Эльбрусоид :: Форум :: Келигиз, тил байлыгъыбызны сакълайыкъ!

Ач бёрюге мекям джокъ.
Ач, тоймам, дейди, тойгъан, ач болмам, дейди.
Иги адамны бир сёзю эки болмаз.
Аман къатын сабий табса, бий болур…
Башланнган иш битер, къымылдагъан тиш тюшер.
Эрине къаргъыш этген къатын, эрнин къабар.
Окъугъанны бети джарыкъ.
Атынг аманнга чыкъгъандан эсе, джанынг тамагъынгдан чыкъсын.
Биреуге аманлыкъ этиб, кесинге игилик табмазса.
Кёл – къызбай, къол – батыр.
Тил джюрекге джол ишлейди.
Азыгъы аз, алгъа къабар, аты аман, алгъа чабар.
Адебсиз адам – джюгенсиз ат.
Байлыкъ тауусулур, билим тауусулмаз.
Элде адам къалмаса, ит тахтагъа минер.
Аман адамны тепсинге олтуртсанг, къызынгы тилер.
Адамны артындан къара сабан сюрме.
Окъуусуз билим – джокъ, билимсиз кюнюнг – джокъ.
Ашхы – джыяр, аман – джояр.
Тойчу джашха къарама, къойчу джашха къара.
Ач – эснер, ат – кишнер.
Бёрю да ач къалмасын, эчки да ашалмасын.
Айтылгъан буйрукъ, сёгюлмез
Кийимни бир кюнню аясанг, минг кюннге джарар.
Тели турса – той бузар.
Тас болгъан бычакъны сабы – алтын.
Ариу – кёзге, акъыл – джюрекге.
Биреуге кёлтюрген таягъынг, кесинги башынга урур.
Этни бети бла шорпасы.
Уллу сёлешме да, уллу къаб.
Ёксюзню тилеги къабыл болур.
Къартны бурнун сюрт да, оноугъа тут.
Ауузу аманнга «иги», деме.
Аманны тукъумуна къарама, игини тукъумун сорма.
Ушамагъан – джукъмаз.
Сёз сёзню айтдырыр.
Билими азны – ауузунда кирит.
Къартны сыйын кёрмеген, къартлыгъында сыйлы болмаз.
Къуру гыбыт бек дыгъырдар.
Эшекни не къадар тюйсенг да, ат болмаз.
«Ёгюз, джаргъа джууукъ барма, меннге джюк боллукъса», - дегенди эшек.
Тенгни тенглиги джашай барсанг билинир.
Адамны бетине къарама, адетине къара.
Къарт болгъан джерде, берекет болур, сабий болгъан джерде, оюн болур.
Джаз бир кюнню джатсанг, къыш талай кюнню абынырса.
Олтуруб кёрюнмей эди да, ёрге туруб кёрюне эди.
Битмегеннге сакъал – танг.
Бети бедерден, намыс сакълама.
Сабыр джетер муратха, сабырсыз къалыр уятха.
Айырылгъанланы айю ашар, бёлюннгенлени бёрю ашар.

RSS

Келигиз, тил байлыгъыбызны сакълайыкъ!

Кергелен

Гость

#551

Джаратама0

24.03.2008 19:44:42

Ала ,Минги-Тауну теппесин къазыб ,белкъау этиб .ачыуланыб ,гыйы-гыйы къаяланы къобара тургъан ДЖелмаузну кередиле. Ариу Кюнкъыз, нюр чырайын тийириб, Минги-Тауну ортасын айры эте, от солуй тургъан ДЖелмаузну уютуб,къарышдырыб ,солугъан отун сууутханды. Нарт уланы да сегизатар садкъдан сегиз окъну учургъанды. Отлу окъла тийген ДЖелмауз кебюб дингиз болуб ,къызыб атылыб джарылгъанды. Минги-Тау да андан бери эки башлы болуб къалгъанды дейдиле.

Сибил нарла да чаба джорта ,Сибилтиге джетгендиле,
Сибилтиде къонушлары Минги-Таугъа келгендиле,
Тауну айрысын керюб ,нек болгънын билгендиле,
Къууанч тоюн къура , Къала-Тауна киргендиле,
Туугъан нарт уланнга Ерюзмек аталыб,
Бир кюннге есюб ,деу нарт болгъанын кергендиле.
Эркли асселикде туууб есген Ерюзмек,
Къала-Тауда ишлейд кесине ерюз ,теджюк керек,
ДЖолгъа чыгъаргъа керек кюннге болурча бек.
Сонгура не эрки, не асселиги болмагъан биреу--
ОЛ а Бурунгук --тилеб Къала-Тауна киргенди,
Излей келиб кесине джалынчакъ кюннге тиреу,
Ерюзмекни да ким болгънын ол алайда билгенди,
Ерюзмекден джанына джашау турукъ тилегенди,
Тарыкъ джерими да сеннге берейим дегенди,
Аны келюн чапырыр дыгаласла излегенди.
Алай а Ерюзмек аны да хош ,табу кермегенди.

