Расширенный поиск
16 Апреля  2026 года
Логин: Регистрация
Пароль: Забыли пароль?
  • Ана къойну – балагъа джандет.
  • Къонакъ кёб келюучю юйню, къазаны отдан тюшмез.
  • Байны оноуу, джарлыгъа джарамаз.
  • Къайгъы тюбю – тенгиз.
  • Ишин билген, аны сыйын чыгъарады.
  • Элни кючю – эмеген.
  • Бал ашаргъа сюе эсенг, чибин ургъаннга тёз.
  • Билмегенинги, билгеннге сор.
  • Минг тенг да азды, бир джау да кёбдю.
  • Шекер бла туз – бир болмаз, ушамагъан – юй болмаз.
  • Байма, деб да, къууанма, джарлыма, деб да, джылама.
  • Ашыкъгъанны этеги бутуна чырмалыр.
  • Къартны сыйын кёрмеген, къартлыгъында сыйлы болмаз.
  • Эринчекни эр алмаз, эр алса да, кёл салмаз, кёл салса да, кёб бармаз!
  • Айраннга суу къош, телиге джол бош.
  • Кесине гебен этелмеген, биреуге черен эте эди.
  • Башы джабылгъан челекге, кир тюшмез.
  • Ариуну – ауруу кёб.
  • Зар адам ашынгы ашар, кесинги сатар.
  • Тойгъа барсанг, тоюб бар, эски тонунгу къоюб бар.
  • Кёзю сокъурдан – къоркъма, кёлю сокъурдан – къоркъ.
  • Экиндини кеч къылсанг, чабыб джетер ашхам.
  • Ауузу аманнга «иги», деме.
  • Агъач – джерни чырайы, кийим – эрни чырайы.
  • Aдам боллукъ, сыфатындан белгили.
  • Этни бети бла шорпасы.
  • Къаллай салам берсенг, аллай джууаб алырса.
  • Ёлюк кебинсиз къалмаз.
  • Кийимни бичсенг, кенг бич, тар этген къыйын тюлдю.
  • Билим къая тешер.
  • Эр абынмай, эл танымаз.
  • Окъдан джара эртде-кеч болса да бителир, сёз джара, ёмюрге къалыр.
  • Атынг аманнга чыкъгъандан эсе, джанынг тамагъынгдан чыкъсын.
  • Къыз тиширыу кеси юйюнде да къонакъды.
  • Ёлген эшек бёрюден къоркъмайды.
  • Туз, гырджын аша, тюзлюк бла джаша.
  • Эте билген, этген этеди, эте билмеген, юретген этеди!
  • Тёзген – тёш ашар!
  • Гугурук къычырмаса да, тангны атары къалмаз.
  • Халкъны юйю – туугъан джери.
  • Ёзденликни джайгъан – джокълукъ.
  • Бичгенде ашыкъма, тикгенде ашыкъ.
  • Къайтырыкъ эшигинги, къаты уруб чыкъма.
  • Таш ата билмеген, башына урур.
  • Намыс сатылыб алынмайды.
  • Гитче джилтин уллу элни джандырыр.
  • Хунаны тюбюн къазсанг, юсюнге ауар.
  • Чомарт джарлы болмаз.
  • Ушамагъан – джукъмаз.
  • Аман киши кеси юйюнде – къонакъ.
Страницы: 1 2 След.
ДЖАШ ФАХМУЛА
 
Ана тилибизде назму, хапар джазгъан джаш тёлюбюзню чыгъармаларын былайда сала барсакъ деб, ачама бу теманы. Кёлюбюзге келгенни да айта барсакъ - аны да зараны болмаз.
Изменено: Sabr - 01.06.2012 00:16:18
 
http://www.smikbr.ru/2012/pressa/mingit/02-2012.pdf
МИНГИ ТАУ / ЭЛЬБРУС /№ 2/2012, 201-204 бетле

САЛПАГЪАРЛАНЫ МАРИЯМ

Салпагъарланы Мариям 1994 жыл Гитче Къарачайны Терезе элинде туугъанды. Школну майдалгъа бошагъандан сора, Къарачай шахарда Университетге киргенди. Назму жазып школда башлагъанды. Ана тилибизде жукъ жазгъанны къой, сёлешген да аз бола баргъан заманда, назму жазгъан эгешчигибизге биз бек къууанабыз.

НАЗМУ ОКЪУРУМ КЕЛЕДИ САНГА

АТА ЖУРТУМ

Гитче Къарачайда туугъанма
Гитче уллу жюрегим бла.
Тау этегинде тургъанма
Ёрге къарай кёзлерим да.

Нарат чегетни хауасы
Таза эди, татлы эди.
Кёкге тартхан бийик журтда
Кёлюм да къанатлы эди.

Къобан сёлеше эди мени бла
Эне келип Минги Таудан.
Айта эди хар толкъуну:
«Ёлюп къалма джанынг саудан.

Къаялагъа, таулагъа къара –
Журтунгдула сени ала.
Аладан аллыкъса къарыу.
Алайсыз къаллыкъса арып».

Къобан суу сугъарады
Юй аллында терегими.
Журтну аязы сылайды
Кёлюмю-жюрегими.

Къарт атамча, Минги Тау да
Манга къарап ышарады.
«Журтун сакълар, жакълар» деп,
Туудугъуна ышанады.

Ичимден къычыра, тышымдан шыбырдай,
Барама джашай – болмай арыу:
«Аллах,- дейме,- бер бир къарыу
Сакълар кибик тауларымы».

Биз таулада туугъан эсек,
Халкъ – былайда болгъан эсек,
Къалай къоярбыз тауланы,
Ата джуртубуз тауланы?

