- Мен да «сен», дейме, сен да «кесим», дейсе.
- Джырчы джырчыгъа – къарнаш.
- Шекер бла туз – бир болмаз, ушамагъан – юй болмаз.
- Эки ойлашыб, бир сёлешген.
- Алтыда кюлмеген, алтмышда кюлмез.
- Адамны аты башхача, акъылы да башхады.
- Ат да турмайды бир териде.
- Акъыл бла адеб эгизледиле.
- Аджашхан тёгерек айланыр.
- Тюзню ётмеги тюзде къалса да, тас болмаз.
- Бал – татлы, балдан да бала – татлы.
- Оюмсуз атлагъан, аджалсыз ёлюр.
- Бетинги сатма, малынгы сат.
- Таукел къуру къалмаз.
- Адамгъа аман кюн соруб келмейди.
- Агъач – джерни чырайы, кийим – эрни чырайы.
- Къозулугъунда тоймагъан, къойлугъунда тоймаз.
- Джангыз торгъай джырламаз.
- Кесине гебен этелмеген, биреуге черен эте эди.
- Аууздан келген, къолдан келсе, ким да патчах болур эди.
- Эки элинги тыйсанг, джети элде махталырса.
- Алгъанда – джууукъ, бергенде – джау.
- Тил – миллетни джаны.
- Чакъырылмагъан джерге барма, чакъырылгъан джерден къалма.
- Юй ишлеген балта эшикде къалыр.
- Ауругъаннга – кийик саулукъ, джетген къызгъа – чилле джаулукъ.
- Эл ауузу – элия.
- Атадан ёксюз – бир ёксюз, анадан ёксюз – эки ёксюз.
- Къатын байлыкъны сюер, эр саулукъну сюер.
- Къарнынг бла ёч алма.
- Арпа, будай – ащды, алтын, кюмюш а – ташды.
- Бир абыннган – минг сюрюнюр.
- Адам бла мюлк юлешмеген эсенг, ол адамны билиб бошагъанма, деб кесинги алдама.
- Аз сёлешген, къайгъысыз турур.
- Элиб деген, элге болушур.
- Эр абынмай, эл танымаз.
- Джырчы ёлсе, джыры къалыр.
- Баш – акъыл ючюн, акъылман – халкъ ючюн.
- Тилчиден кери бол.
- Кёкдеги болмаса, джердегин кёрмейди.
- Иги сеники эсе да, сюйген кесимикин этеме.
- Къуру гыбыт бек дыгъырдар.
- Джыгъылгъанны сырты джерден тоймаз.
- «Ма», - дегенни билмесенг, «бер», - дегенни билмезсе.
- Къанны къан бла джуума, аманны аман бла къуума.
- Байлыкъдан саулукъ ашхыды.
- Аманны эки битли тону болур, бирин сеннге кийдирир, бирин кеси киер.
- Билим насыб берир, билим джолну керир.
- Ишни аллы бла къууанма да, арты бла къууан.
- Айраннга суу къош, телиге джол бош.
КЧР-де НЕ БОЛА ТУРАДЫ?
|
http://new.09biz.ru/2010/03/27/zajavlenie-koordina cionnogo-soveta.html
Россияны президенти Д.А.Медведевге Россиияны президентини Администрация башчысы С.Е.Нарышкиннге Россияны президентини келечиси, Шимал Кавказ федерал округну башчысы А.Г. Хлопониннге Къарачай-Черкес республиканы президенти Б.С.Эбзеевге Къарачай-Черкес республиканы джамагъат организацияларыны Координацион Советини Заявлениеси Республикагъа 20 джылны бир миллетни адамлары башчылыкъ этгенлери туудургъан этнократия КЧР-ни экономикасын, джамагъат-сиясет турумун да катастрофа халгъа келтиргенди. Республикада миллетле арасы болумну, джамагъат-сиясет халны да иги джанына тюрлендирир ючюн бу ишлени этерге кереклиге санайбыз: 1. Федерал аралыкъ да къошулуб, Миллетле арасы комиссия къураргъа ? власт органлада республиканы къурагъан халкъланы келечилери тенг юлюшлю (паритет) болур ючюн. 2. 2010 джылны къачына паритет халда Парламент къураргъа ? республиканы къурагъан беш халкъдан бешишер депутат, башха халкъладан да беш депутат. Парламентни башчысыны да тёрт заместители болургъа ? республиканы къурагъан халкъладан биришер адам. 3. Джамагъат-сиясет турумну иги этер ючюн, энди джол президент оруслу болурун излейбиз. Къол салгъанла: ?Абаза? джамагъат организацияны Советини тамадасы М.А.Такушинов ?Адыгэ Хасэ? черкес организацияны Советини тамадасы М. Х.