Войти на сайт
11 Мая  2026 года

 

  • Атынг аманнга чыкъгъандан эсе, джанынг тамагъынгдан чыкъсын.
  • Тойгъан джерге джети къайт.
  • Айныгъанлы алты кюн, тогъайгъанлы тогъуз кюн.
  • «Ёгюз, джаргъа джууукъ барма, меннге джюк боллукъса», - дегенди эшек.
  • Эрни эр этерик да, къара джер этерик да, тиширыуду.
  • Джырчы джырчыгъа – къарнаш.
  • Къонагъы джокъну – шоху джокъ.
  • Таугъа чыгъаллыкъ эсенг, тюзде къалма.
  • Кёл ашады да, кеси ашады.
  • Мал тутхан – май джалар.
  • Джангыз торгъай джырламаз.
  • Эрине къаргъыш этген къатын, эрнин къабар.
  • Джюз элде джюз ёгюзюм болгъандан эсе, джюз джууугъум болсун.
  • Тин – байлыгъынг, терен саулугъунг.
  • Биреуню тёрюнден, кесинги эшик артынг игиди.
  • Керек ташны ауурлугъу джокъ.
  • Арпа, будай – ащды, алтын, кюмюш а – ташды.
  • Уллу къазанда бишген эт, чий къалмаз.
  • Адеб базарда сатылмаз.
  • Эри аманны, къатыны – аман.
  • Джаханимни кёрмей, джандетге кёл салмазса.
  • Къуру гыбыт бек дыгъырдар.
  • Сууда джау джокъ, кёб сёзде магъана джокъ.
  • Ёнгкюч къууана барыр, джылай келир.
  • Аллахха ийнаннган кишини, Аллах онгдурур ишин.
  • Ойнай-ойнай кёз чыгъар.
  • Эл бла кёргенинг эрелей.
  • Эки ойлашыб, бир сёлешген.
  • Эм ашхы къайын ана мамукъ бла башынгы тешер.
  • Къайгъыны сюйген, къайгъы табар.
  • Байлыкъ келсе, акъыл кетер.
  • Ётюрюкню башын керти кесер.
  • Намысы болмагъанны, сыйы болмаз.
  • Ишни ахырын ойламай, аллын башлама.
  • Къайтырыкъ эшигинги, къаты уруб чыкъма.
  • Джылар джаш, атасыны сакъалы бла ойнар.
  • Кийимни бир кюнню аясанг, минг кюннге джарар.
  • Къызгъанчдан ычхыныр, мухардан ычхынмаз.
  • Джашлыкъ этмеген, башлыкъ этмез.
  • Къонакъ хазыр болгъанлыкъгъа, къонакъбай хазыр тюлдю.
  • Сормай – алма, чакъырылмай – барма.
  • Минг тенг да азды, бир джау да кёбдю.
  • Кимни – тили, тиши онглу, кимни – къолу, иши онглу.
  • Эм уллу байлыкъ – джан саулукъ.
  • Алгъанда – джууукъ, бергенде – джау.
  • Къолу уллу – асыу, аягъы уллу – джарсыу.
  • Тёзгеннге, джабылгъан эшик ачылыр.
  • Кёбден умут этиб, аздан къуру къалма.
  • Мухардан ач ычхынмаз.
  • Адебни адебсизден юрен.

 

Страницы: Пред. 1 ... 21 22 23 24 25 ... 62 След.
RSS
Келигиз, тил байлыгъыбызны сакълайыкъ!
 
Ала ,Минги-Тауну теппесин къазыб ,белкъау этиб .ачыуланыб ,гыйы-гыйы къаяланы къобара тургъан ДЖелмаузну кередиле. Ариу Кюнкъыз, нюр чырайын тийириб, Минги-Тауну ортасын айры эте, от солуй тургъан ДЖелмаузну уютуб,къарышдырыб ,солугъан отун сууутханды. Нарт уланы да сегизатар садкъдан сегиз окъну учургъанды. Отлу окъла тийген ДЖелмауз кебюб дингиз болуб ,къызыб атылыб джарылгъанды. Минги-Тау да андан бери эки башлы болуб къалгъанды дейдиле.



