Расширенный поиск
2 Августа  2026 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Кенгеш болса, уруш болмаз.
  • Кирсизни – саны таза, халалны – къаны таза.
  • Тик ёргени, тик энгишгеси да болады.
  • Адамны сабийин сюйген джюреги, бычакъча, джитиди.
  • Ойнай билмеген, оюн бузар.
  • Ёлюр джаннга, ёкюл джокъ.
  • Ашына кёре табагъы, балына кёре къалагъы.
  • Ашхы тенг джолгъа салыр, аман тенг джолдан тайдырыр.
  • Шапа кёб болса, аш татымсыз болур.
  • Иги адам абынса да, джангылмаз.
  • Кёб ант этген, кёб ётюрюк айтыр.
  • Насыблыны баласы кюн кюнден да баш болур, насыбсызны баласы, кюн кюнден да джаш болур.
  • Чакъырылмагъан къонакъ – орунсуз.
  • Агъач халкъгъа алтынды, иссиликге салкъынды.
  • Джан саулукъ бермей, сан саулукъ бермезсе.
  • Элни кючю – эмеген.
  • Экеу тутушса, биреу джыгъылыр.
  • Илму – джашауну джолу.
  • Мен да «сен», дейме, сен да «кесим», дейсе.
  • Байлыкъ адамны сокъур этер.
  • Чабакъгъа акъыл, табагъа тюшсе келеди.
  • Ишин билген, аны сыйын чыгъарады.
  • Таугъа чыгъаллыкъ эсенг, тюзде къалма.
  • Хар зат кесини орнуна иги.
  • Ата Джуртуму башы болмасам да, босагъасында ташы болайым.
  • Джарлы эскисин джамаса, къууаныр.
  • Аш кетер да бет къалыр.
  • Уллу сёзде уят джокъ.
  • Телини эшигин, махтау джабар.
  • Билимсиз иш бармаз.
  • Тели турса – той бузар.
  • Арпа, будай – ащды, алтын, кюмюш а – ташды.
  • Эл элде бирер малынг болгъандан эсе, бирер тенгинг болсун.
  • Баланы адам этген анады.
  • Садакъачыны джаны – къапчыгъында.
  • Джырчы ёлсе, джыры къалыр.
  • Огъурлуну сёзю – суу, огъурсузну сёзю – уу.
  • Рысхы – насыбха къор.
  • Иги болса, тамадама – махтау, аман болса, меннге – айыб.
  • Адам сёзге тынгыла, акъыл сёзню ангыла.
  • Хантына кёре тузу, юйюне кёре къызы.
  • Билген билмегенни юретген адетди.
  • Къазанда болса, чолпугъа чыгъар.
  • Билими азны – ауузунда кирит.
  • Арба аугъандан сора, джол кёргюзтюучю кёб болур.
  • Тенгни тенглиги джашай барсанг билинир.
  • Нарт сёз къарт болмаз.
  • Намыс болмагъан джерде, насыб болмаз.
  • Аман адам элни бир-бирине джау этер.
  • Керти сёзге тёре джокъ.
Страницы: 1 2 След.
Шо, джамагъат, тюз бир сёлешейик, Келигиз ана тилде сёзлени тюз айтыргъа кюрешейик!
 
Былай тарс деб атылыргъа джетиб джазама, арт кёзюуде бир кёб адам, тилибизни орусча бла къатышдыргъанлары джетмей кесин да бир тюрлю айтханлары джюрек къыйнайды. Джюрек къыйнайды дегеним бошду, былай къулагъымы кесгенча болады. БараМЫСА дер орнуна БАраСАМЫ, КелеСЕМИ, СенСЕМИ, ЧыгъаСАМЫ д. а. к. Шо тилеб айтама, сёлешмегиз алай:(
 
къарачайлы,

Дагъыда къалай сёлешедиле - бир айт: мен да билмегенлей, Къарачайда бир джангы тил къурала тура эсе уа...
 
Sabr, да неологизмлерибиз да кёбдю, алай а сёз ючюн кёб джаш адам нг тауушну орусча н айры, г айры айтадыла, джангы дер орнуна джан гы болуб чыгъады. Джангы алфавитни билмейме, алгъынгы нъ харифге къайтсакъ керек болур эди, эшта.
 
Sabr, Саламалейкум Билял!
къарачайлыны айтханына менда бир эки джангы терс сёз къошайым:
тюзю - терси
сёлешген - шёллешген
сагъыш - шагъыш
биз а- биз а уа
Ушакъ - Ошакъ, Ушаш - Ошаш
болур - болурду , болурла-болурдула
тебреген - тербеген
неме - меме
этемисе? - эте?