Черкесов ?Русь? орус организацияны Президиумуну тамадасы И.Н.Хохлачев ?Масис? эрмен организацияны тамадасы В.С. Алавердов ?Кали-архи? урумлу (грек) организацияны башчысы В. И. Кузнецов Черкесск шахарда ?Бирлик? ногъай организацияны тамадасы Ю.Б.Карасов ?ДЖАХАНИМНИ КЁРМЕГЕН ДЖАНДЕТГЕ КЁЛ САЛМАЗ? Бу ётюрюк къагъытны къурашдырыб, Россия Федерацияны президентине дери джазыб кюрешгенлеге башчылыкъ этген, бир да ажымсыз, ?Адыгэ Хасэ? черкес организацияны тамадаларыдыла. Республиканы къурагъан халкъланы организациялары бла къалмай, кеслерин кёбюрек, магъаналыракъ кёргюзтюр ючюн орус, эрмен, урум (грек) джамагъатланы башчыларын да тартхандыла бу кир ишге. Ала да не ангылаб къошулгъан эселе да. Ногъай организацияны башчысы да бу къагъытха къол салгъаны ? адам ийнанмазчады. Къарачай-Черкес республика экономика джаны бла хоншу республикаладан артха къалмайды. Джамагъат-сиясет турум а, Шимал Кавказда эм игиге саналады. Республикада халкъланы арасында тиклик, джаулукъ джокъду. Къарачай-Черкес республикагъа башчы бола келген къарачайлыла, ёз халкъларын юлюшсюз къоя, башха халкълагъа кёбюрек эс бёле келгендиле. Анга юлгюле келтирейик. 1990-чы джыллада ?Сюргюннге тюшген халкълагъа реабилитация этиу? закон чыкъгъандан сора, Борис Ельцин да Сталин къурутхан Къарачай областны ызына къайтарыуну хакъындан законопроектге къол салгъандан сора ? Къарачай энчи республика болургъа боллукъ эди. Къоймадыла! Кимле? Кесибизни башчыла. Къарачай- Черкес республиканы биринчи тамадасы Хубийланы Владимир. Къарачайны оноуун абазагъа, черкесге, орусха, ногъайгъа соргъан кибик этиб, ?бары да бирге джашайыкъ? дейдиле деб, Къарачайны энчи республика болурундан тыйдыла. Къарачай кеси энчи республика болса, бюгюннгю проблемала боллукъ тюл эдиле. Хубий улу орус къазакъланы да ?Реабилитация...? законнга киргизтди, беш халкъны да ? къарачайны, орусну, черкесни, абазаны, ногъайны ? субъект къурагъан, тенг халкъла этиб сирелди. Алай а, черкесни, абазаны, ногъайны бир-бирине къошсанг да, къарачай халкъны джарымы тенгли болмайдыла. Ёзге кърал къуллукъда ишлеген адамларыны саны бла къарачайлыла бла тенг болургъа излейдиле. 1990-чы джылланы аягъында КъЧР-де президент сайлаула болгъанларында ? анасы орус, атасы къарачай, аскер генерал Семенланы Владимир ажымсыз хорлады. Алай а, черкеслиле ?президент черкесли болургъа керекди? деб, ишни къазауатха джетдирирге аз къалдыла. Сайлаула болсала, 40 минг черкесли 200 минг къарачайлыны хорлаялмазлдыкълары хакъды. Аны ангылагъан черкеслиле, экинчи джол сайлаулада башха тактикагъа кёчдюле: къарачайлылада алагъа ишлерик кандидатны табыб, аны алгъа тюртдюле, къарачай халкъны экиге бёлдюле. Алай келди оноугъа Батдыланы Мустафа. Башбакан да черкесли болду. Мустафаны кёзюуюнде къуралдыла ёмюрде болмагъан Абаза эмда Ногъай миллет районла. Къарачайны джерини бир кесеги Абаза районнга берилди. Батды улуну президентлик болджалы бошалыргъа, Россияда халкъла кеслерине башчыны кеслери сайлау адет тохтады. Энди Россияны президенти теджейди миллет республикалагъа да тамадаланы. Алай келди Къарачай-Черкес республикъагъа президент болуб Эбзелени Борис ? Россияны Анаяса Махкемесини юеси. ?Мен ишге адамланы миллетликлерине неда меннге джууукъ джетгенлерине къараб саллыкъ тюлме. Ишлей билген, республиканы айныууна себеб болаллыкъ адамланы сайларыкъма къуллукълагъа?,- дейди Эбзе улу. Башбакан къуллукъгъа Кайшевни ? урум (грек) халкъны адамын салды. ?