Салам,НННН ! Салам, Темирчи! Салам, Мики! Салам,Лейля! Салам Сэстра, Салам, Эль Халед! Салам, ЭЛЬБРУСОИД !
Джаз келгенди,къышхы сагъышладан къутулур заман келди. Джылы се-
зим берир деб, ДЖАНКЪОЗЛАНЫ джырыны хапарын сизге ашырама.
***
82
1
Сабийликде быллай джазда бир джел кече,
Джаз алагъа болгъан кюнде сау ыйыкъ,
Мен джукъладым келир кюннге сагъыш эте.
Тюшюмде да, неле кёрдюм, къарайыкъ.
2
Тюшюмде уа кёрген эдим мийик къала,
Минги тауча, тиреу болуб баш кёкге.
Къатында уа чыпчыкъ толу сыйдам тала,
Джанкъозлары джетер эди сау элге.
3
Ол талада тура эдим мен аммам бла.
Бере эдим джанкъозланы саугъагъа.
Джарыкъ эди сабий джюрек, ма, аламча.
Къонакъ эди бир нарт кючю санлагъа.
4
Бир ол къача, бир мен къача, талай заман
Биз ойнадыкъ зауукъ чеге талада.
Ой, джокъ эди, ма ол джерде бизге заран.
Ай, не келсин, тюш бошалды алайда.
5
Тюшден сора, джукъу келмей турдум ёрге.
Танг джарыгъы кириб эди элиме.
Къарт адамча сабыр къарай тёгерекге,
Чыкъгъан эдим сагъыш басыб эшикге.
6
Кесекден а бара эдим эшек юсде.
Мектебим да, устазым да эсден тас.
Бир заманда къалды элим ёзен тюзде,
Тёгерегим ханслы тала эм агъач.
7
Тала тюзде мен ойнадым тюшюмдеча,
Эртден чыгъы тамчы бола айакъда.
Ой, тюл эди хал деген да юйюмдеча,
Аллай джазны кёралмадым мен артда.
8
Эшегими джюген юсю къуру джанкъоз.
Мангылайы, джалкъасы да джанкъоздан.
Къарагъаннга кёрюнмезед энди ол боз,
Кесим кибик, джашнай эди омакъдан.
9
Толу эди къанат къакъгъан чегет тюзде
Ариу эди кенгден келген хар булут.
-2-
Кёк ичине, сабий джаннга нюрюн бюрке
Сейир эди, ма ол кюнде, бютеу джурт.
10
Хурджунлада,къолларымда, къолтугъумда,
Тургъаныча джанкъоз эди хар джерим.
Келе эдим Кюн Бетини мен джолунда,
Джити къарай Минги таугъа кёзлерим.
11
Джата эди тау элим да кенг ёзенде,
Чагъыб эди хар тийреси къурмачлай.
Ариу эди ата джуртум, ма, ол кюнде.
Минг джандетден ариу эди Къарачай.
12
Эштилдиле бир заманда кёб тауушла.
Эшегим да къулакъларын тирелтди.
Кёрюндюле алай анда къыз джаулукъла,
Мени кёзюм бёрклеге да илинди.
13
Уялсам да, олсагъатлай къайры букъгъун?
Чегет таба къарайма да джол ёрге.
Эшекни уа тау джолундан къайры бургъун,
Джолдан буруу, бургъанчады ёлюмге.
14
Эл сёзюмю этмесин деб джаным чыгъа,
Юсню - башны мен тебредим ариулаб.
Тер баргъаным джетер эди талай айгъа,
Неда болсун, башламадым мен джылаб.
15
Тёгерекге, бир кесекден мен къарасам,
Сау кыласым тура эди къуршалаб.
Устазымы кёзюнде уа кёрдюм къарам,
Болумума къарай эди ол бир таб.
16
Тенглерим а кюле элле бары бирден,
Кюле элле манга къарай, тутмай сан.
Эй, алай а, сорушдула устаз сёзден,
Сора мен да ыйлыкъмадым болумдан.
17
Джарашдырыб, айтдым хапар мен устазгъа,
Устаз айтды - джигит джашса, аперим,
Алай, ёзге, тюз айтсанг а халны манга,
Не ючюндю былай омакъ эшегинг?
18
Джанкъозла уа къарт ананга ариу саугъа,
Этген ишинг хар сабийге юлгюдю.
Сау къыралда байрам кюндю аналагъа,
Ой, алай а, эшек джасау кюлкюдю.
19
Аналагъа къалай этдинг тенг эшекни.
Таулулада эшек джасау джокъду чырт.
Керексизге бош кюлдюрме тенглеринги,
Иги джашса, эшек юсню терк джангырт.
20
Тенгчиклерим кюлселе да, мен а мыдах.
