Войти на сайт
26 Июня 2026 года

 

  • Кийим тукъум сордурур.
  • Тилчиден кери бол.
  • От этилмеген джерден тютюн чыкъмайды.
  • Хар ишни да аллы къыйынды.
  • Атлыны ашхысы, ат тизгининден билинир
  • Арбаз сайлама да, хоншу сайла.
  • Джетген къыз джерли эшекни танымаз.
  • Хаухну атма, ёнгкючню сатма.
  • Джюз элде джюз ёгюзюм болгъандан эсе, джюз джууугъум болсун.
  • Тойгъанлыкъ къойгъа джарашады.
  • Дженгил джетерикме деб, узун джолну къоюб, къысхасын барма.
  • Сормай – алма, чакъырылмай – барма.
  • Ишлемеген – тишлемез.
  • Ариу сёз – джаннга азыкъ, аман сёз – башха къазыкъ.
  • Ауузу бла къуш тута айланады.
  • Кийиминг бла танылма, адамлыкъ бла таныл.
  • Босагъагъа джууукъ орун болса, ашыгъыб тёрге озма.
  • Нарт сёз къарт болмаз.
  • Эринчекни эр алмаз, эр алса да, кёл салмаз, кёл салса да, кёб бармаз!
  • Рысхы джалгъанды: келген да этер, кетген да этер.
  • Къазанны башы ачыкъ болса, итге уят керекди.
  • Биреуню тёрюнден, кесинги эшик артынг игиди.
  • Чабакъсыз кёлге къармакъ салгъанлыкъгъа, чабакъ тутмазса.
  • Ашда уялгъан – мухар, ишде уялгъан – хомух.
  • Ашха уста, юйюнде болсун
  • Эл ауузу – элек, анга ийнаннган – халек.
  • Окъугъан – асыу, окъумагъан – джарсыу.
  • Хатерли къул болур.
  • Къаллай салам берсенг, аллай джууаб алырса.
  • Бойнуму джети джерден кессенг да, мен ол ишни этеллик тюлме.
  • Ургъан суудан башынгы сакъла.
  • Айырылмаз джууугъунга, унутмаз сёзню айтма.
  • Къоркъакъны кёзю экили кёрюр.
  • Тил – миллетни джаны.
  • Хар сёзню орну барды.
  • Джаз бир кюнню джатсанг, къыш талай кюнню абынырса.
  • Чомартха Тейри да борчлуду.
  • Ётюрюкчюню шагъаты – къатында.
  • Телини эшигин, махтау джабар.
  • Сёлеш деб шай берген, тохта деб, сом берген.
  • Мадар болса, къадар болур.
  • Ёлмесенг да, къарт дамы болмазса?
  • Акъыл неден да кючлюдю.
  • Ашхы атаны – джашы ашхы, ашхы ананы – къызы ашхы.
  • Къолунгдан къуймакъ ашатсанг да, атаны борчундан къутулмазса.
  • Ачылгъан эт джабылыр, кёрген кёз унутмаз.
  • Аууздан келген, къолдан келсе, ким да патчах болур эди.
  • Иги джашны ышаны – аз сёлешиб, кёб тынгылар.
  • Сакъалы текени да бар, мыйыгъы киштикни да бар.
  • Тойну къарнашы – харс, джырны къарнашы – эжиу.

 

Архив Форума » Зеленый Форум [архив] » - ЗФ - Ана тилибизде
Страницы: Пред. 1 ... 20 21 22 23 24 ... 62 След.
RSS
Келигиз, тил байлыгъыбызны сакълайыкъ!
 
#526
Джаратама0
22.03.2008 14:24:35
МЕН джылда бир кере КЪарачайгъа барсам. къуру ана тилде бериулеге къарайма, сора джыларым келеди- 2 къар. 1сез орус.
Игисагъын бусагъат да Къарчай школда бир ишлер эди.
 
 
 
#527
Джаратама0
22.03.2008 14:30:23
ДЖаз десенъ учу --къыйыры джокъду ...
КЪарачай-Малкър-Орус ----ТАБИГЪАТ сезлюкню бери аз-аз джазыб къоярыкъма.
Айтыргъа---Терминологический словарь объектов природы.
 
 
 
#528
Джаратама0
22.03.2008 14:51:47
Кергелен
Къарачайгъа уа келгенди джаз! назмула айтырча болгъанбыз.

Кесилди ол къар, боран, ачы аяз,
Келди. джылтыраб, нюрлю, сюйюмлю джаз.

Эриди тауну, тюзню джабыб тургъан,
Юйсюзлени душманы. акъ джууургъан.