КЪАЧ

Тубан шылпы. Тубан шылпы. Тубан шылпы.
Аязмайды кюн.
Сары джыламукъладан – чапыракъладан – толуду жер,
Кёргюзтмейди Кёк да кесин.

Дейдиле: келгенди къач.
Къачха уа – къуру оналты жыл.
Оналты джылда келемиди къач?
Юзюлгенди къыл къобузда къыл.

МЕН – ХАУАЧЫКЪМА

Жаннетден къысталгъан Адам бла Хауаны
Туудукъларыма мен. Хауачыкъма.
Терекден юзгенме алманы...
Жюрегим – жаланды, ачыкъды.

Хауачыкъма. Кёрюнмесем да – барма.
Солургъа хауа жетмей тебресе,
Алай излериксе мени,
Алай кюсериксе мени.
Бюгюн а – эслемейсе мени. Мен а – барма.

ДЖАШАУ БЛА ЁЛЮМ

Иги тюлмюдю ёлюп кетген
Жашлай, гюнахсызлай.
Башлагъанем кетерге алай –
Ким тыйды, не тыйды, нек тыйды мени?

«Кёрюрюн кёрмей – кёрюне кирген»
Къауумгъа къыйналалла бек.
Не ючюн? Нек?
Жашагъандан аманмыды ёлген?

Кесим ючюн тюйюл,
Мени сюйгенлени къыйнамаз ючюн
Джашаугъа къайытханма мен.
Мен сюйгенле, мени сюйгенле
Ёлселе уа –
Мени да тыяллыкъ тюйюлдю киши.

БУ ТАУЛАГЪА КЁЗЮМ ЖЕТГЕНЛЕЙ

Бу таулагъа кёзюм жетгенлей,
Сени сагъынып тебрейме мен.
Не болгъанды? Жаным, къайдаса?
Къыйнайса сен мени, къыйнайса!!!

Сау дунья да тас болуп къалгъанча,
Бютеу адамла мени унутханча…
Сени сакълайма кече да, кюн да!
Сенсе мени тюшюм, тюнюм да!

Угъай, угъай! Излемейме мен сени!
Керек тюйюлдю магъанасыз ийнаныу!
Сакъла, насыплы эт, жаным, кесинги!
Уллу Аллах берсин санга чексиз къарыу.

Мени уа эсинге да тюшюрме!
Унут, жаным, сюйген эсенг да унут!
Энди мен ол тели къызчыкъ тюйюлме –
Этме да къой менден умут.

Энди сен мени кёрсенг да танымазса.
Жылла ётюп кетгендиле ёретинлей
Мени къатыма келирге да базмазса!
Мен а… мен а турама сюйгенлей!

НАЗМУ ОКЪУРУМ КЕЛЕДИ САНГА

Эй, таулу жашчыкъ, кёзюме бир къара!
Башымы тас этдим болурму, дейме…
Ненча заманны тураллыкъса мени марап?
Жашил кёзлеринги бир кёрсем кетерме.

Назму окъурум келеди санга!
Ол а, билеме, игиге тюйюлдю!
Неге тартаса быллай бир кесинге?
Экибизни ортабыз бютеу ёмюрдю!

Кёзлеринги энишге ийсенг да,
Кирпиклеринг белги жиберелле!
Эшик аллында ышарылып сирелсенг,
Кюн таякъла кеслерин женгдирелле!

Мен таулу къыз! Къалай болду алай?
Сени жашил кёзлеринге сукъланама!
Тылпыуум тыйылад сени ызынгдан марай!
Къалам алсам кёзлеринги суратын салама!

Назму окъурум келеди санга!
Ол а, билеме, игиге тюйюлдю!
Неге тартаса быллай бир кесинге?
Экибизни арабыз бир ёмюрдю!
Изменено: Sabr - 01.06.2012 00:41:25
 
бир джарыкъ къууанчда тюбедик,
бирге ойнадыкъ тебседик,
мени къоюб кетдинг элинге,
Роза атынг къалды эсимде.

Роза Роза Роза хаман эсимде,
неми да берирем болсанг биргеме,
Роза Роза Роза илеш сен менге,
насыблы этерме ийнан сёзюме.

эсимде турады чырайынг,
тынчлыгъымы бузгъанд къарамынг.
джукъусуз болгъанла кечеле,
не мадар этеим джюрекге?!

къууанама кёргеним сайын,
сагъышда атады тангларым,
эки джюрек болурча бирге,
къачырыб элтеим юйюме.
 
Ай марджа, ана тилде кесигиз этген назмуланы былайгъа тюл,
Кергелен ачха
н http://www.elbrusoid.org/forum/forum5/topic22095/ АКЪТАМАКЪ (литератуно-поэтическое кафе) темагъа сала барыгъыз.
Алайда назмуланы сюзерге, игилерин басмагъа теджерге да боллукъдула.
 
"Акътамакъ" теманы 5-чи бети ачылмайды, ары джукъ салалмайма, салыннган не бар эсе да, кёрюнмейди.

Аны себебли, джангы назмуланы, хапарланы былайгъа сала барлыкъма.


Артда, биягъы джерге кёчюрюрме.
Изменено: Sabr - 24.09.2012 21:32:19
 
Sabr,
"Акъатамакъ" темагъа джазарыгъызны бери джаза барыгъыз, 5-чи бети ишленсе, бу теманы ары кечюрюме..
...
 

