынылмай иши
Былайы джандет юйча джыйылыр тиши.

Харибди джарлы тийрем къайдады эркек
Башына бёркню кийген кюлюне чёкгенд.


* * *
100
Болду да акъсыл кёклю
Башланды ма танг
Кесекден Къызыл Берклю
Чыкъды кеси хан.

Кесекден Къызыл Берклю
Тёкдю да джарыкъ
Къызартды мийик тёшню
Болду джер ачыкъ.

Къызартды мийик тёшню
Башланды ма тюн
Джарытды уллу кёкню
Кёргюзтдю ётюн.

Джарытды уллу кёкню
Джукълатды джулдуз
Джылытды адам кёлню
Отсуз-отунсуз.

Джылытды адам кёлню
Джыйдырды эсни
Джашасын Къызыл Берклю
Къуугъан кечени.
03.05.02.
Басханстан. Сапар Ёзден.