Ачылды кёкню бети, джерни джюзю,
Кюлдю онгсузну, джарлы халкъны кёзю.

Къарасанг. табийгъатны хар джеринде
Хар джанны, джаныуарны хар биринде.

Бир джарыкъ, бир къууанч хал кёрюнеди,
кёрген кёз алданады, териледи.

Джарыкъ джырла джырлашыб сюйюнелле,
"Джаз келди!" - деб, баш къагъыб ийилелле.

Ёртенлени Азретни назмусуду.
 
 
 
#529
Джаратама0
22.03.2008 15:25:01
Девушка Гор
:ROSE
Огъур бла келсин! ДЖаумлу болсун! Битимли болсун! Кюн джарыкъ тийсин! Кечелеригиз Чуакъ болсунла .Адамларыбыз саулукъу. насыблы
болсунла!!!
 
 
 
#530
Джаратама0
22.03.2008 15:36:34
Кергелен
Огъур бла келсин! ДЖаумлу болсун! Битимли болсун! Кюн джарыкъ тийсин! Кечелеригиз Чуакъ болсунла .Адамларыбыз саулукъу. насыблы
болсунла!!!
Амин Аллах! Къошарым, Адамларыбыз саулукъу. насыблы
болсунла!!! насыблыран да, эм уллу байлыкъларын - ана тиллерин сакълагъаннга санасынла.
 
 
 
#531
Джаратама0
22.03.2008 18:15:13
Кергелен
Девушка Гор
 
 
 
#532
Джаратама0
22.03.2008 19:28:57
Мен да бир джангы зат джазыб къояйым боллукъ эсе, бусагъатда окъугъанма.
Старинные меры длины
атлам - шаг (расстояние, равное одному шагу)
вершка - пядь (расстояние между вытянутыми большим пальцем и указательным)
къары - локоть (расстояние от локтя до конца вытянутых пальцев)
къарыш - расстояние между вытянутыми большим пальцем и мизинцем
къулач - обхват (расстояние, равное размаху рук)
къычырым расстояние, на которое слышен крик
сюем расстояние, равное ширине ладони с вытянутым большим пальцем
эли расстояние, равное толщине пальца
 
 
 
#533
Джаратама0
22.03.2008 19:47:27
Ай -да- джаш- ай-да акъыл токъмакъ.
Тоба бир иги джаулукъ къысханъа сана къарнашчыгъым.
алай къуандым.


Хурум-хурум хамиша хурум - аз-аз агъыб турса таусулмай ма олду эм игиси.
Тау чууутлула айтадыла алай.

АЛГЪА!!!
 
 
 
#534
Джаратама0
22.03.2008 21:55:25
Сорвиголова
атламны билеме, къарышны да, къулачны да, къычырымны да, эли, сюем, къары деб а уа эшитген болмазмы эдим? Къалай болса да аперим саннга!
 
 
 
#535
Джаратама0
23.03.2008 14:26:55
Салам багъалы джердешлерим!!!
АНА тилибизни хазнасына бир эс белеик.
Бери кирген бир сезчюк болсада джангы зат къошугуз.олбизге бек уллу саугъа боллукъду.
 
 
 
#536
Джаратама0
23.03.2008 14:30:07
Сорвиголова
Сажна ---- 2метр.---2атлам.
Муну да къош сезлюгнъе.
 
 
 
#537
Джаратама0
23.03.2008 14:30:08
татий-прополис
 
 
 
#538
Джаратама0
23.03.2008 14:34:47
всезнайка
Сосурандан санъа бир гугурукгу кампек тилеим.!
 
 
 
#539
Джаратама0
23.03.2008 14:55:49
Кергелен
всезнайка
Сосурандан санъа бир гугурукгу кампек тилеим.!


андан эсе вафли, мен вафли сюеме. Алай эсе, энтдаа джазаиым. Хар кирсегиз бир сез джазыгъыз дегенигиз ючюн джазама, ансы алай кебда биле болмам элден артыкъ
къаууз воск
 
 
 
#540
Джаратама0
23.03.2008 15:22:45
къаууз воск


Муну ючюн -"Частная галерея" вафляла.
 
 
 
#541
Джаратама0
23.03.2008 16:59:26
Кергелен
-"Частная галерея" вафляла.
ОООО, вафлиле ючюн а 2 сез да джазарыкъма
урчукъ -прялка
резик-ростки картофеля. когда к весне дает ростки в подвале или чагъаргъа джылыгъа алсала урлукъ гардошну
билезик джюнню. пухну тарасала таракъла бла. ол джюн кусоклагъа былай аиталла
 
 
 
#542
Джаратама0
23.03.2008 18:24:53
всезнайка
илезик

Къызым, РЕЗИК! кесинъ бир тюзет эртенли не этиб тюзеталмайма.
къызчыкъ юретген эди . башым Шидакълай къатышыб турады.