(эсиме тюшсе ,энтда къошарма бери)




Цитата
къарачайлы пишет:
алай а сёз ючюн кёб джаш адам нг тауушну орусча н айры, г айры айтадыла, джангы дер орнуна джан гы болуб чыгъады.
"нг" харифни "н" -ча айтханлада бардыла.
Изменено: ALANULAN - 24.04.2013 14:47:28
с УВАЖЕНИЕм !
 
къарачайлы,

Бары да школда (1-4 классслада) иги окъутмагъанларындан чыгъады.
Н+Г = НГ. Бу затны ингилиз тилде окъусала, тюз айтадыла, не ючюн десенг, окъутхан, ангылатхан этедиле. Ингилиз тилде айталгъан, къарачай тилде нек айталмайды?

5-чи классха дери сабийни тили бурулмаса, артда къыйын болады. Уллу класслада сабийле устазлагъа тынгыларгъа, юренирге да излемейдиле - джашау терсейгенди. "Чыбыкълыкъда бюгюлмеген - къазыкълыкъда бюгюлмез" дегенлейди иш.

Гитче класслада (ал башланнган класслада) тил юретиуге бек къаты болургъа керекди - ол заманда хар не да таб боллукъду.
Алай этилмесе уа - артда кеч болуб къалады.
 
къарачайлы, хош кел)) Эртдеден бери кёрюнмей эдинг)):браво:
Тюз айтаса, энди хар бирибизнида болушлугъбуз барды - Сёзлюк))))
Верные слова не изящны. Красивые слова не заслуживают доверия. Добрый не красноречив. Красноречивый не добр. Знающий не доказывает, доказывающий не знает. (с) Лао Цзы
 
ALANULAN, алейкум салам!

Алай сёлешгенле - Малкъарны "Заман" газетинде ишлеяллыкъдыла: анда хар ким сюйгенича джазады...

Тилибизни "бай" болуб баргъанына сейирсине, 1980-чи джылада журналист Лайпанланы Сейит эшитгенлерин джазгъан эди. Анда джаш адамла бир-бирине " пей, нек пей-мейсе?" деб сёлеше эдиле. Адамла аны окъуб, кюлюб айлана эдиле.

Энди киши кюле болмаз...
 
Sabr, ))кюлдюрдюнг, келсинле, Заманда иш табылыр ) бизни жаныбызда уа сезлени жартыларын айтыб къойгъаннга тюзелиб турадыла. Сез ючюн : келе ,бере ,эте, сюе д.а .з. Аны юсюне уа жаш телю сезледе басымланы жерлери бла алышындырады. Къайгъырырчады! Оноуун этерге керекди кеч болгъунчу!
"Къадарны этегинде...","Сени ючюн"...(с)
 
Неуловимая, Сау бол:) Сёзлюк ючюн бек уллу ыспас-бюсюреу, бир бек джарайды:гоккачыкъ:
 
ALANULAN, биз а уа деген терсдими дейсе?:(
 
 
Къара чачлы, да бизде да бардыла аллайла, бара, келе, ол орусчадан калька болурму деб сагъыш да этгенме, оручада этим бизнича соруу аффикс бла тамамланмайды да.
 
Шойду - Ушайды, бир къауумла шойду орнуна ушайды деб айтадыла.
 
Sabr, да хоу, ана тилни окъутууну дараджасы мийикде болмагъаны хакъды. Ол проблема къуру биз бла къалмай, бютеу гитче халкъланы проблемасы болур! Терслик къуру дерследе тюлдю, ата-анадады, ана тилни бюсюремей, джукъгъа санамай къоядыла, сора сабий не школда къаты къадалыб юретмеселе, не юйде - "балам, бу сени ана тилингди хайда окъу" деб къадалмаса, 6-7 джыл болгъан сабийни миллет ангысы джетиб къайдан тырмашсын?

Цитата
Sabr пишет:
Анда джаш адамла бир-бирине " пей, нек пей-мейсе?" деб сёлеше эдиле. Адамла аны окъуб, кюлюб айлана эдиле.
80-чы джыллада орусчагъа алкъын джангы келише башлаб этгендиле аллай хатала, алгъынча тамыры орус, ахыры къарачай этиб кюрешмей, бютеулей да орусча сёлешиб къоядыла:)
Изменено: къарачайлы - 24.04.2013 21:47:42
 
:усипуси: АЛАМАТ ТЕМА !
 
Ана тилни унутулуб баргъаны белгилиди. Ол алай нек болуб барады? Ата-ананы ангысызлыгъынданмы? Огъесе школлада устазла ишлерин баджаралмагъанлыкъларынданмы? Мен ангылагъаннга кёре, алайда не ата-ананы, не устазны уллу терслиги джокъду.