Кесе Бурунгук да аны ангылаб, Тарыкъ таулада Бугъоулу ---Дорбунда джашырылыб тургъан, дуния сейири ариу Аргуну да берейим деб ,дагъыда джалыннганды . Ерюзмек да сибил нартланы бир белеги бла Тарыкъ таулагъа баргъанды . Бугъоу-Дорбунда кюн кермей джашагъан ариу Аргугъа бошлукъ бериб, алайда аны алыб джашай, тарыкъ сибил нартланы ерюзю болгъанды.
Кесе Бурунгукну уа сибил нартла ,накъутдан тойсун деб, Накъут-Дорбунда иштенекде ишлетир ючюн ,сау къойгъандыла.
Нартланы джурту КЪала-Тауну уа КЪонуш-ДЖуртда къала тюбю бюгюнлюкге деричин сакъланнганды дейдиле.

Акъыллычыкъ

Гость

#552

Джаратама0

24.03.2008 20:31:51

Сорвиголова Гость	#553 Джаратама0 24.03.2008 20:49:36 алчадакъ, бегеуюл, бекгич, шынтачы, белкъау

Девушка Гор Гость	#554 Джаратама0 24.03.2008 21:46:51 Сорвиголова бегеуюл- бегейиул- укрепление. шынтачы шынтаг дерге излеген болур эдинг- шынтаг-нитки, пряжа.

Девушка Гор Гость	#555 Джаратама0 24.03.2008 22:12:26 Кергелен Бек ариу таурух айтдынг сау бол Джангы сёзле да билдик, тюзюн айтсам мен бир-бирлерин сёзлюкде да табмадым

Акъыллычыкъ

Гость

#556

Джаратама0

24.03.2008 22:19:55

Кергелен
Байчы да , мычымай , танг аласы бла сибил нартлагъа , Бурунгукну хыйласын айтыб , ачы-ачы къычырыб , уллу той - оюндан сонгура соругъуб джукълагъан нартланы уятханды , сезюне тынгылатханды .
Танг аласы бла къычыргъан эшитсем, къарт анам, байчыды ол дегенлей турады. Ол байчыны юсюнденмиди, огъесе?

Кергелен

Гость

#557

Джаратама0

25.03.2008 17:21:13

Салам Таулула!

Таурухну иги окъудугъузму? ОКъугъан атыгъызны джаза кетигиз !

Кириб окъумай чыкъгънны керюб турама

Танг аласы бла къычыргъан эшитсем, къарт анам, байчыды ол дегенлей турады. Ол байчыны юсюнденмиди, огъесе?

Къарт анагъ тюз айтады.

Байчы къычырса --ОЙ , НЕ . ? --дерге джарамайды.
Байчы , Байчы ,--дерге керекди.

Кергелен

Гость

#558

Джаратама0

25.03.2008 17:58:24

ХАПАР.

Тау къышлыкълагъа джангы эл ишлеге чыкъгъан эдик. Чалкъы джетсе айтыучан эдиле алай. ДЖайлыкъда КЪоджакъ Тюбю деген джердебиз. Мен ийнекге ,бузоугъа къарайма, къалгаън ишге джарайма деб билмейме. Хаман да кереме : бир агъазчыкъ уясындан чыгъыб, эшикге чабады, сора- ызына. Къуру алай этиб турады, баласына къоркъгъанды да. Анга тийген киши да джокъду.
Бир кюн уллу джангур джауб , чалкъычыланы къошха джыйды.
ДЖашла эригиб , ойнаб , джырлаб тебредиле. Бирлери айтды: "Келигиз , агъазны баласын урлайыкъ, анга тийген сау къалмайды , дейдиле ,- бир сынайыкъ"--деб. Марлаб туруб , агъаз джанлагъанлай , баласын урлайдыла. ДЖарлы ана бир къайгъыгъа кириу этеди, баласын кермегенинде. Чыртданда чыдам табалмай, адамланы аралары бла да чабады. Бичен баш четен къошчугъубузну юй тюбюнден аркъауун кетлюрюб тургъан быкъы бар эди , агъаз , анга миниб, сютбашы челекге тамызады. Тамадабыз урушду, разы болдугъзму энди деб. Агъазны къабханы, тамызгъаны да ууду, билебиз. ДЖашла акъыртын балачыкъны орнуна салдыла. Келиб баласын эслегенлей , быкъыгъа ерлеб челекни джантау баун ашаб, сютбашыны сютбашыны джерге ийиб чачды. Сейир- тамаша болгъан джашла , юй тюбюн сибириб алыб. сютбашыны таз бла элтиб ит тегенеге къуйдула. Итлени бири джетиб андан джалаб тебреди. Ийнаныгъыз, ашаб да бошагъынчы, ит елюб къалды.
Экинчи джашла агъазны баласына тиймей эдиле.

