Войти на сайт
11 Мая  2026 года

 

  • Насыб бютеу халкъны юлюшюдю.
  • Къонагъы джокъну – шоху джокъ.
  • Билими азны – ауузунда кирит.
  • Мал ёлсе, сюек къалыр, адам ёлсе, иши къалыр.
  • Хатерли къул болур.
  • Эр сокъур болсун, къатын тилсиз болсун.
  • Чоюнну башы ачыкъ болса, итге уят керекди.
  • Алтыда кюлмеген, алтмышда кюлмез.
  • Кюн – узун, ёмюр – къысха.
  • Аш хазыр болса, иш харам болур.
  • Ата джурт – алтын бешик.
  • Суу ичген шауданынга тюкюрме.
  • Ашын ашагъанынгы, башын да сыйла.
  • Джол бла сёзню къыйыры джокъ.
  • Къарыусузгъа кюлме, онгсузгъа тийме.
  • Кийимни бир кюнню аясанг, минг кюннге джарар.
  • Джолда аягъынга сакъ бол, ушакъда тилинге сакъ бол.
  • Олтуруб кёрюнмей эди да, ёрге туруб кёрюне эди.
  • Ёгюзню мюйюзлери ауурлукъ этмейдиле.
  • Чомарт къонакъ юй иесин сыйлар.
  • Ат басханны джер билед.
  • Мал кёб болса, джууукъ кёб болур.
  • Билмейме деген – бир сёз
  • Аман адам этегингден тутса, кес да къач.
  • Хантына кёре тузу, юйюне кёре къызы.
  • Ауругъаннга – кийик саулукъ, джетген къызгъа – чилле джаулукъ.
  • Игилик игилик бла сингдирилиучю затды.
  • Тамчы таш тешер.
  • Бет бетге къараса, бет да джерге къарар.
  • Билгенни къолу къарны джандырыр.
  • Урама да – ёледи, сатама да – келеди.
  • Акъыл неден да кючлюдю.
  • Ариу сёз – джаннга азыкъ, аман сёз – башха къазыкъ.
  • Къан бла кирген, джан бла чыгъар.
  • Ачыу алгъа келсе, акъыл артха къалады.
  • Азыгъы аз, алгъа къабар, аты аман, алгъа чабар.
  • Тынгылагъан тынгы бузар.
  • Джангызны оту джарыкъ джанмаз!
  • Джолунга кёре – джюрюшюнг, джагъанга кёре – юлюшюнг.
  • Ана кёлю – балада, бала кёлю – талада.
  • Урунуу – насыбны анасы.
  • Атлыны кёрсе, джаяуну буту талыр.
  • Къолунгдан къуймакъ ашатсанг да, атаны борчундан къутулмазса.
  • Ёлюр джаннга, ёкюл джокъ.
  • Бичгенде ашыкъма, тикгенде ашыкъ.
  • Биреуню тёрюнден, кесинги эшик артынг игиди.
  • Билим – акъылны чырагъы.
  • Къанны къан бла джуума, аманны аман бла къуума.
  • Эки къатын алгъанны къулагъы тынгнгаймаз.
  • Кимни – тили, тиши онглу, кимни – къолу, иши онглу.

 

Страницы: Пред. 1 ... 15 16 17 18 19 ... 62 След.
RSS
Келигиз, тил байлыгъыбызны сакълайыкъ!
 
кокетка
Къатынгда къарачай адам болмаса, къарачайча сёлешмей турсанг унутула болур ана тил.
Ол да алайды, алай а адамны сагъышы, тюшю, къайсы тилде бола эсе, ол аны джанындады, джюрегиндеди. Суратлау литератураны окъургъа керекди.
 
Салам алейкум! Али-Мурат Хасанович, мени сизге бир сорууум барды. Къарачай-Малкъар миллетни къалай къуралгъаныны юсюнден научно-практический конференцияла этилемидиле институтда?
 