Башбакан черкесли болургъа керек эди, ол черкес орунду? деб, черкес миллет организацияла мурулдай, Эбзе улугъа, аны бла бирге къарачай халкъгъа да, хыршылана башладыла. Эбзе улу ?къуллукъчуланы миллетликлерине къараб, саллыкъ тюлме? десе да, сиясетин бираз джумшатды. Бусагъатда бакан къуллукъда ишлегенле: черкесден юч бакан, абазадан юч бакан, къарачайдан юч бакан. Парламентни башчысы да черкеслиди. Алай болса да, черкеси, абазасы да, аз санлы къауумла болгъанларына да къарамай, оноуда-къуллукъда кёбюрек орунлу болургъа излейдиле. Бюгюнннгю проблемаланы туудургъан ол затды. Черкеслиле 1957-чи джылдан бери да ? къарачай халкъ сюргюнден къайытханлы ? уллу къуллукълада ишлей, къарачайны къыйынын ашай юреннгендиле. 1957 джыл кърал къарачай халкъгъа буюргъан ачханы да кёбюсю черкес районлагъа, Черкесск шахаргъа джоюлуб кетгени документледе белгилиди. Бюгюнлеге дери алай бола келгенди. Энди ол зат тохтай тебрегени ? хукукчу Эбзе улу аллай затланы унарыкъ тюлдю ? бютюн да бек ачыуландырады черкес къауумну: аны ючюндю ?Адыгэ хасэ? башхаланы да кесине къошуб, хылымылы, ётюрюк тарыгъыу къагъытланы джарашдырыб, къралны этегинден башына дери джайыб кюрешгени. ?Биреу къатын келтире, биреу атын ёлтюре? деб, нарт сёз барды. Башха къауумланы джамагъат организациялары ?Адыгэ Хасэге? къошулгъанлары да сейирди. Башында кёргюзтгенибизча, Къарачай-Черкес республикада къалгъан ууакъ халкъла къарачай миллетни ышыгъында юлюшлю да, джюрюшлю да бола келгендиле. Ёзге ?джаханимни кёрмеген джандетге кёл салмаз? дегенлери тюз болур. Черкес оюнлагъа Къарачай да тёзюб турурму? Огъесе, 1926-чы джылдача, ?бий да болугъуз, юй да болугъуз кеси кесигиз бла? дебми тохтар? 40 минг черкес Къарачайдан айырылгъанлай, Орусну ичинде тас болуб кетерин биле болмазмы? Биледи, айрыллыкъ да тюлдю. Джалгъан дау чыгъарыб, уллу къуллукълагъа адамларын ётдюрюр дыгаласдан башха иннетлери джокъду. Ансы, 1990-чы джыллада Къарачай кеси бола тебрегенинде, черкеси, абазасы, ногъайы да ?бирге джашайыкъ? деб, Къарачайны джолун кесгенлерин унутмагъанбыз. Ала да унутхан болмазла. Алай эсе, хылымылы, кир, ётюрюк къагъытланы джазгъанны къоюб, джарашыб джашагъыз. Джашаялмай эсегиз а ? джол бла, закон бла айырылыгъыз да ? энчи эллеригизни къурагъыз да ? къууанч бла, насыб бла хайда джашагъыз. Аллах хар кимни иннетине кёре берликди насыбын да. АЗРЕТ-АЛИЙ КЕЧЕРУКЪ, "Джамагъат" демократ организацияны башчысы. http://www.kamatur.org/makaleler/genel/882-chnimni -kormgn-cndtg-kol-slmz |
|
|
|
|
Ответы
|
В.И. Марковин - Памятники эпохи бронзы Кавказа и некоторые вопросы их интерпретации
[8] В.И. Марковин (Москва) 1. С каждым годом усиливается интерес к археологическим памятникам Кавказа, что вызывает неуклонный рост научной литературы. Однако не всегда новейшие работы в методическом отношении, в полноте использования фактов соответствуют требованиям науки. 2. Среди важных памятников Кавказа, привлекающих последнее время большое внимание, следует назвать дольмены. Им посвящено много различных работ и заметок. В некоторых из них поверхностно учтен материал, противоречивые суждения приняты за факты, отдельные важные наблюдения предшественников молчаливо опущены, а некоторые устоявшиеся и общепринятые понятия подменены шаткими построе-[9]ниями. Особенно много путаных положений высказано в рецензии А.