Этерим да келген эди хынычыкъ.
Ай, алай а, бералмадым анга джууаб,
Къараб эди мен бек сюйген бир къызчыкъ.
21
Ол тургъанлай джууаб этиу сора къайда.
Ол болгъанда къылыкъ деген менден тас.
Кёзчюклерин кёрюб къоюб мен алайда,
Бир кёб сёзюм болуб къалды тилден тас.
22
Джыламугъум тешик излей кёзлеримде,
Сабий эсим къышха кетиб джазгъыдан,
Тюрлю сагъыш тырнау тарта джюрегимде,
Къызчыкъ таба мен къарадым джангыдан.
23
Тюрсюню уа сары къачлай, мыдах эди.
Менлей кибик, хазыр эди джыларгъа.
Къарамы бла - иги джашса, чыда - деди.
- Насыб ючюн, юрен ? деди чыдаргъа.
24
Сабийле уа, думп болдула ары ? бери.
Кими ёрге, кими тутуб кёнделен.
Ол къызчыкъ а узаймайын менден кери,
Къараб эди, тюшген кибик мен кёкден.
25
Уллу къызча, кёл да берди талай бирни.
Эшекни да ол махтады талай бир.
Къайдагъысын билмей эдим мен тилими,
Тау артына кетиб эди менден тил.
26
Эсни джыйдым, алай болуб кёб турмайын.
Келди манга джазгъы кёкден кюч ? акъыл.
Сора анга, джанкъоз создум кёз джуммайын,
Къызыл бетин этиб къойдум мен акъсыл.
27
Къарай эди ол да манга кирпик къакъмай,
Къарй эди, эссиз кибик, бир тюрлю.
Къарай эдим мен да анга, бир да, къанмай.
Къарагъаным къанмаз эди ёмюрню.
28
Ой, эштешда, алай болуб кёбге бармад.
Акъсыл бети алгъын кибик къызарды.
Бергеними магъанасын ангыламад,
Джанкъозланы аякъ тюбге быргъады.
29
Теблей эди, тили чала, хар бирчигин.
Джанкъозла да джылай элле тауушсуз.
Ол кюн кёрдюм тиширыуну телилигин.
Ол кюн болду тиширыугъа джаным буз.
30
Къалды къызчыкъ эзе - эзе джанкъозланы,
Мен да кетдим адеж тутуб джюгенни.
Сабий эсим эрши кёрюб хар богъанны,
Джюрегими уллу бола кюйгени.
31
Юйде мени сакълай эди шамбет амма.
Кюн турушда мынчакъ тарта къалкъыуда.
Ол кюнлерим, шо, Аллахым, къайдадыла,
Амма къатыш джатадыла къабырда.
32
Келген эдим мен къатына артмагъым бла,
Мен аммагъа джанкъоз джопбу узатдым.
Тюбешдириб джанкъозланы къартлыгъы бла,
Къууанч эди, саугъам бла джылатдым.
33
Джылай эди бир да бузмай ышаргъанын,
Сылай элле джыйрыкъ къолла башымы.
Ой мени да, тубан эди сабий ангым,
Унутханем мен джогъуму ? барымы.
34
Джарлы амма ? сау бол ? деда башны сыла.
- Сау бол ? деда, ёмюр саулукъ ол тедже.
- Сау бол ? деда, манга къарай энтда джыла.
Кетди кюндюз, джетди энтда, ма, кече.
35
Тюненелей, джарыкъ эди джангы кече,
Джаз алагъа болгъан кюнде сау ыйыкъ,
Мен джукъладым келир кюннге сагъыш эте.
Тюшюмде да, неле кёрдюм, къарайыкъ.
36
Тюшюмде уа кёрген эдим мийик къала,
Минги тауча, тиреу болуб баш кёкге.
Къатында уа чыпчыкъ толу сыйдам тала,
Джанкъозлары джетер эди сау элге.
37
Ол талада тура эдим мен аммам бла.
Бере эдим джанкъозланы саугъагъа.
Джарыкъ эди сабий джюрек, ма, аламча.
Къонакъ эди бир нарт кючю санлагъа.
38
Арлакъда уа чаба эди къучакъ джайыб,
Тёгерекге къучакъ джайыб бир къызчыкъ.
Джашаудан да, Ёлюмден да болур айыб,
Уллу эди ол къызчыкъгъа сансызлыкъ.
39
Тюшюмде да эсли эди амма джарлы.
Ол къызчыкъны, къызы этиб, ба этди.
Ай, мени да башха болду сабий джаным,
Къууаннгандан булутлагъа ёрледи.
40
Арлакъда уа джорта эди тайхарчыгъым.
Чайнай эди джазгъы хансны балсытыб.