Девушка Гор Гость	#559 Джаратама0 25.03.2008 20:42:57 Кергелен Бу хапарны мен да билеме! Къарнашларым чалкъыны юсюнден хапар айтсала, бу хапарны да айтыучандыла.

Акъыллычыкъ Гость	#560 Джаратама0 25.03.2008 21:14:51 агъаз - ласка ушайды? Алыб къарасанг ётюрюк хапарды дерге да боллукъду, алай а, ата-бабаларыбыздан келген хапар эсе, бюгюн да джаш адамла аны биле эселе, тюз болур. Къалай сейирди джашау!

Акъыллычыкъ

Гость

#561

Джаратама0

25.03.2008 21:26:44

Кергелен
Байчы къычырса --ОЙ , НЕ . ? --дерге джарамайды.
Байчы , Байчы ,--дерге керекди.
А ой, не десенг не болады? Къарт анам айтханнга кёре, джукъ айтсанг, неда эшикге чыкъсанг ол ауазгъа адам акъылындан тюрленирге боллукъду дейди.

Игиликге къычыр - дерге керекди дейди ання. Сора дагъыда, танг аласы бла байчы къычыргъандыда, бир бек къоркъуб турама кишиге джукъ болмай къалгъа эди, дегенлени талай кере эшитгенме.

Кергелен

Гость

#562

Джаратама0

25.03.2008 21:36:44

Акъыллычыкъ
Аннячыгъынъ тюз айтады.
Байчы билдирген этеди ,сакъ бол деб.
Кече арасында зат да къычырыб, адам ешикге чыгъаргъа боллкъду,къоркъаргъа боллукъду, Байчы къычырса тюнюнъдеча къычырады. ДЖуукъ адамча къчырыргъа бо.ллукъду.

Кергелен Гость	#563 Джаратама0 25.03.2008 21:37:57 А ой, не десенг не болады? Ырысды.

Акъыллычыкъ Гость	#564 Джаратама0 26.03.2008 19:47:35 Кергелен Сау бол, билдим энди кимге сора турургъа. Ансын аннямы башын къайнатханма.

Акъыллычыкъ

Гость

#565

Джаратама0

26.03.2008 20:46:02

Кергелен
Мен да бир джазайым окъугъан хапарларымдан бирин, керти сейир хапарды бу:
Айю бек акъыллы джаныуарды. Хар затны да эсеблеб джюрюйдю. Аны ючюн айтадыла, былай этер ишин джашырыб, хар затны алгъадан билиб тургъан адамны юсюнден ол айю акъыллыды деб. Ол да, адамча, нени да ашайды - этни да, кёгетлени да.
Айю алгъын тиширыу болгъанды деучю эдиле къартла. Не хата, не гюнях иш этген эсе да, Тейрини чамландыргъанды да, ол аны джаныуар этиб къойгъанды. Ма аны себебли айю тиширыулагъа тиймейди. Айю тиширыуну ашайма деб чабса да, ол анга ёшюнюн ачханлай, аны тиширыу болгъанын билиб, тохтаб къалады деучю эдиле, керти, ётюрюк эсе да.

Кергелен

Гость

#566

Джаратама0

27.03.2008 00:43:55

Салам ана тилин сюйгенлеге!!!!Акъыллычыкъ

Аламат хапарчыкъ. Ма алай аз -аз джаза турсакъ бек да ашхы боллукъ эди.
Адам бир-эки зат окъгъанлай болгъанны да билиб къоялмайды ,иги билир ючюн 4-5 кере талай замандан окъургъа керекди.