Сибил нарла да чаба джорта ,Сибилтиге джетгендиле,
Сибилтиде къонушлары Минги-Таугъа келгендиле,
Тауну айрысын керюб ,нек болгънын билгендиле,
Къууанч тоюн къура , Къала-Тауна киргендиле,
Туугъан нарт уланнга Ерюзмек аталыб,
Бир кюннге есюб ,деу нарт болгъанын кергендиле.
Эркли асселикде туууб есген Ерюзмек,
Къала-Тауда ишлейд кесине ерюз ,теджюк керек,
ДЖолгъа чыгъаргъа керек кюннге болурча бек.
Сонгура не эрки, не асселиги болмагъан биреу--
ОЛ а Бурунгук --тилеб Къала-Тауна киргенди,
Излей келиб кесине джалынчакъ кюннге тиреу,
Ерюзмекни да ким болгънын ол алайда билгенди,
Ерюзмекден джанына джашау турукъ тилегенди,
Тарыкъ джерими да сеннге берейим дегенди,
Аны келюн чапырыр дыгаласла излегенди.
Алай а Ерюзмек аны да хош ,табу кермегенди.


Кесе Бурунгук да аны ангылаб, Тарыкъ таулада Бугъоулу ---Дорбунда джашырылыб тургъан, дуния сейири ариу Аргуну да берейим деб ,дагъыда джалыннганды . Ерюзмек да сибил нартланы бир белеги бла Тарыкъ таулагъа баргъанды . Бугъоу-Дорбунда кюн кермей джашагъан ариу Аргугъа бошлукъ бериб, алайда аны алыб джашай, тарыкъ сибил нартланы ерюзю болгъанды.
Кесе Бурунгукну уа сибил нартла ,накъутдан тойсун деб, Накъут-Дорбунда иштенекде ишлетир ючюн ,сау къойгъандыла.
Нартланы джурту КЪала-Тауну уа КЪонуш-ДЖуртда къала тюбю бюгюнлюкге деричин сакъланнганды дейдиле.
 
Ала ,Минги-Тауну теппесин къазыб ,белкъау этиб .ачыуланыб ,гыйы-гыйы къаяланы къобара тургъан ДЖелмаузну кередиле. Ариу Кюнкъыз, нюр чырайын тийириб, Минги-Тауну ортасын айры эте, от солуй тургъан ДЖелмаузну уютуб,къарышдырыб ,солугъан отун сууутханды. Нарт уланы да сегизатар садкъдан сегиз окъну учургъанды. Отлу окъла тийген ДЖелмауз кебюб дингиз болуб ,къызыб атылыб джарылгъанды. Минги-Тау да андан бери эки башлы болуб къалгъанды дейдиле.
Сейир хапар, керти да былай болгъан болурму?
 
алчадакъ, бегеуюл, бекгич, шынтачы, белкъау
 
Сорвиголова

бегеуюл- бегейиул- укрепление.
шынтачы шынтаг дерге излеген болур эдинг- шынтаг-нитки, пряжа.
 
Кергелен
Бек ариу таурух айтдынг сау бол Джангы сёзле да билдик, тюзюн айтсам мен бир-бирлерин сёзлюкде да табмадым
 
Кергелен
Байчы да , мычымай , танг аласы бла сибил нартлагъа , Бурунгукну хыйласын айтыб , ачы-ачы къычырыб , уллу той - оюндан сонгура соругъуб джукълагъан нартланы уятханды , сезюне тынгылатханды .
Танг аласы бла къычыргъан эшитсем, къарт анам, байчыды ол дегенлей турады. Ол байчыны юсюнденмиди, огъесе?
 
Салам Таулула!

Таурухну иги окъудугъузму? ОКъугъан атыгъызны джаза кетигиз !

Кириб окъумай чыкъгънны керюб турама


Танг аласы бла къычыргъан эшитсем, къарт анам, байчыды ол дегенлей турады. Ол байчыны юсюнденмиди, огъесе?

Къарт анагъ тюз айтады.

Байчы къычырса --ОЙ , НЕ . ? --дерге джарамайды.
Байчы , Байчы ,--дерге керекди.
 
ХАПАР.