Арюуу . джумушакъ къызгъа- мамукъ билезикча дейделе.
 
 
 
#543
Джаратама0
23.03.2008 21:21:14
НАРТ ТАУРУХЛА


СИБИЛ НАРТЛА


Бурун ,Сибил нартланы замнында ,Минги-Тауну тюбюнде,Накъут-Дорбун деб ,сау эл ичине сыйннган ,накъуту,налмазы ,джези, инджиси, алтыны,темири болгъан ,ичи кече -кюн да джим- джим джылтыраб ,джаныб, кезню алдагъан бир джасанма дорбун болгънды.

Ол дорбунну байлыгъын нартла хайырландырыб, нарт устала дорбунда иштенек къураб ,темирден, джезден нартлагъа саут- саба этиб накъутундан ,инджисинден а нарт сибил къызлагъа тюйме- тюек,джасанма керек этиб тургъандыла.
Накъут -ДОРбунну байлыгъын нартла кишиге билдирмей сакълар ючюн ,дорбунну эшигин нартланы эм акъыллыссы къарт Дюбекге ышангандыла.Кеслерине джашаргъа уа Минги- Тауну кекюрегинде ,Накъут-Дорбундан иги кесек ерге чыгъыб,Къала-Тау деб сослан ташдан бир уллу къала ишлеб , аны да накъутдан джасаб , анда джашагъандыла.

ОЛ кезюуледе уа, тарыкъ джеринде бий джеклик эте джашагъан, бир кесе Бурунгук болгънды.
Кесе Бурунгук ,Накъут -Дорбунну хапарын нени да эшитиучю, билиучю, керюучю оналты къулакълы,сегиз айрыбашлы, сегиз кезлю отджаудур ДЖелмауздан эшитиб: "ОЛ байлыкъ меники болса, джер джюзюне бийлик ",деб сукъланганды. Нартладан аны къалай сыйырыргъа билмей амал ,лагъым излей, нарт Дебекни терилтсем , дорбун меники боллукъ эди деб ,нартладан джашыртын Дебекге тилекчиле ийиб:
--Сен мнге сыйыныр бол ,бюгюнден ары джер джюзюне экибиз да биргелей бийлик этербиз,-деб билдиргенди.
Алай а ненча келечи ийсе да келечиле бири да ызына къйтмагъады.
НЕ этерге билмей Бурунгук ДЖелмаузну чакъргънды. "Нартланы къалай тюб этейик. аланы джуртларын къалай къурутайыкъ, Накъут- Дорбунну кесибизге къалай алайыкъ?"-деб соргъанды.
 
 
 
#544
Джаратама0
24.03.2008 02:35:12
Кесе Бурунгукну джурту,джерикъалайда болгъанын , не кесин киши билмегенди. Аны киши танымагънлыкъга,ол отджаудур ДЖелмауузуна джер джюзюн аулатыб, отджауур да сюйсе кектюн учуб ,сюйсе джертин джюрюб, сюйсе суутун джюзюб,нени да эшите,кере,кишиге керюнмей ,боранлаб, къалайгъа да джетиб,огъурамагъан джерни кюйдюрюб,эшитгенин, кергенин кесе Бурунгукгаайта, ол да бий джеклик эте, алай джашагъанды.