кокетка
Мени да бир соруум бар эди, мындан алда би Сюйюнчланы Азамат бла ушагъыбызда, Азамат Алимович джаш адамла тилни билир ючюн, школ, университет да тюл, ата-анадыла джууаблы, деген эди, сизни къарамыгъыз къалайды ол соруугъа?
Мен да аныча сагъыш этеме, сабийни ана тилни билиуде эм алгъа ата-анадыла джолоучулары. Терслик уллуладады.
 
ДА КЪАЙДАМ КЪАЙДАМ КЕЧЕРИКСИЗ,МЕН АНГЛАГАНЧА КЪАРАЧАЕСЕН КЪАРАЧАЙЧА СЕЛЕШИРГЕ КЕРЕКТИ НЕГЕРЛЕРИНБЛА!!!!!
 
Махмуд
Соруунга сау бол! 90-чы джыллагъа деричин хар студент институтну бошаса, анга кърал иш табыб, эки-юч джылны ишлемейин амалы джокъ эди. Алай болса, ала анга юрениб къалыб кете эдиле школда, бусагъатда кърал тюрленнгенича, хар неда тюрленнгенди. Алай а, бизде студентлени саны бир кесек азайсада, кёбюсю школлада ишлейдиле, башха ишге кетгенле аздыла.
 
КОРОЛЁК
Университетде окъутхан себебли, сизни талай аспирантыгъыз да болур? Сау болугъуз

1994 джыл бизни кафедрабызда аспирантура ачылгъан эди, андан бери заманда мени кесими 7-ти аспиранты филология кандидаты деген алим атланы, бюгюнлюкде да беш аспирантым барды. Аладан экиси джай ишлерин джакъларыкъдыла.
 
SOFIKOSHKA
Мен соруу соргъунчу бир хапар айтайым. Бир кюн джолоучу болуб Черкесск шахаргъа тебрегенме. Газелни ал орнуна олтуруб барама. Къатымда уа бир эркиши олтуруб турады.. Шофер да, ол эркиши да ушакъ этедиле къарачай бла орус тилини къатышдырыб. Мени да ушакъгъа къошдула. Мен а уа орусча селешдим. Сора, ол къатымда олтургъан эркиши менге къараб: "Къызчыкъ, сен къарачайлымыса", - деб сорду. "Къарачайлыма", - дедим мен. Сора ол менге урушду. "Сен къарачайлы эсенг, къарачайны джеринде тура эсенг, орусча нек селешесе?" Мен джунчудум. "Оруслу мы болады, тегейли мы болады, черкесли мы болады, биринчи къарачайча селеш да, ангыламасала орусча ангылатырса", - деди ол менге. Тюз айтамыды, огъесе, къалай болургъа керекди?
Аны айтханында да болур бир зат, алай а "айюню кесин кёре эди да, ызын ызлай эди" дегенлей, аллында башха миллетден адам сюелиб тургъанын биле тургъанлай, кесинги тилингде сёлешген табсызыракъ болурму?
 
Сорвиголова
Али-Мурат Хасанович, мени сизге бир сорууум барды. Къарачай-Малкъар миллетни къалай къуралгъаныны юсюнден научно-практический конференцияла этилемидиле институтда?
Бизни университетде Татарстандан, Башкортостандан, Россияны башха регонларындан кёб алим да болуб, 1990-чы джыллада "Этногенез карачаевцев и балкарцев" атлы бютеуроссия илму конференция ётгенди, аны материаллары китаб болуб да чыкъгъандыла. Ызы бла да аллай конференция ётгенди.
 
мелек
ДА КЪАЙДАМ КЪАЙДАМ КЕЧЕРИКСИЗ,МЕН АНГЛАГАНЧА КЪАРАЧАЕСЕН КЪАРАЧАЙЧА СЕЛЕШИРГЕ КЕРЕКТИ НЕГЕРЛЕРИНБЛА!!!!!
Соруунг тюппе-тюздю! Биз айтхан да олду
 
Сау болугъуз!
 