Устазланы бек кёбюсю бек кёб школда башха предметледен (къуру ана тил бла ана литература болса уа!) окъутуб да баджармайдыла. Школ окъууну агъачы алгъын замандан бек тюшгенди. Экзаменле, дипломла сатылыб алыннган дунияда устазланы ана тилге (башха предметге да) иги юретмейле деб терслеген дурус иш болмаз.

Сабийни орус тилден, математикадан неда анга кёре магъаналы предметден иги белгиси (оценкасы) болмаса, аннга баш билим алгъан къыйын боллукъду, ишлеген къыйын боллукъду; ана тилин билгени бла билмегенинден а уа аны джашау джолу уллу тюленник тюлдю: профессиясы боллукъду, иши боллукъду (кърал къуллукъ болсун, халкъ мюлк болсун). Бюгюнлюкде къарачай-малкъар тилибиз джамагъат джашауну бир сферасында да адамгъа амалсыз керек болмайды, аны адамгъа керек этген бир закон-джорукъ огъуна джокъду. Тамам тюзюн айтыргъа, ана тилни (иги-аман, аз-кёб болса да) бусагъатха дери шаколлада окъутулгъанын - совет замандан къалгъан анахронизмге санаргъа боллукъду.

Ата-ана эсе сабийин (бусагъатда джангыздан кёб да къураб айланмайла) аннга джашауунда, окъууунда, ишинде керек боллукъ тилге юретирге сюедиле. Аланы аны ючюн терслергеми керекди сора? Ана тилни болумун не ата-ана, не устаз тюрлендиреллик тюлдю. Бютеу гитче европалы миллетлени сынамлары ажымсыз кёргюзтеди: тилни тиргизиу, айнытыу, сакълау - политика ишди, къуру политика адырла болумну тюрлендирелликдиле. Джамагъат джашауну эм аздан бир сферасында закон-джорукъ бла амалсыз халгъа келтирилмесе, тилни келеджеги боллукъ тюлдю...
 
Цитата
къарачайлы пишет:
БараМЫСА дер орнуна БАраСАМЫ, КелеСЕМИ, СенСЕМИ, ЧыгъаСАМЫ д. а. к.
Болгарские турки как раз так и говорят, билеСЕМИ, чыгъАСАМЫ.. может и это верно)?
 
Цитата
Albert пишет:
Цитата
къарачайлы пишет:
БараМЫСА дер орнуна БАраСАМЫ, КелеСЕМИ, СенСЕМИ, ЧыгъаСАМЫ д. а. к.
Болгарские турки как раз так и говорят, билеСЕМИ, чыгъАСАМЫ.. может и это верно)?
бизде алай селешгенле бла аланы бир тамырлары болургъа боллукъдуму?

Альберт, открыть бы тебе тему "Потомки и предки Алан"? Менича ол хапарны излегенле кёб болурла, бек сюйюб окъуб турлукъ эдик! Бир этсенг а уа алай?
WE WERE BORN TO SHINE
*Чистые помыслы - добрые дела*

 
Цитата
КёлКёз пишет:
боллукъдуму?
:гыы::гыы::гыы:
ма санга)
WE WERE BORN TO SHINE
*Чистые помыслы - добрые дела*

 
Цитата
КёлКёз пишет:
бизде алай селешгенле бла аланы бир тамырлары болургъа боллукъдуму?

Альберт, открыть бы тебе тему "Потомки и предки Алан"? Менича ол хапарны излегенле кёб болурла, бек сюйюб окъуб турлукъ эдик! Бир этсенг а уа алай?
Тамырыбыз бир болгъанына ишегим джокъду:) Они даже антропологически очень близки нам)

По поводу открытия темы, интересная идея) Аллах айтса ачарма бир кесек замандан))
 
Цитата
Albert пишет:
Цитата
къарачайлы пишет:
БараМЫСА дер орнуна БАраСАМЫ, КелеСЕМИ, СенСЕМИ, ЧыгъаСАМЫ д. а. к.
Болгарские турки как раз так и говорят, билеСЕМИ, чыгъАСАМЫ.. может и это верно)?
Ну вариации могут быть разные, литературный то язык у нас один, и эта форма у нас не всплывшая случайно память предков, а обычная неграммотность
 
"Эльбрусоидчиле" кёп зат сизни къолугъуздады. Темаланы жарымын къарачай-малкъар тилде бардырсагъыз (аллай онгугъуз а барды) тилибизни айнытыуда уллу иш этерик эдигиз. Бу акъыл айтыла-айтыла турады, этилмейди ансы.
Хау, орус тилге тюзелгенле алгъа къыйынсынып жазарыкъдыла, алай ана тилге къайтышхан бир бирле суннганча къыйын тюйюлдю.
"Дуния былай турмаз!"
 