Изменено: Sabr - 25.09.2012 02:42:29
 
Стихи и проза Хусея Бостанова
"Пролог" Журнал молодых писателей России - http://www.ijp.ru/
Изменено: Sabr - 25.09.2012 02:57:04
 
Салам!:превед:

Sabr, Сау бол!:браво:
И стихи, и проза .....такая легкая ,острая , глаза прям бегут по строчкам......не можешь остановиться ......что же дальше ? -деб.
Какие чудные стихи......вроде совсем сегодняшние, а заглядывают в мою молодость во времена толстых журналов......у меня такая картинка сложилась.:ялучший:Радддддддддддддддаааааааааа:ялучший::браво:
 
Да, "Акътамакъ" 5я не открывается, уже 2 дня..... к чему бы это...
Былайда тюбеше турайыкъ...)))):превед:
 
 
Цитата
Кергелен пишет:
Да, "Акътамакъ" 5я не открывается, уже 2 дня..... к чему бы это...
Да бешинчи бизге бек керек эди бусагъатда, конкурс бла байламлы бир къауум адамгъа сёлешген эдим Малкъарда, Къарачайда да.
Ала да ачалмасала, кёллерине не келеди, къайдам...
 
"Акътамакъны" бешинчи бетин бери кёчюраллыкъ бар эсе, бир кёрюгюз. Анда конкурсну юсюнден Берекет, Мурадин Ёлмез улу, башхала да не айтханларын билирге излей эдим. Алайсыз, джарты джолда турлукъбуз.
 
БИЛДИРИУ

"Акътамакъны" 5-чи бетин - конкурсну юсюнден сёз башланнган бетин - бери кёчюрюрча болмай эсе, "Акътамакъ" тема да бу ыйыкъда ишлеб башламай эсе, бираз табсыз болады.

"Акътамакъ" темагъа джукъ джазарыкъла, "Джаш фахмула" деген темагъа салыгъыз Сёзюгюзню. Заман бла, ызына къайытырбыз.
 
БЕРЕКЕТ ПИШЕТ:

Салам Билал.
Не знаю, доходят ли до тебя письма отправленные мной вчера и сегодня через форум.
Форумгъа кирелеме, андан ары темалагъа кирелмейме.
Сен киреле эсенг, ол мен джазгъанны бир джаз башха темада, анга кёре эте барырбыз.


КОНКУРСНУ ХАКЪЫНДАН. О ЛИТЕРАТУРНОМ КОНКУРСЕ ДЛЯ МОЛОДЫХ АВТОРОВ.

Вот три мнения, сложившиеся на момент закрытия 5-страницы "Акътамакъ".

Sabr: Бу ишни этейик десек, созмай, былайгъа салыныргъа керекди.
Кергелен: До номинаций надо количественно и качественно дорасти.
Берекет: Но пока побаиваюсь, что он будет провальным из-за малого числа конкурсантов. Кажется, ещё не время, а может самое время?

Попытаемся пока определить условия конкурса.

Условия представленные Sabr, принимаются :
1.Конкурс къарачай-малкъар тилде джазгъан джаш авторланы арасында барыргъа керекди. Ёчню да ана тиллеринде джазгъанла алсынла.
2.Бир джерде да китаблары чыкъмагъан, джыл санлары 35-ден атламагъан авторла къошулургъа боллукъдула конкурсха.
3.Джылны аягъына дери ишни тындырыргъа боллукъду. Малкъар джаны хазырды. Къарачай джаны бла бираз къыйыныракъ боллукъду иш.
4.Ёч да юч болургъа керек болур: биринчи, экинчи, ючюнчю орунланы алгъанлагъа.

Мои добавления:

Предлагаю проводить конкурс два раза в год.
Первый – для пишущих на карачаево-балкарском языке.
Второй – для пишущих на русском языке.

Каждый конкурс проводится в двух номинациях поэзия – проза.
Учреждаются по 3 приза для каждой номинации.

Работы конкурсантов выполняются на заданную тему.

Конкурс проводится исключительно анонимно.

Авторы, до определенного условиями конкретного конкурса, времени, могут править свой текст, исходя из замечаний и рекомендаций, данных на страницах «Акътамакъ» или вовсе отозвать свою работу.
Жюри рассматривает только окончательный вариант текста.

Основная идея конкурса проста – учимся писать.
Изменено: Sabr - 26.09.2012 03:17:07
 
Ёлмезланы Мурадин, салам алейкум!

Конкурсну хакъындан джазгъанынгы окъургъа - "Акътамакъны" бешинчи сайфасы ачылмайды.
Ары джазгъанынгы бери да бир сал, марджа.
 
Цитата
Sabr пишет:
КОНКУРСНУ ХАКЪЫНДАН . О ЛИТЕРАТУРНОМ КОНКУРСЕ ДЛЯ МОЛОДЫХ АВТОРОВ.
Sabr, категорически "за", если будет проводиться ежегодно и на республиканском уровне, можно претендовать и на гос.фин. поддержку победителей, что в свою очередь может повысить интерес к конкурсу и количество участников, а там глядишь таланты таящиеся в одноклассниках/вконтакте переродятся в реальных писателей))
 
"Акътамакъ" тема дженгил ачылырча кёрюнмейди. Алай эсе, джангы затланы да былайгъа сала башлайыкъ.

Ючкёкенден Чотчаланы О. (8-чи классны сохтасы) джазады (сёзледе халатларын тюзетиб салама):
"мен орус тилде джазама, потому что къарачайча джазгъан къыйынды, нескладно получается. Подружкаларымда да бардыла джазгъанла, правда ала да орусчча джазалла.
Къарачайча стихле да орусча стихлеча тынч айтылмайдыла. Мен аланы азбар да эталмайма. Орусча уа Евгений Онегинни целиком наизусть билеме.

Может, я плохо знаю кесибизни поэтлени. Но школда окъутханлары, ну къалай айтайым, читать их трудно. Не знаю, почему. Потом, наши как-то не о нас пишут, не о сегодняшней жизни. Вообще бир айтайым: бармайдыла, келмейдиле, сёлешмейдиле демей, бармайла, келмейле, сёлешмейле деб, джазаргъа нек болмайды? Также легче и короче и красивее по-моему.