Салам Алейкум Али-Мурат Хасанович! Мен билиб Къарачай шахарны бир-бир школларында къарачай тилни "орус группалада" бардыла, ала алындан да къарыусуз окъугъан сабийлеге болушлукъгъа деб къуралгъандыла, алай а, эринчек къауум сабийле, аланы ата-аналары да аладан артха къалмайдыла, арыб кёчюрюб барадыла. Анга къалай къарайсыз сиз?
 
Бизни университетде Татарстандан, Башкортостандан, Россияны башха регонларындан кёб алим да болуб, 1990-чы джыллада "Этногенез карачаевцев и балкарцев" атлы бютеуроссия илму конференция ётгенди, аны материаллары китаб болуб да чыкъгъандыла. Ызы бла да аллай конференция ётгенди.

Буну окъудум да акълыма келди: миллетле-арасы аллай конференцияла ётемидиле къарачай-малкъар алимлени къошулуу бла?
 
Батчаланы Али - Мурат
Мени энтда ма быллай соруум барды: сёз ючюн кесингден уллу адамгъа айтырынг болса орусча аны атын да, атасыны атын да айтаса. А кесибизча къуру атын айтсанг айыблы боласа.Биринчи атасыны атын айтыб, аны ызындан кесини атын айтсанг да келишмейди) Къалай этерге керекди, сизни кёлюгюзге къалай келеди?
 
Батчаланы Али Мурат

Сау болугъуз Мен сагъыш этгенча айтдыгъыз сиз да! Ол эркишиге алай айтыргъа уялдым да, джукъ айтмай къойдум, - менден иги кесекге тамада эди. Мени тенгли болса уа, бир эки селеширик болур эдим ол затны юсюнден!
 
Али-Мурат Хасанович, мен къарачай тилде джазгъаным себебли, хар джол сайын тюбеген бир затым барды, тил бла кюрешген бир къауум адамла тукъумланы джазгъан, айтхан сагъатда да -лени деген аффиксни хайырландырыргъа керекди дейдиле. Сиз анга къалай къарайсыз?
 
Батчаланы Али Мурат
Къарачай тилни бюгюн болумун алыб къарасакъ, кесибизни тилибизде, башхаладан сёз къатышдырмай сёлеширге бармыды мадар?
Сау болугъуз!
 
МИНГИ ТАУ
Мен билиб Къарачай шахарны бир-бир школларында къарачай тилни "орус группалада" бардыла, ала алындан да къарыусуз окъугъан сабийлеге болушлукъгъа деб къуралгъандыла, алай а, эринчек къауум сабийле, аланы ата-аналары да аладан артха къалмайдыла, арыб кёчюрюб барадыла. Анга къалай къарайсыз сиз?
Аллай классла кертиси да шахарны школларында бардыла, алай а ала къарачай сабийлеге тюл, башха миллетлени сабийлерине къуралгъандыла, кеслери да билирге излегенлеге. Къарачай сабий ана тилни дерсин толу окъургъа керекди. Бу затда школланы директорлары, гороноланы, районоланы тамадалары "Тиллени юсюнден джорукъгъа" таяна, сабийлени аллай группалагъа джазмазгъа керекдиле. Ала бютеу джамагъатны аллында джууаблыдыла.
 
sama
Буну окъудум да акълыма келди: миллетле-арасы аллай конференцияла ётемидиле къарачай-малкъар алимлени къошулуу бла?
Башында айтханыбызча, докладланы асламысын къарачай-малкъар алимле этгендиле. Аланы къыйынлары бу ишде бек уллуду, багъалыды, сау болсунла!
 
КОРОЛЁК
Мени энтда ма быллай соруум барды: сёз ючюн кесингден уллу адамгъа айтырынг болса орусча аны атын да, атасыны атын да айтаса. А кесибизча къуру атын айтсанг айыблы боласа.Биринчи атасыны атын айтыб, аны ызындан кесини атын айтсанг да келишмейди) Къалай этерге керекди, сизни кёлюгюзге къалай келеди?
Мен ангылагъандан уллу болсун, гитче болсун адамны атын айтыргъа керекди, нек десенг сиз деген алмашда орус тилден алыннганды. Ол кёблюк санны кёргюзеди. Мени сартын, атын айтыб къойсанг айыб болмаз.
 