Кесе Бурунгук ,сибил нартлагъ даол умутун этиб, отджаудурну аны ючюн чакъыргъанды ДЖелмауз да анга былай айтханды:
--Сибил нартла дегенингкюймез, эримез, елмез гыйы батырладыла. Аланы кючлерини хорланмаз тутуругъу неболгъанын билир ючюн ,биз алагъ мени юзюгюмден юч айры башлы ,бир отджаудурну иейик. ОЛ ,кеси джангыз барыб болумларын билсин,таб тюшсе уа, сибил нартланы тюб этсин. ЮЧ айрыбашлы бир отджаудур да Минги- Тауда сибил нартлагъа барыргъа джолгъа чыгъыб,учуб, кезден ташайыб, узайгъанды. ОЛ Минги- Тауну мийикден басхан булутла бла келиб ,Минги-Тауну теппесине къонуб,къаугъа ачарлы болуб, андан тебен къараб ,сибил нартланы КЪонуш -ДЖурту-беккич,уллу КЪала- Тауну кергенди. Сибил нартла кимле болгънларын да билгенди
Сонгура, кеб арам- къарам этмей бир черчеклик этейим деб ,нартла бла сермешир къан алыб,къонган джеринде бегимли болур ючюн ,тау башинда менги гыйыланы къазыб ары-бери тенгеретиб. кесин бегеюл джарашдырыргъа башлайды. Алай а ол къобаргъан бир сослан таш тебен тенгереб , таугъа, езенге тауш сала. Уллу Камгъа кенделенине келиб тюшгенди.
Нарт Сибилчини тоюна джыйылыб тургъан нартла да, бу кюкюреген, дуния сагъайтхан таушха сагъайыб, нарт санлары менгюрлениб ,Къала-Таудан сабыр чыгъыб Минги-Тауну теппесине къарам атыб ,юч айрыбашлыны къаугъагъа хазырлана тургъанын керюб, Сибилчиге оноу соргъандыла.
Деу, батыр нартланы батыры, нарт Сибилчи да, ючучар садакъны джерлеб,юч садакъ окъну тик ерге -Минги-Тауну теппесине буруб,юч айры башлыны юч башын мараб Учургъанды.
Отджаудурну къычырыгы джер джюзюн уятыб,Минги- Тауну теппесинден елю болуб къуюлуб ,тенгереб клиб, КЪонуш-ДЖуртха тюшеди. Нарт Сибилчи ДЖелмаузну ичин джарыб ,от солутхан ырхымларын чыгъарыб, кебдириб,кюкюрт бла ийлеб, нартлагъа керек кюнге окъла болурча къуу этгенди, отлу садакъ атарча этгенди.
1111111
 
 
 
#545
Джаратама0
24.03.2008 14:54:44
Кергелен
Сажна ---- 2метр.---2атлам.
Тоба. муну эшитмеген эдим. Аннягъа да бир сорайым, ол биле болур.
 
 
 
#546
Джаратама0
24.03.2008 16:03:39
Кергелен
Сибил нартланы тауруху не бла бошалды? Ол дорбун турамыды экен? Къалайда болгъаын билмеймисе аны?
 
 
 
#547
Джаратама0
24.03.2008 17:49:21
.................................................. ..................................................
Джер джюзюн сагъайтхан юч айры башлыны къычырыгъын - сыйытын эшитгшен кесе Бурунгук бла сегиз айры башлы отджаудур, сиьил нартланы такъыр тюб этейик деб , юч айры башлы отджаудурладан джюзюсюн хазырлап :
- Сибил нартланы кюл-кемюр этиб Минги-Тауну юслерине аудуруб къайтыгъыз! - деб ашыргъандыла .
Джюз отжаудур да , кюкюрей , дауур эте келиб : сибил нартланы джурту Минги - Тауну , саудан къуршалаб , кюйдереик, джалын ийислери чыкъмазча, тауну юслерине аудурайыкъ, - дей , гюрюлдей , демлешиб къычыра , нартлагъа даулу къайнагъандыла .
Деу сибил нартла да , къаугъа келлю болуб , алагъа тюберге уллу - гитче къалмай чыкъгъандыла . Батыр нарт Сибилчини отоууна киргелли эки кюню толгьан бичейсы , ариу Кюнкъыз келинчикда чыкъгъанды. Ол , кюнча тийиб , нартланы джуртуна джилыу бериб, нртлагъа къаруу , тин бергенди . Джелмауузла уа , Кюнкъызны кергенлей, аны ариулугъундан кезлери къамаб , тиллери тартыныб, джюреклери къалтыраб , уюб - уюб , орунларындан тебалмай къалгандыла.
Нартла да алгъын Сибилчи атыб елтюрген отджаудурну отлукь ырхым къууундан , ючатар садакъларын джерлеб , уюб тургъан джюз Джелмауузну атыб - атыб джандырыб , кюйдюредиле . Минги-тауда ала уюб кюйген джерле къызгъыч тыбырла болуб, бюгюнлюкде да алайлагъа не къар къонмайды , не чеб чыкъмайды деген айтыу да барды.