И ещё вопрос. Къарачайча тюз сёлешиб, джазгъан а орусча этиб турсакъ не боллукъду?

"Актамак", я так и не поняла, орус тилде стихлеге къарарыкъмыды?"

Шо, бу къызчыкъгъа бир таб джууаб бир джазыгъыз. Ким болса да. Мен не эсе да абызыраб турама.
Изменено: Sabr - 28.09.2012 03:18:07
 
Цитата

Ючкёкенден Чотчаланы О. (8-чи классны сохтасы) джазады (сёзледе халатларын тюзетиб салама):

Цитата

Вообще бир айтайым: бармайдыла, келмейдиле, сёлешмейдиле демей, бармайла, келмейле, сёлешмейле деб, джазаргъа нек болмайды? Также легче и короче и красивее по-моему.

И ещё вопрос. Къарачайча тюз сёлешиб, джазгъан а орусча этиб турсакъ не боллукъду?
Молодец девочка + 1000 ей за то что имеет собственное мнение!!!:браво:

Не зря говорят в народе о таких "как дети Чотчаевых":браво:

А язык она выучит, я не сомневаюсь!
ПСАПЭ КУЭД ХЪУРКЪЫМ ДОБРА МНОГО НЕ БЫВАЕТ
 
:ялучший:Эртденигиз Ашхы болсун,Багъалыларым!:превед:
" Акътамакъ" ачылмайды, алай а, джарсыу джокъду,

Sabrны темаларыны къайсысы ишлей эсе ,алайда салыгъыз джазгъаныгъызны


Чотчаланы О., Багъалычыгъым, къалай иги этдинг Сайтха киргенинги!:браво::ялучший:
Сенде терслик джокъду, 8 классда Ана тилде уста селеше билмегенинге. Терслик биздеди уллулада: устазлада, къарт-Ата-Аналада, джаш Ата-Аналада, гитче заманчыкъдан башлаб тюз селеширге юретмегенлерине. Аллахха Шукур ! Джашауунг энди башланады, джигит бол! Тилибизни ёстюрюрге бай этерге! Бек аламатды , " Евгений Онегин" -ни азбар билгенинг......:ялучший: Алай а, Ана тилни сёзлери къыйын чыгъадыла деб ,Ана тилибизни тас этерге джарамаз, джаным.

Цитата
Sabr пишет:
Вообще бир айтайым: бармайдыла, келмейдиле, сёлешмейдиле демей, бармайла,
келмейле, сёлешмейле деб, джазаргъа нек болмайды? Также легче и короче и
красивее по-моему.
Сен ,айтханча селеширге боллукъду, джазама десенг ,тилни татыуу тас боллукъду. Джашлыкъда бизда кёб затны артыкъгъа керексизге санай эдик!
Бюгюн менге 60 джыл болуб келе турады.... Бир билге эдинг Сен, алай кёб затны ызына къайтарыргъа излеб; соруб, тинтиб кюрешеме......
Цитата

И ещё вопрос. Къарачайча тюз сёлешиб, джазгъан а орусча этиб турсакъ не
боллукъду?

Огъай, джанчыгъым!!! Боллукъ тюлдю!!! Ол уллу эринчекликге!!! Хомухлукъгъа!!! Болумсузлукъгъа!!! Акъылсызлыкъгъа саналлыкъды!!!
Джазаргъа харифле бар! Мадар бар- къагъыт-къалам! Энди Аллах онг берсин- компьюторла, телефонла.......хайда джазыгъыз, бири-биригизни тюзетигиз.
ЭЛЬБАгъа киригиз, юренигиз джазаргъа да,окъургъада. Былайы кёблеге джарайды......кюрешигиз, соругъуз.
Чотчаланы О.
Бусагъатда орусча джаза эсенг ,джаза бер , атма ,эринмей кюреш.
АНА ТИЛНИ есингден кетерме! Ариу селеширге кюреш, ол алай къыйын иш тюлдю миллетни ичинде джашагъан сабийлеге.
Таурухла окъу ,назмула ,гитче хапарчыкъла окъу тышынгдан (вслух).
Джазгъан назмуларынгы къууаныб окъурукъбуз.:ялучший:
Изменено: Кергелен - 28.09.2012 13:26:19
 
Къуандырды бу Чотчаланы къызчыкълары.
А не открыть ли нам Клуб знатоков «Евгения Онегина» наизусть?
В своё время, один из моих племянников, узнав, что я знаю наизусть Онегина, тоже выучил его, хотя ни до, ни после не был замечен в особой любви к поэзии.
Правда, когда знаешь наизусть большие тексты, нужно всё время повторяться. Сейчас я уже подзабыл большие пласты из текста.

Итак, нас трое, знающих и знавших!
Кто ещё?
 
Люаза АДЖИЕВА

АКВАРЕЛЬ «СУТКИ»

Желание еще раз облизнуть белоснежные макушки заставило юную зарю вытянуть свой язычок вдоль горных вершин и золотая монетка солнца, незаметно соскользнув с его розового кончика, весело покатилась, набирая силу, разгораясь все ярче и жарче, взбираясь все выше и выше по вогнутой круче небосвода. Девочка-утро потянулась, отбрасывая уютный полог ночи и резво побежала, чтобы успеть искупаться в росах, пока солнце их не выпило без остатка. Девушка-день немедля начала прибираться, сметать со скал клочья тумана, пышнее взбивать облака, поливать запылившиеся леса дождями, сушить под солнцем размокшие дороги, гладить ветрами поля и луга. Матушка-вечер поймала сетями тетушки-закатной зари распылавшееся солнце, и бабушка-ночь накрыла непоседу своим покрывалом, отряхнув с него в небо россыпи звезд и прикорнувший с ними молодой полумесяц. И, убаюканное ровным дыханьем земли, утомившееся солнце наконец сладко заснуло до следующего рассвета, когда оно, в очередной раз ослепительной золотой монеткой соскользнув с кончика розового язычка юной зари, снова начнет восхождение по крутому склону высоких небес.