Тау къышлыкълагъа джангы эл ишлеге чыкъгъан эдик. Чалкъы джетсе айтыучан эдиле алай. ДЖайлыкъда КЪоджакъ Тюбю деген джердебиз. Мен ийнекге ,бузоугъа къарайма, къалгаън ишге джарайма деб билмейме. Хаман да кереме : бир агъазчыкъ уясындан чыгъыб, эшикге чабады, сора- ызына. Къуру алай этиб турады, баласына къоркъгъанды да. Анга тийген киши да джокъду.
Бир кюн уллу джангур джауб , чалкъычыланы къошха джыйды.
ДЖашла эригиб , ойнаб , джырлаб тебредиле. Бирлери айтды: "Келигиз , агъазны баласын урлайыкъ, анга тийген сау къалмайды , дейдиле ,- бир сынайыкъ"--деб. Марлаб туруб , агъаз джанлагъанлай , баласын урлайдыла. ДЖарлы ана бир къайгъыгъа кириу этеди, баласын кермегенинде. Чыртданда чыдам табалмай, адамланы аралары бла да чабады. Бичен баш четен къошчугъубузну юй тюбюнден аркъауун кетлюрюб тургъан быкъы бар эди , агъаз , анга миниб, сютбашы челекге тамызады. Тамадабыз урушду, разы болдугъзму энди деб. Агъазны къабханы, тамызгъаны да ууду, билебиз. ДЖашла акъыртын балачыкъны орнуна салдыла. Келиб баласын эслегенлей , быкъыгъа ерлеб челекни джантау баун ашаб, сютбашыны сютбашыны джерге ийиб чачды. Сейир- тамаша болгъан джашла , юй тюбюн сибириб алыб. сютбашыны таз бла элтиб ит тегенеге къуйдула. Итлени бири джетиб андан джалаб тебреди. Ийнаныгъыз, ашаб да бошагъынчы, ит елюб къалды.
Экинчи джашла агъазны баласына тиймей эдиле.
 
Кергелен
Бу хапарны мен да билеме! Къарнашларым чалкъыны юсюнден хапар айтсала, бу хапарны да айтыучандыла.
 
агъаз - ласка ушайды? Алыб къарасанг ётюрюк хапарды дерге да боллукъду, алай а, ата-бабаларыбыздан келген хапар эсе, бюгюн да джаш адамла аны биле эселе, тюз болур. Къалай сейирди джашау!
 
Кергелен
Байчы къычырса --ОЙ , НЕ . ? --дерге джарамайды.
Байчы , Байчы ,--дерге керекди.

А ой, не десенг не болады? Къарт анам айтханнга кёре, джукъ айтсанг, неда эшикге чыкъсанг ол ауазгъа адам акъылындан тюрленирге боллукъду дейди. Игиликге къычыр - дерге керекди дейди ання. Сора дагъыда, танг аласы бла байчы къычыргъандыда, бир бек къоркъуб турама кишиге джукъ болмай къалгъа эди, дегенлени талай кере эшитгенме.
 
Акъыллычыкъ
Аннячыгъынъ тюз айтады.
Байчы билдирген этеди ,сакъ бол деб.
Кече арасында зат да къычырыб, адам ешикге чыгъаргъа боллкъду,къоркъаргъа боллукъду, Байчы къычырса тюнюнъдеча къычырады. ДЖуукъ адамча къчырыргъа бо.ллукъду.
 
А ой, не десенг не болады?

Ырысды.
 
Кергелен
Сау бол, билдим энди кимге сора турургъа. Ансын аннямы башын къайнатханма.
 
Кергелен
Мен да бир джазайым окъугъан хапарларымдан бирин, керти сейир хапарды бу:
Айю бек акъыллы джаныуарды. Хар затны да эсеблеб джюрюйдю. Аны ючюн айтадыла, былай этер ишин джашырыб, хар затны алгъадан билиб тургъан адамны юсюнден ол айю акъыллыды деб. Ол да, адамча, нени да ашайды - этни да, кёгетлени да.
Айю алгъын тиширыу болгъанды деучю эдиле къартла. Не хата, не гюнях иш этген эсе да, Тейрини чамландыргъанды да, ол аны джаныуар этиб къойгъанды. Ма аны себебли айю тиширыулагъа тиймейди. Айю тиширыуну ашайма деб чабса да, ол анга ёшюнюн ачханлай, аны тиширыу болгъанын билиб, тохтаб къалады деучю эдиле, керти, ётюрюк эсе да.
 