Кишиге да, бир затха да джогъед къайгъым.
Сан этмезем джер башласа джарылыб.
41
Ай, не келсин, кёб бармайла иги тюшле.
Кетедиле, терк келгенча, алай терк.
Кёргенликге биз аланы тер тёгюле,
Алада уа тюрленмейди, бир да, бет.
42
Тюннге къайтыб, эсни бёлюб, къарасам а,
Тереземден къарай эди манга ай.
Ёре туруб, таула таба кёз атсам а
Къарт анамлай ариу эди Къарачай.
43
Ай джарыкъдан ариу элле джанкъозларым.
Турсала да тилсиз болуб, тилсизча.
Къайда эди ол кёзюуде мени джаным,
Ангы джокъча, болуб эдим телича.
44
Эсим мени тохтамайын чырт бир затда.
Узакъ джорта, не да къайта ызына,
Кёз туурама алыб келди джууулдат да,
Къыз сюйеди тереземи тышына.
45
Алай эте, кёб турмайын мен таяндым.
Излей эдим мен тюшюмю ахырын.
Джукъладым да, ой, дагъы да мен уяндым.
Шууулдаед сагъыш джелде акъылым.
46
Излесем да, кёралмадым мен тюшюмю,
Мен кёрюрден кетиб эди ол узакъ.
Басыб эди тузлу тери сау юсюмю,
Болгъан кибик джай чиллеге мен тутмакъ.
47
Кетди заман, акгам мени джокъду джерде.
Аммамы да къартлыкъ кюню бошалды.
Сабийлик да нёгер болуб бир кюн джелге,
Эс джетмезлик узакъ джерге къорады.
48
Эшегим да талай джылдан топал болуб,
Суу ызында къобмаз кибик джыгъылды.
Гюнахларын сууабын да кёкге къоюб,
Шошлукъ излей джер теренге къысылды.
49
Ол къызчыкъ а, мени кибик, сауду энтда.
Ай, не келсин, бизде тюлдю ол келин.
Мен а анга, джуукъда да, узакъда да.
Сабий кюн бла бир бек келед келирим.
50
Ол къызчыкъ а, мен билеме, хо, алайды.
Джокъду амал, мыдах болмай джазгъыда.
Алайын а, ол керти да ангылайды,
Джанкъоз саугъа, кими берир джарлыгъа.
51
Ол къызчыкъ а, мен билеме, ай, джангылды.
Сабий кюнде бир бош этди ол алай.
Бюгюнлюкде андан меннге, ой, не къалды.
Джанкъоз джырым туруб- турад джашаулай.
52
Ариууна хар тишини налат болсун!
Кёзюуледе этген иши бир эрши.
Джукъ айырмай, кёбге созад тели къолун.
Барырындан башха болад, ма, эри.
53
Ол къызчыкъны бир кюн эри мал дохтурду.
Ыйыкъ кетмей, джангы эри арбачы.
Бир эри уа, тауукъ садха дирехторду.
Къара ? къызыл, эшек тюклю, ма, чачы.
54
Быдыр джауу, бир - бирледе, эки къарыш.
Бир - бирледе кёбге арыкъ ийнеден.
Кёзюуде уа къанчал бурну болад арыш.
Зукгу кёзле бир джут къараб теренден.
55
Мен кесим да, ой, турама алгъындача,
Акъылмандан, телиден да узакъма.
Кюрешеме мен джашаргъа табигъатча.
Джаз джашилме, къыш алада ма, акъма.
56
Шукур Кёкге, барад джашау кеси кибик.
Шукур Кёкге, джашлыгъымы джашадым.
Салгъынчынга ёлюм къолу джаннга кирит,
Эсим сауда, ма, бу затды джаншарым.
57
Къурман кюнде къурман болсун джаным мени,
Чалбаш Кёкг бла, халал джерни юсюне!
Къурман кюнде къурман болсун эсим мени,
Къарчастанны миллетине, юйюне!
58
Мен сюйгенча, сюйе эсенг, Джашау, мени,
Таулу джуртха болсанг эди сагъыракъ.
Бошха бузма таб джукъусун хар ёлгенни ,
Хар саугъа да буйюр джазыу табыракъ.
59
Сабийликде быллай джазда бир джел кече,
Джаз алагъа болгъан кюнде сау ыйыкъ.
Джукълагъанем мен тамблама сагъыш эте,
Табайым деб джанкъоз джыйыб мен насыб.
60
Энтда джукъла, келир кюннге сагъыш эте.
Келиб къалыр сабий тюшюнг алгъындан.
Тюшледе да къайтыу адет, джашай эсе,
Сен джыйарса ариу джанкъоз джангыдан.
Басханстан, Сапар Ёз.