Попытаюсь, рискуя выглядеть слащавым, передать свои ощущения, в духе милого щебетания этой зарисовочки.
Будь представлен этот текст неким вкладышем-лирическим отступлением в большом тексте, я, как и многие, скорее не дочитал бы его.
Но автор предупредила нас уже названием, что речь здесь всего лишь о невинной, с милым щебетанием, акварельной зарисовочке.
Если так и воспринимать эту вещицу (говорю, лаская, но, никак не принижая), как маленький этюд, как разучиваемый трудный музыкальный пассаж, как тренировку пальцев, как тренировку слога, как попытку зафиксировать тут же, вдруг пришедшее чувственное восприятие окружающего - читается даже с приятцей и невольной улыбкой.

Читая этот хрупкий текст, чувствуешь лёгкую тревогу, как репетитор сопровождающий звуки трудной музыкальной композиции, разучиваемой робкой ещё ученицей: не сорвётся на трудной гамме, не сфальшивит ли? Да вроде нет. Вроде справилась. Лишь в одном месте пришлось вчитываться. Кажется отрезок « Матушка-вечер поймала сетями тетушки-закатной зари распылавшееся солнце…» нужно было исполнить чуть иначе, поставив «сетями тетушки-закатной зари» после «распылавшееся солнце». Так будет чуть проще и чуть понятнее. Правда, несколько обидно за мужской род. Почему утро-день-вечер не мальчик-юноша-батюшка? Ну и ладно. Пусть будет. Так захотела автор.

Собственно зря я увлёкся музыкальным восприятием зарисовки. Интересно, чем больше увлечена автор, кружевами слова или тонкими тонами, полутонами акварели, или неразделима одна в двух. Во всяком случае, наша зарисовка выполнена кажется, ориентируясь на правила техники акварельной живописи. И кончик языка и утренняя роса как бы напоминают нам не забыть сначала увлажнить бумагу, чтобы краска хорошо ложилась и тут же по ходу щебетания воображаются, рисуются, удачно выбранные автором и яркие, сочные, и воздушные полупрозрачные, прозрачные до бесцветия акварельные краски. Текст, написанный на ассоциативно-эмоциональном уровне, текст, написанный образным видением и мышлением, заметим, что это и есть основа художественного текста, принуждает так же ассоциативно воображать и зарю, и переменчивую в течение дня погоду с его ясным синим утренним небосводом, и вдруг налетевшей непогодной хмарью, и опять тихим усталым закатом, клонившимся к спокойной звёздной ночи.

Акварель тем и ценна, что исполняется быстро, моментально. А в быстро исполненной, скорой работе только и можно передать настроение сей минуты, пока, не забылась, пока не прошла чувственность момента, вот он счастливый миг восприятия, и он уже запечатлен. И ничем уже не испортишь его, ни додумыванием, или другой домысливаемой после момента заумью. Ухватить и передать миг - вот назначение акварели. Мне показалось, вот так и передан автором вдруг пришедший образ прошедшего дня,вдруг пришедшие нюансы настроения, мысли, оттенка слова. Может я больше нафантазировал, ну и ладно, пусть будет. У меня сегодня хорошее настроение.
Не изменила автор жанру акварели и в концовке, легкой лессировочкой, легким наложением дополнительной тени, повторив начала своей зарисовки.
Молодец, Люаза.
Спасибо.
С такой тренировкой, да почаще бы, можно взять любые высоты словесности.

Ну и я наведу немного тени. Само слова «сутки» в названии, кажется, утяжеляет его. Как-то не стоят рядом эти два слова и зрительно, и на слух. Кажется просто «Акварель» лучше подошло бы к названию, если добавить тексту ещё чуть-чуть акварельности. Именно чуть-чуть, не навязывая.
Будет времечко, рассмотрим и вторую работу Люазы о вечно молодой старой притче.
Но там, при каком бы настроении не был, боюсь, буду больше ругаться. Прошу без обид.
 
ШАТ джазады:
"АКЪТАМАКЪНЫ джукълатыб бир къоймагъыз. Ол бешинчи бет дегенигизни мен да ачалмайма..."

Кёз тиймеген эсе, билмейме, бир ыйыкъны ичинде аны ачалмазча устала не палах болгъан эсе да.
Энтда бир ыйыкъдан ачылмаса, сора, бир да ажымсыз заран джетгенди, афендилеге тюкюртюрге керекди.
 
Ючкёкенден Чотчаланы О. (8-чи классны сохтасы) джазады (сёзледе халатларын тюзетиб салама):
"мен орус тилде джазама, потому что къарачайча джазгъан къыйынды, нескладно получается. Подружкаларымда да бардыла джазгъанла, правда ала да орусчча джазалла.
Къарачайча стихле да орусча стихлеча тынч айтылмайдыла. Мен аланы азбар да эталмайма. Орусча уа Евгений Онегинни целиком наизусть билеме.

Может, я плохо знаю кесибизни поэтлени. Но школда окъутханлары, ну къалай айтайым, читать их трудно. Не знаю, почему. Потом, наши как-то не о нас пишут, не о сегодняшней жизни. Вообще бир айтайым: бармайдыла, келмейдиле, сёлешмейдиле демей, бармайла, келмейле, сёлешмейле деб, джазаргъа нек болмайды? Также легче и короче и красивее по-моему.

И ещё вопрос. Къарачайча тюз сёлешиб, джазгъан а орусча этиб турсакъ не боллукъду?

"Актамак", я так и не поняла, орус тилде стихлеге къарарыкъмыды?"