Салам ана тилин сюйгенлеге!!!!Акъыллычыкъ


Аламат хапарчыкъ. Ма алай аз -аз джаза турсакъ бек да ашхы боллукъ эди.
Адам бир-эки зат окъгъанлай болгъанны да билиб къоялмайды ,иги билир ючюн 4-5 кере талай замандан окъургъа керекди.
 
Акъыллычыкъ
Айю алгъын тиширыу болгъанды деучю эдиле къартла. Не хата, не гюнях иш этген эсе да, Тейрини чамландыргъанды да, ол аны джаныуар этиб къойгъанды.
Эшитмеген эдим тоба быллай хапар Сейир затны айтдынг. Бу миф болса да сагъышландырырчады, уучулагъа бир сорургъа керекди
 
ЗИЙДАННГА АТЫУ.


КЪарачайда аман айланнган адамланы зийданнга атхандыла неда, бетлерин къазан къара бла бояб ,эшекге миндириб( экисин да бир эшекге, сыртларын бир-бирине тиреб миндиргендиле) орамда айландыргъандыла,-ыйлыкъдырыргъа.
1814 джыл ДЖазлыкъда ДЖаухарат деб бир тышырыуну зийданнга атхандыла. Зийдан хуюча, терен, адам кенглиги сыйынырча бир къазылгъанды. Терслик этген аны ичинде ерге туруб тургъанлайына , хар озгъан бир таш атыб , башын джабхандыла.
Таш атмай озгъан адамны кесин зийданнга атхандыла. ДЖаухаратны Зийданнга атханларындан сора ,аны атын сабийлеге атамагъандыла , ол джашагъан юйню юсю бла озсала, Астагъафируллах деб бетлерин джабыб озгъандыла.
 
Девушка Гор
уучулагъа бир сорургъа керекди
Бизге да бир джазарса аланы айтханларын, мен да сейир болгъанма.
 
КЪАРА БАГЪАНА.


КЪара багъанагъа Къарачайда къуру эркишилени сюегендиле. Къара багъангъа амнлыкъ этген адамны байлагъандыла.
Бир джолда Чеккуланы Наурузну джашы Акъчыкъ ,сабий заманында, озуб бара, къара багъанагъа байланыб тургъан бир адамны эслегенди . Бир мыртазакъ да аны сакълаб тура, арлакъда ,эригиб, баш къагъа.
---ДЖашчыкъ, хазыр орнумда юч сомум барды, аны да ал, мени да ары бир ий,- деб шыбырдагъанды къара багъанагъа байланыб турган адам.
ДЖашчыкъ, Чекку улу Акъчыкъ,юч сомну да алады, тасманы тешиб, багънагъа урулгъанны бошлайды, кеси къачыб кетеди. Ол адам бир сыртлыкъны ерге къачады. КЪобандан етюб, кюн бет бла Дууут таба мыллык атады. Сау эл аны ызындан сюреди,джеталмайдыла, энди ол джерни аты КЪачхан сыртды.
 
ЗИЙДАННГА АТЫУ- зидан - темница дегенликлеримиди
 
Акъыллычыкъ
зидан - темница


Огъай, ол анданбытдырды.
 
Кергелен
Огъай, ол анданбытдырды.
Ол дегенинг? Айтмазчамыды адамгъа?
 
Салам .

Акъыллычыкъ
Ол дегенинг? Айтмазчамыды адамгъа

ДЖаным темницагъа атсала адамны- гырджын , суу бергендиле.

Башинда хапарны иги окъу .
Адам сыйынырча чуннъур къазыб , сора хар къаты бла етген таш атыб баргъанды. Алай адам джаны саулай ташла бла бастырылыб къалгъанды.
 
Адам сыйынырча чуннъур къазыб , сора хар къаты бла етген таш атыб баргъанды. Алай адам джаны саулай ташла бла бастырылыб къалгъанды.
Ол къатылыкъгъа бир къара. Алай а, анга кёре ол сагъатны адамлары адетледен таймагъандыла, адеблерин кючлю сакълагъандыла.
 
 
 
 
 
 
Страницы: Пред. 1 ... 21 22 23 24 25 ... 62 След.
Читают тему (гостей: 4)

 

Написать нам