Девушка Гор

Гость

#567

Джаратама0

27.03.2008 13:52:31

Акъыллычыкъ
Айю алгъын тиширыу болгъанды деучю эдиле къартла. Не хата, не гюнях иш этген эсе да, Тейрини чамландыргъанды да, ол аны джаныуар этиб къойгъанды.
Эшитмеген эдим тоба быллай хапар

Сейир затны айтдынг. Бу миф болса да сагъышландырырчады, уучулагъа бир сорургъа керекди

Кергелен

Гость

#568

Джаратама0

27.03.2008 14:09:35

ЗИЙДАННГА АТЫУ.

КЪарачайда аман айланнган адамланы зийданнга атхандыла неда, бетлерин къазан къара бла бояб ,эшекге миндириб( экисин да бир эшекге, сыртларын бир-бирине тиреб миндиргендиле) орамда айландыргъандыла,-ыйлыкъдырыргъа.
1814 джыл ДЖазлыкъда ДЖаухарат деб бир тышырыуну зийданнга атхандыла. Зийдан хуюча, терен, адам кенглиги сыйынырча бир къазылгъанды. Терслик этген аны ичинде ерге туруб тургъанлайына , хар озгъан бир таш атыб , башын джабхандыла.
Таш атмай озгъан адамны кесин зийданнга атхандыла. ДЖаухаратны Зийданнга атханларындан сора ,аны атын сабийлеге атамагъандыла , ол джашагъан юйню юсю бла озсала, Астагъафируллах деб бетлерин джабыб озгъандыла.

Акъыллычыкъ Гость	#569 Джаратама0 27.03.2008 19:33:39 Девушка Гор уучулагъа бир сорургъа керекди Бизге да бир джазарса аланы айтханларын, мен да сейир болгъанма.

Кергелен

Гость

#570

Джаратама0

27.03.2008 21:40:00

КЪАРА БАГЪАНА.

КЪара багъанагъа Къарачайда къуру эркишилени сюегендиле. Къара багъангъа амнлыкъ этген адамны байлагъандыла.
Бир джолда Чеккуланы Наурузну джашы Акъчыкъ ,сабий заманында, озуб бара, къара багъанагъа байланыб тургъан бир адамны эслегенди . Бир мыртазакъ да аны сакълаб тура, арлакъда ,эригиб, баш къагъа.
---ДЖашчыкъ, хазыр орнумда юч сомум барды, аны да ал, мени да ары бир ий,- деб шыбырдагъанды къара багъанагъа байланыб турган адам.
ДЖашчыкъ, Чекку улу Акъчыкъ,юч сомну да алады, тасманы тешиб, багънагъа урулгъанны бошлайды, кеси къачыб кетеди. Ол адам бир сыртлыкъны ерге къачады. КЪобандан етюб, кюн бет бла Дууут таба мыллык атады. Сау эл аны ызындан сюреди,джеталмайдыла, энди ол джерни аты КЪачхан сыртды.

Акъыллычыкъ Гость	#571 Джаратама0 27.03.2008 21:40:54 ЗИЙДАННГА АТЫУ- зидан - темница дегенликлеримиди

Кергелен Гость	#572 Джаратама0 28.03.2008 00:40:08 Акъыллычыкъ зидан - темница Огъай, ол анданбытдырды.

Акъыллычыкъ Гость	#573 Джаратама0 28.03.2008 17:21:39 Кергелен Огъай, ол анданбытдырды. Ол дегенинг? Айтмазчамыды адамгъа?

Кергелен

Гость

#574

Джаратама0

28.03.2008 17:32:32

Салам .

Акъыллычыкъ
Ол дегенинг? Айтмазчамыды адамгъа

ДЖаным темницагъа атсала адамны- гырджын , суу бергендиле.

Башинда хапарны иги окъу .
Адам сыйынырча чуннъур къазыб , сора хар къаты бла етген таш атыб баргъанды. Алай адам джаны саулай ташла бла бастырылыб къалгъанды.

Девушка Гор

Гость

#575

Джаратама0

28.03.2008 17:39:54

Адам сыйынырча чуннъур къазыб , сора хар къаты бла етген таш атыб баргъанды. Алай адам джаны саулай ташла бла бастырылыб къалгъанды.
Ол къатылыкъгъа бир къара. Алай а, анга кёре ол сагъатны адамлары адетледен таймагъандыла, адеблерин кючлю сакълагъандыла.

	# Джаратама0

	# Джаратама0

	# Джаратама0

	# Джаратама0

	# Джаратама0

	# Джаратама0

Читают тему (гостей: 31)

Логин:
Пароль:
	Запомнить меня на этом компьютере

Забыли свой пароль?
Регистрация