Чотчаланы къызчыкъ, сен ана тилибизде жазылгъан назмула окъулмайдыла деп тюз айтаса. Алай иш ана тилибизде угъай, осал назмучуларыбыздады. Ала силлабо-тоника жорукъгъа кёчмеселе, поэзия отубуз ёчюллюкдю. Аны ахыры не бла бошаллыгъын барыбыз да иги билебиз.
Чотчаланы О., бу назмуланы юлгюге келтиреме. Ким биледи, жаратыр эсенг а?

тамгъа
кечеди. тёгюледи ай, толуп.
алай мудахса сен а, ауара.
булут жокку кёкню кетип бара,
азау башы къаялада солуп.

марап шо кюн къакъгъан тауну басхан
булутча къырс эсе да жарсыуунг,
жюрегинге тюшюрмединг тасха:
кечдинг кюйсенг да. жокъ дертинг, ууунг.

сары танг, ёчюре жулдузланы,
энип келеди талчыкъгъа таудан.
кери эте кёкню булут даудан,
алтын кюн жандыргъанды бузланы.

бетчигинге тийгенди кюн ариу,
чыпчыкъ жырлы келгенди аллынга.
жюрегинги алдырма жалыннга:
Сабыр эте таза болады суу.


(4-х стоп.ямб)

кечеги турнала


басхан. азау тала.
кёкню мудах этип,
баралла турнала
къыбылагъа кетип.

къанатларын бирден
ауур-ауур къагъа,
ала туугъан жерден
узакъ къыбылагъа,

ёмюрледен да кюз
тёрелерин къылып,
баралла шо мюйюз
садакъча тартылып.

алчыларын сайлап,
къарайма шургулу…
чууакъды кёк, айлы,
жулдуз да ургулу.

кёрдюк: туугъан жерден
айырылгъан – къыйын.
къантларын бирден
къагъа, турна жыйын

барады узайып,
тазады, шошду кёк.
толсун шо къол жайып
назмум этген тилек.

(3-х стоп. ямб)



алчы турна

таралды зурна,
кюз мудах этип…
шургулу турна
жыйыны кетип,
узайып бара,
жел, боран талай…
некди ауара
жюрегим былай?

эсине нени
тюшюртдю зурна?..
«ала бар мени,
ой, алчы турна!» –
дейди сабийчик,
ол булгъайды къол.
учаргъа нечик
термиледи ол!

сур узакълагъа
кетерик эди,
къум аулакълагъа
жетерик эди,
арыса, атын
къантарып, солуп…
хар сюйген затынг
бармайды болуп.

жюрегим жунчуп,
некди ауара?
турнала учуп,
узайып бара…
таралды зурна,
къаныгъа ёню…
«ой, алчы турна,
ала бар мени!»



(3-х стоп. хорей)

чек

жашау бирде тигим
этеди да уусуз,
къууанч бла чегим
сехсизди, буруусуз!

бирде уа жюрегим
этеди къарыуусуз.
къайгъы бла чегим
сехсизди, буруусуз.



(3-х стоп. ямб)


***


кюн айнымы ашырады,
ай – кюннюмю? не башха!
тохтаусузду, ашыгъады
суу, тие ташдан-ташха.



ёмюрюм да терк барады,
къызыудан-къызыу кери.
аны бир аты къарады,
акъды къар кибик – бири.



да алгъын, ачыу этгенча,
барыучу элле атлап.
энди уа, къанат битгенча,
бир къыстаудула атла.



къарадан кетдим, агъы да
сыртындан ата турду.
къоркъмадым! миндим дагъы да,
эриши, къамчи урдум.



не амал да бошду энди:
атларым юркюп бара…
кюн таудан аууп кетгенди,
ай чыкъгъанды, къызара.




(4-х стоп. хорей)

кечеги атлы

тиеди кюн, жарыйды ай да,
кезиу-кезиу узакъ кёкден.
келеди къыш, келеди жай да,
кезиулешип ёте чекден.


алай а кюн да тутулады,
къайнар эсе да. ай да дум
къара болады. жутулады
тенгиз да: хау, онглайды къум.


бирде къаргъа жауун жауады,
гелеу сыртха тюшеди къар.
жерни, кёкню жауун жууады,
бирде уа – къан. да жокъ мадар.


насып келген жолну бушуу да
уста биледи, жарсыугъа.
тура кетип къобады суу да,
чыгъады дау да дерт уугъа.


алай муну мен нек жазама,
бу ким да шарт билген затны?..
темир эшиклени бузама,
жерлейме жер юйде атны.


угъай! тюнгюлюрге ахыр да
жарамайды таулу эрге!
биргесине къама да, жыр да
алады дайым нёгерге.


мен атыма къамчи урама,
бауур салып иер къашха.
ташлы жолну учуп барама,
алда уа не? да не башха?!


(4-х стоп. ямб)

ЭРТТЕН САЙЫН

эрттен сайын бир тап къызчыкъ,
журчукъча, арбазны ётеди.
Ариуду да хайырсызчыкъ,
жюрегими алып кетеди.


назик санчыкълары урчукъ
сабыча, къарамы - ингил.
ётеди ол бурма хурчукъ,
чурукъ таууш эте, женгил.


жюреклени ариу, толу
эринлери къабындырады,
универге элтген жолу
кёргенлени абындырады.


алай ариуду ол къызчыкъ,
къангкъазча сюзюлюп барады.
тюйюлдю жюреги бузчукъ,
ол дайым гюлча ышарады.


эрттен сайын ол къыз алай
жюрек тынчлыгъымы бузады…
ызы бла, ауур атлай,
толу къатын ишге озады.


ол анасыды. къыз аны
жарыкъ жаннган жулдузчугъуду.
да бар эди бир заманы,
къарарча энди жокъ жугъу да.