Джюз отджаудурну хорлам бла къайтырына ийнаныб тургъан Бурунгук бла деу Джелмаууз , сакълай - сакълай тезюмлери тауусулуб , къыйынлаша :" Не болду экен , барчы , къараб кел !" - деб , ючюнчу кере байчыны джебередиле .
Байчы барыб Минги -Таудан тебен къараб , нартланы тойларын , хорлам къууанчларын керюб , отджаудурланы да къызгыч кюл болуб кюйгенлерин керюб дженгил ызына къайтыб , Бурунгук бла деу отджаудургъа билдиргенди . Ол , ачы хапарны эшитген Бурунгукну джаны къыйлыб , ачыйды. Джелмаууз да андан бек ачыб , джюреклери чанчады хыйла - хыйык излей бир - бири бла кенгешиб , дагъыда бир амал табыб , хош болуб , джюреклерин былай деб басадыла:
- Сизге джерни Кюн батхан къыйырндан отджаудрланы ийиб тургъан , алайыны бий джеги Бурунгукду , энтда иерикди , ол ийгинчи , ары барыгъыз , аны бла сермеширге , сиз керта нартла эсегиз де да , Минги-Тауну теппесинден энишге аман кюнлерине къычыр . Ала ары кетселе , къайтамз болурла , биз да накъут джуртну иеси болурбуз , - деб биягъы Байчыны джибередиле.
 
 
 
#548
Джаратама0
24.03.2008 18:00:07
Мышона
Биз да биллик эдик ол дорбунну къайда болгъанын. накъут-налмаз дорбунну табаргъа биз да огъай демей эдик.
 
 
 
#549
Джаратама0
24.03.2008 18:01:28
Кергелен
Андан арысы уа. Ол дорбунну арты не болду?
 
 
 
#550
Джаратама0
24.03.2008 18:47:53
......................
Байчы да , мычымай , танг аласы бла сибил нартлагъа , Бурунгукну хыйласын айтыб , ачы-ачы къычырыб , уллу той - оюндан сонгура соругъуб джукълагъан нартланы уятханды , сезюне тынгылатханды .
Деулюклери , батырлыкълары селен , джукъгъа терилмеген алчадакъ сибил нартла Байчыны къуугъун сезюне териледиле , джуртну Дебек нартха аманат этедиле . Кеслери уа , кесе Бурунгукну излей чыгъадыла .

Сибил нартланы Кюн батханнгъа кетгенлерин эшитген кесе Бурунгук , къууанч тыбырлы болуб , оналты къулакълы , сегиз кезлю , сегиз айры башлы отджаудур Джелмауузгъа : " Тебре , кесим барлыкъма!" - деб , Джелмауузгъа миниб келиб , Накъут - Дорбунну аллында джерлениб , Джелмауузгъада: - "Сен а Минги-Тангу теппемине миниб , къараб тур , бу джуртда къалгъан нарт юзюкден бир хата чыкъмасын , - дей , кеси Накъут - Дорбунну эшигин сакълагъан Дебекге барыб , анга даулу селешиб : - Эшикни ач , мени ары кирме къой , Накъут- Дорбун меникиди энди . Мен Бурунгук бий джекме , Дорбунну накъутун , алтынын эзге быйлыгъын керейик", - дегенди.

Нарт Дебек да , сез салмай , Накъут- Дорбунну эшигин ачыб , Буругукну ары кирме къоюб , дорбунну бекгич къадама эшигин бегеуюл джабханды . Накъут - Дорбунну байлыгъына эси кетген Бурунгук , несин да билмей , несин да унутуб , дорбун ичинде айлана , къарай туруб , бир алада эсин джыйыб , эшик таба мыллык атханды .

Алай а чыгъалмазын ангълагъан Бурунгук узун гук бурну бла сызгъырыб , Минги- Тауну теппесинде чекген , нени да эшитиучу деу ДЖелмауузгъа эшитдиргенди . Ол да сау дунияны сагъайтыб , сау джан къоймай джутама , джуртугъузну кюйдюреме, джерни джюзюню бий джеги Бурунгукну бошатыгъыз , айтханына сыйыныгъыз , олду эн ди Накъут- Джуртну иеси !- деб гюрюлдей , отджаудуруб , бир къауум джерлени кюйдюрюб , тютюнлете , къоркъуу салгъанды .

Сибилчиге туугъан ,
Эмчек эме тургъан,
Бёккюр нарт улан
Болуб ёрге тургъун.

ДЖелмауузну ачы ауазына сагъайыб , джюрексиниб , созулуб , керилиб , мазаллы бир деу нарт болуб , секириб тургъанды . Анасына - ариу Кюнкызгъа : " Анам, бир сауут - саба этерем!" - дегенди. Сегизатар садакъ джаяны шынтагысын къаты тартыб , джыйгъанды . Садакъ окъларын да ырхым къуу бла джерлеб , Къала - Тауундан эишкге чыкългъанлай , анасы ды ызындан чыгъады.
 
 
 
Страницы: Пред. 1 ... 20 21 22 23 24 ... 62 След.
Читают тему (гостей: 28)

 

Написать нам

Фонд «Содействие развитию карачаево-балкарской молодежи «Эльбрусоид»

© 2003-2026 Elbrusoid.org  |  Все права защищены Законами Гор.