Цитата
къарачайлы пишет:
Ну вариации могут быть разные, литературный то язык у нас один, и эта форма у нас не всплывшая случайно память предков, а обычная неграммотность
Согласен, литературный язык один и так говорить, будет правильнее.. это имеет интерес возможно с исторический точки зрения..
 
Бюгюн да эсиме n.il. - мурсагъа къумурсха дегенле кёбдюле, эллиге - эллю)))
 
Цитата
къарачайлы пишет:
Шойду - Ушайды, бир къауумла шойду орнуна ушайды деб айтадыла.
Ашыкъмаикъ!
1 -- алай шойду(?) = Так же (уверенное полувопросительное утверждение).
2 -- алай ушайды? = Ну так же? (вопросительное предположение).

Цитата
Albert пишет:
Болгарские турки как раз так и говорят, билеСЕМИ, чыгъАСАМЫ.. может и это верно)?
Всякие формы не препятствующие однозначной(В ГЛАВНОМ СМЫСЛЕ) трактовке должны сохраниться, а все

что разница меж ними - это оттенки языка(т.е. её богатство, нюансы события).

Цитата
къарачайлы пишет:
Ну вариации могут быть разные, литературный то язык у нас один, и эта форма у нас не всплывшая случайно память предков, а обычная неграммотность


А почему нет? Хазарланы, аланланы, куманланы туудукълары эсебиз? Например с детства знаю три варианта слова "влезть" на...),
а именно -- мим, мин, им. Сам же говорил: "МИН". Причисляют нас также к потомкам гуннов. Но есть историческое свидетельство
что и немало АВАР ушло на северный кавказ спустя 300-400 лет после гуннов (года три(?) назад в поезде мск-мин.в. РЖД вносила
свою лепту в антикавказскую истерию -- по местному радио передавали отрывки какой-то летописи, что авары запрягали в
телеги славянских девушек и разъезжали по деревне. ...., а потом они ушли куда-то на северный кавказ.). Все эти племена
были тюркоязычными, а тогда почему бы и нет?
 
Цитата
къарачайлы пишет:
Шойду - Ушайды, бир къауумла шойду орнуна ушайды деб айтадыла.
алай айтылса терс боламыды?



Цитата
къарачайлы пишет:
Бюгюн да эсиме n.il. - мурсагъа къумурсха дегенле кёбдюле

муну уа тюзелтген бек къыйын боллукъду, бек кёб адам, гитчелигибизден алай юреннгенбиз, къумурсха деген къамжакъгъа уа джюджю)) къатынгдагъы бла сёлешсенг англарыкъ огъуна тюлдюле
 
 
Цитата
къарачайлы пишет:
Шойду - Ушайды, бир къауумла шойду орнуна ушайды деб айтадыла.
"Ушайды" дегенде чырт терслиги джокъду. Биринчи ушайды деб айтылгъанды, артдан "ушайды" "шойду"-гъа тюрленгенди.
 
Цитата
Барисбий пишет:
"Ушайды" дегенде чырт терслиги джокъду. Биринчи ушайды деб айтылгъанды, артдан "ушайды" "шойду"-гъа тюрленгенди.
:alamat:
 
Ну вариации могут быть разные, литературный то язык у нас один, и эта форма у нас не всплывшая случайно память предков, а обычная неграммотность.

"Ну, вариации могут быть разные, литературный-то язык у нас один, и эта форма у нас - не всплывшая случайно память предков, а обычная неграМотность" - так будет грамотней.
 
Цитата
Барисбий пишет:
Цитата
къарачайлы пишет:
Шойду - Ушайды, бир къауумла шойду орнуна ушайды деб айтадыла.
"Ушайды" дегенде чырт терслиги джокъду. Биринчи ушайды деб айтылгъанды, артдан "ушайды" "шойду"-гъа тюрленгенди.
Мени сартын терсди, тамыры бир болургъа болур, бир сёз бир сёзден къуралыргъа да болур, алай а магъаналары бираз башхаракъды. Аны ючюн ушайды- шойду болгъанды!!!
 
Цитата
къарачайлы пишет: Мени сартын терсди, тамыры бир болургъа болур, бир сёз бир сёзден къуралыргъа да болур, алай а магъаналары бираз башхаракъды. Аны ючюн ушайды- шойду болгъанды!!!
Бирди магъаналары. Алай болса да "ушайды"-ны "ушатыргъа" этим (глагол) бла тамыры бирди. "Шойду"-ну уа бир этим бла келишдиралмайса, джокъду аллай."Шойдургъа" деб сёз джокъ ушайды?! Нек десенг, шойду ушайдыны джангы тюрленген формады.
Страницы: 1 2 След.
Читают тему (гостей: 1)

Форум  Мобильный | Стационарный