эртте бергенди къызына
къара чачын. кёлю толуп,
къарай болурму ызына,
жашлыгъына тансыкъ болуп?


башы базарлада къалып,
сакъламады ариуулугъун,
барады энди къыйналып,
эслеп, тюзетмей жаулугъун.


къыйынды сур жашау, мадар,
къадар да этмей солургъа.
алай амал а барды, бар,
ариу, ёхтем да болургъа!


саулукъ да, ариуулукъ да – иш,
болжал этмез къыйын иш! хау,
ыннанг айтхан жомакъ не тюш
тюйюлдю хатерсиз жашау.


кесигизге уллу кёллю
боласыз, эгечлерим, сиз?
сизге шо неди къыркъ, элли,
кесигизни да сюйсегиз?


ушамагъыз толкъун алып
баргъан сансыз юзгелеге.
эрттен сайын, къына салып,
хорлатмагъыз кюзгюлеге.


да, къызла, хар биригизге
ашхы улан буюрулсун,
къартлыгъ а, бет нюрюгюзге
кюе, кеси жыйырылсын!


эрттен сайын, айлай жарып,
бир тап къызчыкъ дерсге озады.
Назмум айтсын анга барып:
кесин сан этмеген тозады.


ол бюгюн да, жайгъы тангнга
ушап, барады дерсине.
Аллах насып этсин анга
кетип къалмазча терсине.


(4-х стоп. ямб)
Изменено: elbars - 29.09.2012 17:41:46
 
Оллахий, ол къызчыкъны джазгъанындан сора, иш этиб, дерс китабланы излеб, 3-чю классха къарачай тилден дерс китабха къарагъанма.
Учебниклени алай джарашдырыргъа къалай болады (текстлерине айтама). Джангыз бир назму табмагъанма, ючюнчю классха баргъан сохта къууаныб, разы болуб окъурча. Сабий къой, уллу да ангылаялмазча тизгинле.

Бу назмугъа (назму дерге да айыбды), бир къарагъыз. Кёбюсю да былайыракъдыла. Учебникле быллайла эселе, устазла да быллай китабла бла дерс берирге кюреше эселе, сабийле ана тиллеринден сууумай не этерикдиле?

Ким бла къазауат этерге да билмей къаллыкъ кёреме - хар ишибиз къараллыкъ болуб турады. 2001 джылда быллай текстлери болгъан дерс китабла къалай чыгъадыла? Бир билим дараджасы, фахмусу болгъан джокъмуду - дерс китабланы агъачлы этиб, адам кюлмезча, сабий сууумазча этиб чыгъартыргъа?

Быллай назмуланы учебникге салгъан - это же преступление сабийлени аллында. Орус учебниклени алыгъыз да къарагъыз - ала къалай джарашдырадыла, къаллай назмуланы саладыла. Поэзия бизде мийикде тюл эсе да, хар бир авторда да табаргъа боллукъду бир талай иги назму. Дело в составителе учебников. Огъесе , джангыла болурмамы? Алай эсе кимдеди терслик?


ШАХАРЫМ

Шахарым, сен, Къарачай джан шахарым,
Багъалыса сыйлы бирге танг атыб, (ангыла къалай ангыларыкъ эсенг да)
Сеннге назму талпыб айтхан хапарым, (муну уа къалай ангыларыкъса?)
Ышараса кюнча бизни джарытыб.

Джарытаса джюрегими, кёлюмю,
Бетинг ариу Минги Таугъа айланыб.
Джарытаса сакъалымы, тёлюмю, (бу уа неди?)
Тереклеринг субай-субай сайланыб. (бу уа?)
(Б.А-К.)

1942-чи джыл къазауатда ёлген, бек фахмулу поэт Бостанланы Хасанны "Къозучукъ" назмусун (Тум къарады къозучукъ,/ Керпеслениб ойнайды, / Юзгерени къатында / Хансчыкъланы чайнайды) окъуб, къууаннганым бла ачыуланнганым тенг болады. Назмугъа Байрамукъланы Халиматны автор этиб турадыла. Ёлген поэтни назмусун башхагъа теджеу неге ушагъан затды? Сау болсала ол затха Хасан да, Халимат да (джандетли болсунла) разы болмаз эдиле. Не составителле, не рецензентле, не редактор быллай затны эслемегенлери сейир тюлмюдю? Огъесе, къарачай литературадан хапарлары джокъмуду?

Къайсы поэтни да къарыулу, къарыусуз чыгъармалары барды. Дерс китабланы джарашдыргъанла, басмагъа теджегенле, редакторла да эм маджалларын, сабийлеге джараулуларын сайларгъа борчлудула. Алай этмей эселе уа, не ангылаулары-билимлери къарыусузду, не сабийле къайгъылы тюлдюле. Аланы палахларындан а - школ сабийле дерсден, ана тилден да сууйдула. Андан уллу аманлыкъ болурму? Сабийле - бизни халкъны тамбласыдыла - ала джазма тилибизни билмей, басма тилибизни сюймей ёсселе, ала миллет адамла болурламы? Дерс китабланы - школ учебниклени авторлары ишлерине джууаблы къарамасала, не айтыргъа боллукъду?
____________________________________
Бу дерс китабны (къарачай тил, 3 класс)
джарашдыргъанла: Элкъанланы М.К., Элкъанланы С.М.
рецензентле: Сюйюнчланы Х.И.,Дудаланы С.М.
редактор: Тотуркулов К-М.Н.

Китабны КЧР-ни окъуу бла илмусуну Министерствосу бегитгенди.
Чыгъаргъан: КЧР-ни кърал китаб басмасы, 2001 джыл
тиражы: 5 минг экз.

Къарачай тил бла литературадан дерс китабла бары да былайыракъ эселе, сора сабийлеге джукъ айтыу джокъду.
Терслик быллай китабланы джарашдыргъанлада, чыгъаргъанладады.