Д. Резепкина на книгу В.И. Марковина "Дольменная культура и вопросы раннего этногенеза абхазо-адыгов". 3. Не менее поверхностны работы, посвященные происхождению дольменных памятников Западного Кавказа. Почти все они в той или иной степени исходят из мнения Л.H. Соловьева о существовании особой южно-дольменной культуры, распространенной только на территория Абхазии, и о зависимости ее от движения малоазийского племени кашков. Теория Л.Н. Соловьева нашла определенное отражение в работах Ш.Д. Инал-Ипа, хотя известно, что малоазийцы дольмены не строили и влияние их культуры на древнее население Кавказа никак нельзя считать решающим, тем более, кашки на арене истории появляются довольно поздно. 4. Несмотря на сказанное, Я.А. Федоров готов относить движение протокашков и даже кашков на Кавказ к V-IV тыс. до н.э. Развивая мнение Л.Н. Соловьева, он считает, что строители дольменов, генетически связанные с носителями майкопской культуры, владели абхазским языком. Таким образом, дольмены - создание рук не предков абхазо-адыгов, а только одних абхазов. Посылки, положенные в основу данной работы, противоречивы, порой критически не оценены. Так, распад абхазо-адыгского этноса, по мнению Ш.Д. Инал-Ипа, на которого ссылается Я.А. Федоров, приходится на рубеж ХII-XI вв. до н.э., т.е. на время когда дольмены уже не строили. 5. Очень сомнительно отнесение Л.П. Нечаевой и В.В. Кривицким склепов в сел. Этикал (Ингушетия) и Ирганай (Дагестан) к составным дольменам. Если же учесть МНЕНИЕ БОЛЬШИНСТВА УЧЕНЫХ О СВЯЗИ ДОЛЬМЕНОВ С АБХАЗО-АДЫГСКИМ ИЛИ ДАЖЕ С ОДНИМ ТОЛЬКО АБХАЗСКИМ /абхазо-абазинским/ ЭТНОСОМ, то абсурдность подобного заключения становится очевидной. http://www.nasledie.org/v3/ru/?action=view&id=7725 52 |
|
|
|
|
|
Aybazullu
Имеется прецедент разделения единого субъекта на два в государстве Российская Федерация. Вы знаете, в каком году была образована РФ? Разделялась Чечено-Ингушетия на основании Указа президента РФ Ельцина. Это было не при царской России и не при СССР, а после образования РФ. Это и называется ПРЕЦЕДЕНТОМ. Что не ясно? Дольмены КЧР учеными признаются именно как абаза-абхазские. Подозреваю, что вы об этом знаете. Вот основная литература по дольменам: http://dolmen.ucoz.ru/publ/1-1-0-41 http://budetinteresno.info/kraeved/markovin_8.htm |
|
|
|
|
|
Бостон
Вы привели очень неудачный пример. |
|
|
|
|
|
Бостон
Опять мимо. Прочтите информацию с официального сайта Республики Ингушетия. Для этого не надо быть ни историком, ни юристом. Достаточно просто уметь читать: "Ингушетия самая молодая республика в составе Российской Федерации, образованная 4 июня 1992 года" http://www.ingushetia.ru/about/index.shtml |
|
|
|
|
|
Абаза
Хабалька ты теперь абазой стал? |
|
|
|
|
|
Абаза
насчет кипкеевых, может и прав. поэтому, район не отдам, а половина моего холодильника в как в хорошие , так и трудные годы - твоя! |
|
|
|
|
|
Кама писал: "Хабалька ты теперь абазой стал?"
Что это было? |
|
|
|
|
|
псевдо-Абаза
слушай, а зачем ты назвал кабардинцев кабардосами? что, не любишь наших многовековых братьев? |
|
|
|
|
|
осталось самое малое: убедить ВВП продемонстрировать, что Конституция РФ - просто бумажка
|
|
|
|
|
|
Бостон
Устранив ,в лёгкую,выборность глав федеративных образований он уже показал своё отношение к этой бумаге. |
|
|
|
|
Читают тему (гостей: 2)