Девушка Гор
Али-Мурат Хасанович, мен къарачай тилде джазгъаным себебли, хар джол сайын тюбеген бир затым барды, тил бла кюрешген бир къауум адамла тукъумланы джазгъан, айтхан сагъатда да -лени деген аффиксни хайырландырыргъа керекди дейдиле. Сиз анга къалай къарайсыз?
Бу затны юсюнден алимлени арасында да бир тиллилик джокъду. Мен билгенден тукъумну аягъына - ланы деген кёблюк санны аффиксин къошаргъа керекди, сёз ючюн: Орусбийланы, Хубийланы, Сюйюнчланы... Ол адам аладан, аланы тукъумларындан болгъанын кёргюзтеди. Аны юсюне да "сингормонизмни джоругъу" деб болады, тилни юсюнден айтхан заманда, кесингден къурамай, джорукъ излегенча этерге керекди.
 
Акъ_Беленькая
Къарачай тилни бюгюн болумун алыб къарасакъ, кесибизни тилибизде, башхаладан сёз къатышдырмай сёлеширге бармыды мадар?
Аллай мадар барды, алай а аны бла хайырланнган бек къыйынды. Бизни сёздю деб тургъанлыкъгъа, тинтсенг ол сёз башха тилден болуб чыгъады. Орус сёзлени къатышдырмай сёлеширге уа эркин боллукъду.
 
Батчаланы Али Мурат
Мен ана тилими иги билмейме, керек заманда хайырландырыргъа биргеме сёзлюк джюрютюрге излейме, къайсы сёзлюкню хайырландырайым бир айтсагъыз а?
 
Батчаланы Али Мурат
Сау болугъуз, джууаб бергенигизге
 
Хауа сюрюучю
Айыб этмегиз, энтда бир соруу бере кетейим, ансын заманым тыкъды.
Сиз англадыгъыз болур, хар бирибиз бирер шахардан джазабыз. Тыш къралладан джазгъанлада бардыла. Ол себебден, хар бирибизни къарачайча сёлешиб турур мадарыбыз болмайды. Ана тилге тансыкъ болсакъ бу форумгъа киребиз. Аны барын айтханым. Сизни сохталарыгъыз бу форумгъа кириб, ана тилде кеслерича темала ачыб, бизни да халатларыбызны тюзете турур мадарлары бармыды?Компьютерлери интернетлери джокъ эсе, Эльбрусоидни мекямына келе турсала, алгъа компьютерле табылырла деб акъылым алайды. Анга сизни сагъышыгъыз къалайды?

"Эльбрусоид" атлы форумну баш магъанасы - къарачай бла малкъарны тамырлары бирча, сагъышлары, иннетлери да бир болуб, бир оюмгъа келишдириу, джарсыулагъа, къууанчхада бир ангы бла къаратыуду. Бу ишни башлагъанлагъа уллу джюрек разылыгъымы билдире, саулукъ, эсенлик теджейме. Тюздю, башха джерде джашагъан адам ана тилинде сёлеширге онг табмайды, тансыкъ да бола болур. Бу затда да бу форумну магъанасы бек уллуду.
 
Апокалипсис_бла)))
Мен ана тилими иги билмейме, керек заманда хайырландырыргъа биргеме сёзлюк джюрютюрге излейме, къайсы сёзлюкню хайырландырайым бир айтсагъыз а?
1990-чы джыл бизни кафедрада ишлеген алимле, мен да ичлеринде болуб "Русско-карачаево-балкарский словарь - разговорник " чыгъаргъанбыз. Бу ишде ол хайырлы болур деб кёлюме келеди.
Страницы: Пред. 1 ... 15 16 17 18 19 ... 62 След.
Читают тему (гостей: 1)

 

Написать нам