Бу болумну къалай тюрлендирирге боллукъду - кёлюгюзге келгенни бир айтыгъыз.
Изменено: Sabr - 04.10.2012 05:27:48
 
Цитата
Sabr пишет:
КОНКУРСНУ ХАКЪЫНДАН . О ЛИТЕРАТУРНОМ КОНКУРСЕ ДЛЯ МОЛОДЫХ АВТОРОВ.
бу конкурс джыл сайын этилиниб турлукъ болса, аны фахмулу джаш адамлагъа кърал саугъа берилген конкурсланы тизимине къошуб керюрге боллукъду...

алай этер ючюн конкурсну болургъа кереги былайды:
1) ечюшген джаш адамланы джылы 14-25 болургъа керекди, неда бу къауум джаш адамланы чыгъармаларын къалгъаладан энчи оценивать этерке керекди
2) бютеу республиканы ичинде етерге керекди, эм азы эки джылны ичинде (биринчи джыл етген конкурсда джукъ саугъагъа тыйыншлы болаллыкъ тюлбюз, ол себебден, этилинник иш болса, бу джылны ичинде положениясын да келишдириб этиб къалынса иги боллугъед)
3) биринчи районланы ичинде етюб, андан сора районлада хорлагъанла ечюшюрге керекдиле
былагъа келишгенден сора да задуманный конкурс, республиканы ичинде етген башха аллай мероприятияланы ичинде сайлауну етерге керекди, аладан къайсы тыйыншлы болгъанына ол тизимге тюшерге...
 
 
shamsa, сау бол. Сен джазгъан сагъыш этерчады. Джангыз "ёчюшген" неологизм келишемиди экен?
 
Sabr, къайдам, фахмум анга джетгенд)) къалай дерге керегед? тюрлендиреим)
 
Ещё раз о конкурсе.

Я первый сказал это слово, наверно мне и пытаться продвигать его.
Мои попытки разобраться вне форума с возможными условиями возможного конкурса, ни к чему не привели.
Имеется разновидение условий конкурса.
Говоря о конкурсе, говоря с сомнениями, что он может сложиться в настоящее время (эти сомнения подтвердила и Кергелен), я видел его неким внутрифорумным действом, среди тех, кто вхож в «Акътамакъ». Конкурс исключительно для начинающих, независимо от возраста, с тем чтобы конкурсные работы выставленные на страницах «Акътамакъ» были подвергнуты критике и авторы,исходя из критических замечаний и рекомендаций, могли правильно направить.
Sabr уже приводил мои условия :
Предлагаю проводить конкурс два раза в год.
Первый – для пишущих на карачаево-балкарском языке.
Второй – для пишущих на русском языке.
Каждый конкурс проводится в двух номинациях поэзия – проза.
Работы конкурсантов выполняются на заданную тему.
Конкурс проводится исключительно анонимно.
Авторы, до определенного условиями конкретного конкурса, времени, могут править свой текст, исходя из замечаний и рекомендаций, данных на страницах «Акътамакъ» или вовсе отозвать свою работу.
Жюри рассматривает только окончательный вариант текста.
Основная идея конкурса проста – учимся писать.
Призы.
Учреждаются по 3 приза по 30-20-15 тыс. руб. в каждой номинации за 1-3 места. Призовой фонд - 130 000 руб. Общий призовой фонд за 2 конкурса в течение года - 260 000 р.
Призовой фонд обеспечивается исключительно за счет средств актива «Акътамакъ».

Увы, не оживления, так хотя бы какого-то интереса со стороны форумчан и возможных конкурсантов не обнаружил, что говорит о провальности затеи. Уважаемые форумчане, рассчитывал, что мы все вместе будем учиться писать, так же как и учиться проводить конкурсы. Честно говоря, сам над собой смеюсь, что расстроился как мальчик, если кому-то до этого есть дело.
А конкурс проводить надо. Интересно же, чем всё кончиться. Сумеем ли мы разогреть пишущую братию?
Условия Sabr более реалистичны. Надеюсь, он сам боле подробно расскажет о них.
 
Цитата
shamsa пишет:
къайдам, фахмум анга джетгенд)) къалай дерге керегед? тюрлендиреим)
Сени иги фахмунг барды, таб сейир огъуна этиб турама, тилибизни иги билген, миллет ишге да джан аурутхан къайдан чыкъды деб.
Приз - ёч.
Конкурс - эришиу, сынау
конкурсант - бир сёз бла къалай айтыргъа да билмейме. Конкурсха къошулгъан...

"ёчюшген" джарашыб къаллыкъ эсе да - билмейме.
 
Берекет,

Кёлюме бир зат келгенди дагъыда. Литературная премия им. Асхата Биджиева эталсанг. Асхат къарачай, орус тилде да джазгъанды, бир тилден бир тилге да уста кёчюргенди, дерс китабла джарашдыргъанды.

Джыл сайын жюри къараб, саугъа эм маджал юч авторгъа бериле турса. Бири - авторгъа, алкъын китабы-зат чыкъмагъан, чыгъармаларына, къол джазмасына къараб. Ким биледи, "Акътамакъгъа" келген чыгъармаладан огъуна сайланыр ол.

Малкъар джанындан бу ишге Бегийланы Абдуллах (КъМР-ни джазыучуларыны экинчи тамадасы) бла Ёлмезланы Мурадин ("Минги Тау" журналны джууаблы секретары) къошулурла, бизни джанындан сагъыш этербиз.

Алай бла биринчи къарачай-малкъар адабият ёч къуралыб къаллыкъ эди. Сагъыш эт, марджа.
Страницы: 1 2 След.
Читают тему (гостей: 1)

Форум  Мобильный | Стационарный